Câu 1 · Tự luận
PHẦN I — ĐỌC HIỂU (6,0 điểm). Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi 1–5:
Bếp lửa trên sông Bạch Đằng
Năm ấy tôi mười ba tuổi. Vào một đêm cuối đông, cha tôi trở về nhà với vẻ mặt khác lạ: quân Nguyên đang kéo sang xâm lược nước ta lần thứ ba, Hưng Đạo Vương đã truyền lệnh cho các làng ven sông Bạch Đằng huy động thợ mộc, trai tráng đến cửa sông đóng cọc, chuẩn bị đánh giặc. Cha tôi là thợ mộc giỏi nhất làng, ông nhận lệnh ngay trong đêm, tay nắm chặt chiếc rìu cũ mà bảo mẹ tôi: 'Phen này, ai cũng phải góp một tay giữ nước.'
Tôi nằng nặc xin theo. Cha nhìn đôi tay gầy của tôi hồi lâu rồi gật đầu. Những ngày sau đó, tôi sống cùng đội thợ trên bãi sông. Cha và các bác thợ vót nhọn hàng nghìn cây cọc lim, bịt thêm sắt ở đầu, rồi đóng xuống lòng sông thành từng hàng dày đặc; chỉ khi nước triều rút xuống, những mũi cọc mới nhô lên lởm chởm, còn lúc triều lên, cả bãi cọc biến mất như chưa từng có. Nhiệm vụ của tôi là mỗi buổi chiều chèo chiếc thuyền nan nhỏ, chở cơm nóng và nước uống ra cho đội thợ, đồng thời canh chừng: hễ thấy thuyền lạ xuất hiện gần bãi cọc, tôi phải gõ ba tiếng thật mạnh vào mạn thuyền để báo hiệu cho mọi người kịp lặn xuống nước hoặc nấp vào lau sậy.
Những đêm ở bãi sông lạnh và dài. Tôi ngồi co ro bên bếp lửa nhỏ, mắt không dám rời mặt sông. Mặt sông phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ, giấu kín dưới lòng mình hàng nghìn cây cọc nhọn đang âm thầm chờ đợi. Có đêm, gió bấc thổi về, tôi run lên vì lạnh và vì sợ, sợ mình ngủ gật, sợ mình làm lộ bí mật của bãi cọc.
Rồi cái đêm ấy cũng đến. Khoảng canh ba, một chiếc thuyền nhỏ không đèn lướt nhẹ về phía bãi cọc. Tim tôi đập thình thịch. Tôi nắm chặt chiếc dùi, gõ ba tiếng thật mạnh vào mạn thuyền. Ngay lập tức, ánh lửa bên bờ tắt phụt, các bác thợ lặng lẽ lặn xuống nước, nấp sau những bụi lau. Chiếc thuyền lạ lượn một vòng rồi quay đi trong đêm tối. Sáng hôm sau, cha xoa đầu tôi, cười nói: 'Con trai cha làm tốt lắm.' Tôi thấy mắt mình cay cay, bao nhiêu mệt nhọc, sợ hãi của những ngày qua bỗng tan biến hết.
Ít hôm sau, trước ngày bãi cọc hoàn thành, cha ngồi bên tôi cạnh bếp lửa, trầm ngâm nói: 'Giữ nước không phải chỉ là việc của người cầm gươm. Con giữ cho bếp lửa này cháy, giữ cho bí mật này kín, là con đã đứng trong hàng ngũ của cha ông rồi.' Tôi không hiểu hết lời cha, chỉ biết gật đầu, rồi cẩn thận thêm một thanh củi vào bếp, cho ngọn lửa cháy sáng hơn.
Mùa xuân năm ấy, quân Nguyên kéo thuyền chiến vào sông Bạch Đằng. Nước triều rút xuống, hàng nghìn mũi cọc nhô lên như những mũi chông khổng lồ, đâm thủng và giữ chặt đoàn thuyền giặc. Đại quân ta từ hai bờ đánh ra, trận Bạch Đằng thắng lớn, giặc thua chạy tan tác. Ngày cha trở về, áo còn vương mùi khói súng, ông đặt bàn tay chai sần lên vai tôi và nói: 'Trận này, có cả phần của con đấy.' Bây giờ tôi đã già, nhưng mỗi lần đi qua cửa sông Bạch Đằng, tôi lại nhớ bếp lửa nhỏ năm xưa và thấm thía lời cha: giữ nước bắt đầu từ những việc nhỏ bé mà mỗi người làm bằng cả tấm lòng.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn ClassOn sáng tác, chỉ dùng cho đề thi này)
Câu 1 (1,0 điểm). Văn bản trên được kể theo ngôi thứ mấy? Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
Bếp lửa trên sông Bạch Đằng
Năm ấy tôi mười ba tuổi. Vào một đêm cuối đông, cha tôi trở về nhà với vẻ mặt khác lạ: quân Nguyên đang kéo sang xâm lược nước ta lần thứ ba, Hưng Đạo Vương đã truyền lệnh cho các làng ven sông Bạch Đằng huy động thợ mộc, trai tráng đến cửa sông đóng cọc, chuẩn bị đánh giặc. Cha tôi là thợ mộc giỏi nhất làng, ông nhận lệnh ngay trong đêm, tay nắm chặt chiếc rìu cũ mà bảo mẹ tôi: 'Phen này, ai cũng phải góp một tay giữ nước.'
Tôi nằng nặc xin theo. Cha nhìn đôi tay gầy của tôi hồi lâu rồi gật đầu. Những ngày sau đó, tôi sống cùng đội thợ trên bãi sông. Cha và các bác thợ vót nhọn hàng nghìn cây cọc lim, bịt thêm sắt ở đầu, rồi đóng xuống lòng sông thành từng hàng dày đặc; chỉ khi nước triều rút xuống, những mũi cọc mới nhô lên lởm chởm, còn lúc triều lên, cả bãi cọc biến mất như chưa từng có. Nhiệm vụ của tôi là mỗi buổi chiều chèo chiếc thuyền nan nhỏ, chở cơm nóng và nước uống ra cho đội thợ, đồng thời canh chừng: hễ thấy thuyền lạ xuất hiện gần bãi cọc, tôi phải gõ ba tiếng thật mạnh vào mạn thuyền để báo hiệu cho mọi người kịp lặn xuống nước hoặc nấp vào lau sậy.
Những đêm ở bãi sông lạnh và dài. Tôi ngồi co ro bên bếp lửa nhỏ, mắt không dám rời mặt sông. Mặt sông phẳng lặng như một tấm gương khổng lồ, giấu kín dưới lòng mình hàng nghìn cây cọc nhọn đang âm thầm chờ đợi. Có đêm, gió bấc thổi về, tôi run lên vì lạnh và vì sợ, sợ mình ngủ gật, sợ mình làm lộ bí mật của bãi cọc.
Rồi cái đêm ấy cũng đến. Khoảng canh ba, một chiếc thuyền nhỏ không đèn lướt nhẹ về phía bãi cọc. Tim tôi đập thình thịch. Tôi nắm chặt chiếc dùi, gõ ba tiếng thật mạnh vào mạn thuyền. Ngay lập tức, ánh lửa bên bờ tắt phụt, các bác thợ lặng lẽ lặn xuống nước, nấp sau những bụi lau. Chiếc thuyền lạ lượn một vòng rồi quay đi trong đêm tối. Sáng hôm sau, cha xoa đầu tôi, cười nói: 'Con trai cha làm tốt lắm.' Tôi thấy mắt mình cay cay, bao nhiêu mệt nhọc, sợ hãi của những ngày qua bỗng tan biến hết.
Ít hôm sau, trước ngày bãi cọc hoàn thành, cha ngồi bên tôi cạnh bếp lửa, trầm ngâm nói: 'Giữ nước không phải chỉ là việc của người cầm gươm. Con giữ cho bếp lửa này cháy, giữ cho bí mật này kín, là con đã đứng trong hàng ngũ của cha ông rồi.' Tôi không hiểu hết lời cha, chỉ biết gật đầu, rồi cẩn thận thêm một thanh củi vào bếp, cho ngọn lửa cháy sáng hơn.
Mùa xuân năm ấy, quân Nguyên kéo thuyền chiến vào sông Bạch Đằng. Nước triều rút xuống, hàng nghìn mũi cọc nhô lên như những mũi chông khổng lồ, đâm thủng và giữ chặt đoàn thuyền giặc. Đại quân ta từ hai bờ đánh ra, trận Bạch Đằng thắng lớn, giặc thua chạy tan tác. Ngày cha trở về, áo còn vương mùi khói súng, ông đặt bàn tay chai sần lên vai tôi và nói: 'Trận này, có cả phần của con đấy.' Bây giờ tôi đã già, nhưng mỗi lần đi qua cửa sông Bạch Đằng, tôi lại nhớ bếp lửa nhỏ năm xưa và thấm thía lời cha: giữ nước bắt đầu từ những việc nhỏ bé mà mỗi người làm bằng cả tấm lòng.
(Ngữ liệu do nhóm biên soạn ClassOn sáng tác, chỉ dùng cho đề thi này)
Câu 1 (1,0 điểm). Văn bản trên được kể theo ngôi thứ mấy? Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?
