Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Ngữ văn 6 - Đề 01

PHẦN I — ĐỌC HIỂU (6,0 điểm). Đọc ngữ liệu sau và trả lời các câu hỏi 1–5:

Chiếc bánh chưng của bà

Chiều hai mươi tám Tết, khi nắng vừa tắt trên mái ngói, sân nhà bà ngoại tôi đã thơm nồng mùi lá dong mới rửa.

Năm nay bà đã ngoài bảy mươi, mái tóc bạc như cước, đôi bàn tay gân guốc nhưng gói bánh thì khéo lạ thường. Bà bảo, bà học gói bánh từ cụ tôi từ năm mới mười lăm tuổi. Hơn nửa thế kỉ trôi qua, cứ mỗi độ xuân về, bà lại gói đúng hai mươi chiếc bánh chưng: mười chiếc biếu họ hàng, chín chiếc để nhà ăn Tết, còn một chiếc nhỏ nhất, bà buộc dây lạt nhuộm đỏ, dành riêng cho đứa cháu gái út là tôi.

Tôi ngồi bên, giúp bà rửa lá, lau từng chiếc thật khô. Lá dong xanh mướt, gân lá nổi rõ như những đường chỉ nhỏ. Bà đặt lá, đong gạo nếp trắng ngần, rải đỗ xanh vàng óng, thêm miếng thịt ba chỉ ướp tiêu thơm phức, rồi đôi tay thoăn thoắt gập lá, vuốt cạnh. Chỉ loáng một cái, chiếc bánh vuông vức đã nằm gọn trong lòng bàn tay bà.

Tôi hỏi vì sao năm nào bà cũng gói bánh, mua sẵn chẳng nhanh hơn sao. Bà cười hiền: 'Bánh chưng không chỉ là miếng ăn ngày Tết, con ạ. Trong chiếc bánh có đất trời, có bàn tay người làm ruộng, có cả cái tình của người gói gửi vào. Ăn miếng bánh nhà gói, là ăn cả quê hương mình đấy.'

Đêm xuống, nồi bánh được đặt lên bếp lửa hồng đang reo tí tách. Những chiếc bánh chưng xanh xếp san sát trong nồi nước sôi lục bục, như một đàn con quây quần bên lòng mẹ, chờ được ủ cho chín. Tôi và bà ngồi canh nồi. Bà kể, ngày xưa nhà nghèo, cả xóm chung nhau một nồi bánh; đêm luộc bánh là đêm vui nhất năm, trẻ con thức trắng chỉ để chờ vớt chiếc bánh đầu tiên.

Sáng ba mươi, bà vớt chiếc bánh nhỏ buộc dây lạt đỏ, ép dưới phên tre cho ráo nước, rồi đặt vào tay tôi, dặn: 'Chiếc này bà gói riêng cho con. Sang năm, bà dạy con gói, để sau này con gói cho con cháu của con.' Tôi ôm chiếc bánh còn ấm hơi lửa, chợt thấy sống mũi cay cay. Hoá ra, điều bà trao cho tôi không chỉ là một chiếc bánh, mà là cả một nếp nhà, một tình yêu thương được gói ghém cẩn thận như từng lớp lá dong xanh.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn ClassOn sáng tác mới 100%, chỉ dùng cho đề thi này)

Câu 1 (1,0 điểm). Phương thức biểu đạt chính của ngữ liệu trên là gì? Ngữ liệu kể lại sự việc gì?

Câu 2 (1,0 điểm). Theo ngữ liệu, bà ngoại học gói bánh chưng từ ai, từ năm bao nhiêu tuổi? Chiếc bánh đặc biệt mà bà dành riêng cho người cháu có dấu hiệu gì để nhận ra?

Câu 3 (1,0 điểm). Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn: 'Những chiếc bánh chưng xanh xếp san sát trong nồi nước sôi lục bục, như một đàn con quây quần bên lòng mẹ, chờ được ủ cho chín.'

Câu 4 (1,5 điểm). Em hiểu như thế nào về câu nói của bà ngoại: 'Ăn miếng bánh nhà gói, là ăn cả quê hương mình đấy.'?

Câu 5 (1,5 điểm). Từ câu chuyện trên, em hãy viết một đoạn văn ngắn (khoảng 5–7 dòng) nêu những việc em có thể làm để giữ gìn những nét đẹp truyền thống trong gia đình mình.

PHẦN II — VIẾT (4,0 điểm).

Câu 6 (4,0 điểm). Hãy kể lại một trải nghiệm đáng nhớ của em bên người thân trong gia đình. (Bài văn tự sự, khoảng 400 chữ; kể theo trình tự sự việc, kết hợp miêu tả và bày tỏ cảm xúc của em.)