Câu 1 · Tự luận
PHẦN I — ĐỌC HIỂU (5,0 điểm). Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi 1–5.
Mùi khói bếp
Nhà bà ngoại tôi ở cuối xóm, mái ngói đã phủ một lớp rêu xanh, phía sau là gian bếp nhỏ lợp lá. Trong trí nhớ của tôi, hình ảnh bà bao giờ cũng gắn liền với bếp lửa: tấm lưng còng, đôi tay gầy guộc thoăn thoắt quạt bếp, mùi khói cay xè mắt mà ấm lạ thường. Trời còn chưa sáng, bà đã trở dậy nhóm bếp, nấu nồi cháo, đun ấm nước cho cả nhà. Tôi lớn lên bên bếp lửa ấy, với những bữa cơm đạm bạc mà ngon, những buổi tối ngồi nghe bà kể chuyện ngày xưa, tiếng củi nổ tí tách như nhịp thở đều đặn của ngôi nhà. Mỗi lần ngồi bên bếp, ngửi mùi khói quyện với mùi cơm mới, tôi lại thấy lòng mình yên ả lạ thường, như đang ở nơi chốn bình yên nhất trên đời.
Năm tôi học xong lớp chín, tôi thi đỗ vào trường trung học phổ thông trên thị xã, cách nhà hơn ba mươi cây số, phải ở trọ. Ngày giấy báo trúng tuyển về, bố mẹ mừng lắm, hàng xóm sang chúc mừng rối rít, chỉ có bà là lặng lẽ. Bà gấp tờ giấy báo lại thật cẩn thận, để lên bàn thờ, rồi quay sang bảo tôi: "Đi học xa là tốt, cháu ạ. Nhưng từ mai, nhà này vắng tiếng người." Những ngày sau đó, bà lúi húi chuẩn bị hành trang cho tôi: rang một hũ muối vừng, phơi mớ cá khô, xếp vào ba lô mấy bộ quần áo đã giặt là phẳng phiu, thơm mùi nắng.
Sáng tôi lên đường, trời còn tối mờ sương. Ngoài sân, tiếng gà gáy vừa dứt, sương còn đọng trắng trên tàu lá chuối. Bà dậy từ lúc nào không biết, gian bếp đã đỏ lửa. Bà gói cho tôi nắm xôi gấc còn nóng hổi, lại dúi vào tay tôi chiếc khăn mùi soa cũ bọc mấy tờ tiền lẻ, giọng run run: "Lên trên ấy, ăn uống cho đàng hoàng, đừng có nhịn. Nhớ nhà thì cuối tuần về, bà nấu cơm chờ." Xe chuyển bánh, tôi ngoái nhìn lại: bà vẫn đứng bên cổng tre, bóng dáng nhỏ bé dần khuất sau màn sương, chỉ còn vệt khói bếp mảnh mai bay lên khỏi mái lá.
Những ngày đầu ở thị xã, tôi say sưa với phố xá đông vui, đèn điện sáng choang. Nhưng đêm đến, nằm một mình trong căn phòng trọ chật hẹp, nghe tiếng xe lạ ngoài đường, tôi lại nhớ quay quắt gian bếp của bà: nhớ mùi khói bếp, nhớ tiếng củi cháy, nhớ tiếng bà gọi vọng ra mỗi bữa cơm. Có hôm trời đổ mưa, nhìn làn khói bếp nhà ai bay lên ở phía xa, tôi đứng lặng hồi lâu, nước mắt cứ thế ứa ra. Tôi chợt nhận ra, bếp lửa nhà bà đâu chỉ để nấu chín những bữa ăn. Nó còn giữ cho ngôi nhà luôn có hơi ấm, và giữ cho những đứa cháu đi xa như tôi luôn có một chốn để hướng lòng mình về.
Cuối tuần đầu tiên, tôi bắt chuyến xe sớm nhất về nhà. Vừa tới đầu ngõ, tôi đã nhận ra mùi khói bếp quen thuộc thoang thoảng trong gió. Bà đang ngồi bên bếp, nghe tiếng cổng, bà đứng bật dậy, mắt rưng rưng mà miệng cười tươi: "Biết ngay mà, thể nào hôm nay nó cũng về!" Nồi cơm vừa chín tới, khói bốc lên trắng xóa. Bà múc cho tôi bát cơm đầy, gắp miếng cá khô rim mặn để lên trên — món tôi thích nhất từ bé đến giờ. Tôi ngồi xuống bên bếp, hơ đôi tay trên ngọn lửa nhỏ, nghe lòng mình ấm lại. Hóa ra, người ta có thể đi xa đến đâu cũng được, miễn là sau lưng luôn có một bếp lửa đang chờ mình trở về.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn ClassOn sáng tác, chỉ dùng cho đề thi này)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định ngôi kể và phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
Mùi khói bếp
Nhà bà ngoại tôi ở cuối xóm, mái ngói đã phủ một lớp rêu xanh, phía sau là gian bếp nhỏ lợp lá. Trong trí nhớ của tôi, hình ảnh bà bao giờ cũng gắn liền với bếp lửa: tấm lưng còng, đôi tay gầy guộc thoăn thoắt quạt bếp, mùi khói cay xè mắt mà ấm lạ thường. Trời còn chưa sáng, bà đã trở dậy nhóm bếp, nấu nồi cháo, đun ấm nước cho cả nhà. Tôi lớn lên bên bếp lửa ấy, với những bữa cơm đạm bạc mà ngon, những buổi tối ngồi nghe bà kể chuyện ngày xưa, tiếng củi nổ tí tách như nhịp thở đều đặn của ngôi nhà. Mỗi lần ngồi bên bếp, ngửi mùi khói quyện với mùi cơm mới, tôi lại thấy lòng mình yên ả lạ thường, như đang ở nơi chốn bình yên nhất trên đời.
Năm tôi học xong lớp chín, tôi thi đỗ vào trường trung học phổ thông trên thị xã, cách nhà hơn ba mươi cây số, phải ở trọ. Ngày giấy báo trúng tuyển về, bố mẹ mừng lắm, hàng xóm sang chúc mừng rối rít, chỉ có bà là lặng lẽ. Bà gấp tờ giấy báo lại thật cẩn thận, để lên bàn thờ, rồi quay sang bảo tôi: "Đi học xa là tốt, cháu ạ. Nhưng từ mai, nhà này vắng tiếng người." Những ngày sau đó, bà lúi húi chuẩn bị hành trang cho tôi: rang một hũ muối vừng, phơi mớ cá khô, xếp vào ba lô mấy bộ quần áo đã giặt là phẳng phiu, thơm mùi nắng.
Sáng tôi lên đường, trời còn tối mờ sương. Ngoài sân, tiếng gà gáy vừa dứt, sương còn đọng trắng trên tàu lá chuối. Bà dậy từ lúc nào không biết, gian bếp đã đỏ lửa. Bà gói cho tôi nắm xôi gấc còn nóng hổi, lại dúi vào tay tôi chiếc khăn mùi soa cũ bọc mấy tờ tiền lẻ, giọng run run: "Lên trên ấy, ăn uống cho đàng hoàng, đừng có nhịn. Nhớ nhà thì cuối tuần về, bà nấu cơm chờ." Xe chuyển bánh, tôi ngoái nhìn lại: bà vẫn đứng bên cổng tre, bóng dáng nhỏ bé dần khuất sau màn sương, chỉ còn vệt khói bếp mảnh mai bay lên khỏi mái lá.
Những ngày đầu ở thị xã, tôi say sưa với phố xá đông vui, đèn điện sáng choang. Nhưng đêm đến, nằm một mình trong căn phòng trọ chật hẹp, nghe tiếng xe lạ ngoài đường, tôi lại nhớ quay quắt gian bếp của bà: nhớ mùi khói bếp, nhớ tiếng củi cháy, nhớ tiếng bà gọi vọng ra mỗi bữa cơm. Có hôm trời đổ mưa, nhìn làn khói bếp nhà ai bay lên ở phía xa, tôi đứng lặng hồi lâu, nước mắt cứ thế ứa ra. Tôi chợt nhận ra, bếp lửa nhà bà đâu chỉ để nấu chín những bữa ăn. Nó còn giữ cho ngôi nhà luôn có hơi ấm, và giữ cho những đứa cháu đi xa như tôi luôn có một chốn để hướng lòng mình về.
Cuối tuần đầu tiên, tôi bắt chuyến xe sớm nhất về nhà. Vừa tới đầu ngõ, tôi đã nhận ra mùi khói bếp quen thuộc thoang thoảng trong gió. Bà đang ngồi bên bếp, nghe tiếng cổng, bà đứng bật dậy, mắt rưng rưng mà miệng cười tươi: "Biết ngay mà, thể nào hôm nay nó cũng về!" Nồi cơm vừa chín tới, khói bốc lên trắng xóa. Bà múc cho tôi bát cơm đầy, gắp miếng cá khô rim mặn để lên trên — món tôi thích nhất từ bé đến giờ. Tôi ngồi xuống bên bếp, hơ đôi tay trên ngọn lửa nhỏ, nghe lòng mình ấm lại. Hóa ra, người ta có thể đi xa đến đâu cũng được, miễn là sau lưng luôn có một bếp lửa đang chờ mình trở về.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn ClassOn sáng tác, chỉ dùng cho đề thi này)
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định ngôi kể và phương thức biểu đạt chính của văn bản trên.
