Bạn hãy tưởng tượng một trò kéo co giữa hai đội, trong đó sợi dây chính là cặp electron dùng chung trong một liên kết hóa học. Nếu hai đội mạnh ngang nhau, sợi dây sẽ nằm yên ở giữa, không bên nào kéo được về phía mình. Nhưng nếu một đội mạnh hơn đội còn lại, sợi dây sẽ bị kéo lệch về phía đội mạnh hơn, và đội yếu hơn sẽ mất dần quyền kiểm soát. Trong một liên kết hóa học, hai nguyên tử cũng kéo co với nhau để giành cặp electron dùng chung, và sức mạnh của mỗi nguyên tử trong trò kéo co này được đo bằng một đại lượng gọi là độ âm điện. Hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử sẽ cho bạn biết ai thắng trong trò kéo co, và cặp electron sẽ nghiêng về phía ai.
Vậy hiệu độ âm điện được tính như thế nào? Câu trả lời rất đơn giản: hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện, tức là Δχ bằng trị tuyệt đối của χ của nguyên tử A trừ đi χ của nguyên tử B. Ví dụ liên kết H–Cl có độ âm điện của hiđro là 2,20 và của clo là 3,16, nên hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 2,20 trừ 3,16, bằng 0,96. Dựa vào giá trị này, bạn có thể dự đoán loại liên kết: nếu hiệu độ âm điện nhỏ hơn 0,4 thì liên kết cộng hóa trị không phân cực, nếu hiệu độ âm điện nằm trong khoảng từ 0,4 đến 1,7 thì liên kết cộng hóa trị phân cực, còn nếu hiệu độ âm điện lớn hơn 1,7 thì liên kết ion. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm chắc công thức tính hiệu độ âm điện, hiểu vì sao nó quyết định loại liên kết, luyện tập với bốn ví dụ tính từng bước, tránh năm lỗi sai mà học sinh hay mắc nhất, rồi tự kiểm tra bằng năm câu trắc nghiệm kèm giải thích cặn kẽ.
1. Công thức tính hiệu độ âm điện và cách phân loại liên kết
Hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử A và B được tính bằng công thức Δχ bằng trị tuyệt đối của χ_A trừ χ_B, trong đó χ_A và χ_B là độ âm điện của hai nguyên tử theo thang Pauling. Độ âm điện là khả năng hút electron của một nguyên tử khi nó tạo liên kết hóa học với một nguyên tử khác. Thang Pauling là thang đo độ âm điện phổ biến nhất, trong đó nguyên tử flo có độ âm điện lớn nhất, bằng 3,98, còn nguyên tử xesi có độ âm điện nhỏ nhất trong các nguyên tố thường gặp, bằng 0,79. Bạn cần nhớ một số giá trị độ âm điện hay gặp trong bài tập: hiđro bằng 2,20, clo bằng 3,16, natri bằng 0,93, cacbon bằng 2,55, oxi bằng 3,44, nitơ bằng 3,04, kali bằng 0,82, brom bằng 2,96, và flo bằng 3,98.
Sau khi tính được hiệu độ âm điện, bạn so sánh nó với hai ngưỡng 0,4 và 1,7 để phân loại liên kết. Nếu hiệu độ âm điện nhỏ hơn 0,4, cặp electron dùng chung gần như không bị lệch về phía nào, nên liên kết là cộng hóa trị không phân cực. Nếu hiệu độ âm điện nằm trong khoảng từ 0,4 đến 1,7, cặp electron dùng chung bị lệch về phía nguyên tử có độ âm điện lớn hơn, nên liên kết là cộng hóa trị phân cực. Nếu hiệu độ âm điện lớn hơn 1,7, nguyên tử có độ âm điện lớn sẽ hút hẳn electron về phía mình, tạo thành ion âm, còn nguyên tử còn lại trở thành ion dương, nên liên kết là liên kết ion. Bạn cần nhớ rằng hai ngưỡng này chỉ mang tính tương đối, vì trong thực tế không có ranh giới tuyệt đối giữa các loại liên kết, nhưng trong chương trình Hóa học lớp 10, bạn hãy dùng đúng hai ngưỡng này để phân loại.
Để hiểu vì sao hiệu độ âm điện lại quyết định loại liên kết, bạn hãy quay lại với hình ảnh trò kéo co. Khi hai nguyên tử có độ âm điện gần bằng nhau, tức là hiệu độ âm điện nhỏ, hai đội kéo co mạnh ngang nhau, cặp electron dùng chung nằm yên ở giữa, không bên nào chiếm ưu thế, nên liên kết không phân cực. Khi một nguyên tử có độ âm điện lớn hơn hẳn nguyên tử còn lại, tức là hiệu độ âm điện lớn, đội mạnh hơn sẽ kéo cặp electron về phía mình, tạo ra sự phân cực, và nếu chênh lệch quá lớn thì đội mạnh sẽ giành hẳn cặp electron, tạo thành liên kết ion. Đó là lí do vì sao liên kết giữa hai nguyên tử giống hệt nhau, như H–H hay F–F, luôn là liên kết cộng hóa trị không phân cực, vì hiệu độ âm điện của chúng bằng 0.
Độ âm điện cũng biến đổi theo quy luật trong bảng tuần hoàn: trong một chu kì, độ âm điện tăng dần từ trái sang phải, còn trong một nhóm, độ âm điện giảm dần từ trên xuống dưới. Ví dụ trong chu kì 2, độ âm điện tăng từ liti bằng 0,98, qua beri bằng 1,57, bo bằng 2,04, cacbon bằng 2,55, nitơ bằng 3,04, oxi bằng 3,44, đến flo bằng 3,98. Trong nhóm VIIA, độ âm điện giảm từ flo bằng 3,98, qua clo bằng 3,16, brom bằng 2,96, đến iot bằng 2,66. Nhờ quy luật này, bạn có thể đoán được nguyên tử nào có độ âm điện lớn hơn mà không cần tra bảng, ví dụ clo có độ âm điện lớn hơn brom vì clo nằm trên brom trong cùng một nhóm.
Hiệu độ âm điện còn là cầu nối để bạn học tiếp về số oxi hóa, vì trong liên kết ion, số oxi hóa của mỗi nguyên tử được xác định từ điện tích của ion mà nó tạo thành. Bạn cũng nên ôn lại số electron hóa trị, vì electron hóa trị chính là những electron tham gia vào quá trình tạo liên kết mà độ âm điện đang mô tả. Khi cần kiểm tra lại phép tính, bạn có thể nhờ máy tính Casio online trên ClassOn hỗ trợ.
2. Bốn ví dụ tính hiệu độ âm điện từng bước
Ví dụ 1: Tính hiệu độ âm điện của liên kết H–Cl và xác định loại liên kết.
Đây là ví dụ gốc của bài, và bạn hãy làm theo đúng bốn bước chuẩn. Bước đầu tiên, bạn ghi lại những gì đề bài đã cho: độ âm điện của hiđro bằng 2,20, độ âm điện của clo bằng 3,16. Bước thứ hai, bạn viết công thức hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện. Bước thứ ba, bạn thay số vào công thức: hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 2,20 trừ 3,16, bằng 0,96. Bước cuối cùng, bạn so sánh với hai ngưỡng 0,4 và 1,7: 0,96 nằm trong khoảng từ 0,4 đến 1,7, nên liên kết H–Cl là liên kết cộng hóa trị phân cực. Cặp electron dùng chung bị lệch về phía clo vì clo có độ âm điện lớn hơn hiđro, nên nguyên tử clo mang một phần điện tích âm, còn nguyên tử hiđro mang một phần điện tích dương.
Ví dụ 2: Tính hiệu độ âm điện của liên kết H–H và xác định loại liên kết.
Ví dụ này là trường hợp đơn giản nhất, vì hai nguyên tử trong liên kết giống hệt nhau. Bước đầu tiên, bạn ghi dữ kiện: độ âm điện của hiđro bằng 2,20, cả hai nguyên tử đều là hiđro. Bước thứ hai, bạn viết công thức hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện. Bước thứ ba, bạn thay số vào công thức: hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 2,20 trừ 2,20, bằng 0. Bước cuối cùng, bạn so sánh với hai ngưỡng 0,4 và 1,7: 0 nhỏ hơn 0,4, nên liên kết H–H là liên kết cộng hóa trị không phân cực. Cặp electron dùng chung nằm yên ở giữa hai nguyên tử hiđro, không bị lệch về phía nào, vì hai nguyên tử có độ âm điện bằng nhau.
Ví dụ 3: Tính hiệu độ âm điện của liên kết Na–Cl và xác định loại liên kết.
Ví dụ này cho bạn luyện thêm với một liên kết ion điển hình. Bước đầu tiên, bạn ghi dữ kiện: độ âm điện của natri bằng 0,93, độ âm điện của clo bằng 3,16. Bước thứ hai, bạn viết công thức hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện. Bước thứ ba, bạn thay số vào công thức: hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 0,93 trừ 3,16, bằng 2,23. Bước cuối cùng, bạn so sánh với hai ngưỡng 0,4 và 1,7: 2,23 lớn hơn 1,7, nên liên kết Na–Cl là liên kết ion. Nguyên tử clo hút hẳn electron của natri về phía mình, tạo thành ion Cl⁻, còn natri trở thành ion Na⁺, và hai ion trái dấu hút nhau tạo thành muối ăn NaCl.
Ví dụ 4: Tính hiệu độ âm điện của liên kết C–H và xác định loại liên kết.
Ví dụ này cho bạn luyện thêm với một liên kết mà nhiều bạn hay nhầm nhất, vì cacbon và hiđro có độ âm điện khá gần nhau. Bước đầu tiên, bạn ghi dữ kiện: độ âm điện của cacbon bằng 2,55, độ âm điện của hiđro bằng 2,20. Bước thứ hai, bạn viết công thức hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện. Bước thứ ba, bạn thay số vào công thức: hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 2,55 trừ 2,20, bằng 0,35. Bước cuối cùng, bạn so sánh với hai ngưỡng 0,4 và 1,7: 0,35 nhỏ hơn 0,4, nên liên kết C–H là liên kết cộng hóa trị không phân cực. Nhiều bạn tưởng rằng liên kết C–H là phân cực vì cacbon và hiđro là hai nguyên tử khác nhau, nhưng hiệu độ âm điện của chúng chỉ bằng 0,35, nhỏ hơn ngưỡng 0,4, nên trong chương trình lớp 10, liên kết C–H được xem là không phân cực.
3. Năm lỗi sai thường gặp khi tính hiệu độ âm điện
Lỗi 1: Quên lấy trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện.
Nhiều bạn tính hiệu độ âm điện của liên kết H–Cl bằng 2,20 trừ 3,16, bằng âm 0,96, rồi lúng túng không biết so sánh số âm với các ngưỡng như thế nào. Nhưng hiệu độ âm điện luôn là một số dương, vì nó đo độ chênh lệch giữa hai độ âm điện, chứ không đo xem nguyên tử nào lớn hơn. Cách tránh: mỗi khi tính hiệu độ âm điện, bạn hãy lấy số lớn trừ đi số nhỏ, hoặc viết rõ dấu trị tuyệt đối trong công thức, rồi mới so sánh kết quả với các ngưỡng.
Lỗi 2: Lấy nhầm độ âm điện của nguyên tố.
Nhiều bạn tra nhầm độ âm điện của nguyên tố, ví dụ lấy độ âm điện của clo bằng 2,96 thay vì 3,16, vì 2,96 thực ra là độ âm điện của brom. Hoặc có bạn lấy độ âm điện của oxi bằng 3,16 thay vì 3,44, vì 3,16 là độ âm điện của clo. Cách tránh: bạn hãy tra bảng độ âm điện thật cẩn thận, đối chiếu đúng tên nguyên tố với con số của nó, và nếu có thể thì hãy thuộc lòng các giá trị hay gặp nhất, như hiđro 2,20, clo 3,16, natri 0,93, cacbon 2,55, oxi 3,44, nitơ 3,04, kali 0,82, brom 2,96, flo 3,98.
Lỗi 3: Nhầm lẫn hai ngưỡng 0,4 và 1,7.
Nhiều bạn nhớ ngược hai ngưỡng, cho rằng hiệu độ âm điện nhỏ hơn 0,4 thì liên kết phân cực, còn hiệu độ âm điện từ 0,4 đến 1,7 thì liên kết không phân cực. Nhưng thực tế thì ngược lại: hiệu độ âm điện càng nhỏ thì liên kết càng ít phân cực, nên nhỏ hơn 0,4 là không phân cực, còn từ 0,4 đến 1,7 mới là phân cực. Cách tránh: bạn hãy nhớ theo logic, hiệu độ âm điện càng lớn thì sự chênh lệch càng lớn, nên liên kết càng phân cực, và khi hiệu độ âm điện vượt quá 1,7 thì sự phân cực đã lớn đến mức trở thành liên kết ion.
Lỗi 4: Cho rằng liên kết ion chỉ hình thành khi hiệu độ âm điện rất lớn, lớn hơn 2,5.
Nhiều bạn nghĩ rằng chỉ những cặp nguyên tử có hiệu độ âm điện rất lớn, ví dụ trên 2,5, mới tạo liên kết ion, còn những cặp có hiệu độ âm điện khoảng 1,8 hay 2,0 thì vẫn là liên kết cộng hóa trị phân cực. Nhưng theo quy ước trong chương trình Hóa học lớp 10, ngưỡng phân biệt liên kết ion với liên kết cộng hóa trị phân cực là 1,7, nên bất kì cặp nào có hiệu độ âm điện lớn hơn 1,7 đều được xem là liên kết ion. Cách tránh: bạn hãy nhớ đúng ngưỡng 1,7, và mỗi khi tính được hiệu độ âm điện lớn hơn 1,7 thì hãy kết luận ngay đó là liên kết ion.
Lỗi 5: Áp dụng công thức hiệu độ âm điện cho liên kết kim loại.
Nhiều bạn thấy hai kim loại có độ âm điện khác nhau thì cũng tính hiệu độ âm điện rồi kết luận loại liên kết, ví dụ tính hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử sắt rồi kết luận đó là liên kết cộng hóa trị không phân cực. Nhưng liên kết kim loại không được mô tả bằng độ âm điện, vì trong kim loại, các electron hóa trị không thuộc về một cặp nguyên tử cụ thể nào mà chuyển động tự do trong toàn bộ khối kim loại. Cách tránh: bạn hãy nhớ rằng công thức hiệu độ âm điện chỉ dùng để phân loại liên kết giữa các nguyên tử phi kim với nhau, hoặc giữa kim loại với phi kim, chứ không dùng cho liên kết giữa hai kim loại.
4. Năm bài tập trắc nghiệm về hiệu độ âm điện
Câu 1: Độ âm điện của O là 3,44 và của H là 2,20. Hiệu độ âm điện của liên kết O–H bằng bao nhiêu và thuộc loại liên kết nào?
A. 0
B. 1,24, liên kết ion
C. 1,24, liên kết cộng hóa trị phân cực
D. 2,24, liên kết cộng hóa trị phân cực
Câu 2: Độ âm điện của F là 3,98. Hiệu độ âm điện của liên kết F–F bằng bao nhiêu?
A. 0,54
B. 1,78
C. 0
D. 3,98
Câu 3: Độ âm điện của K là 0,82 và của Br là 2,96. Hiệu độ âm điện của liên kết K–Br bằng bao nhiêu và thuộc loại liên kết nào?
A. 1,14, liên kết cộng hóa trị phân cực
B. 2,14, liên kết cộng hóa trị phân cực
C. 2,14, liên kết ion
D. 3,78, liên kết ion
Câu 4: Độ âm điện của N là 3,04 và của H là 2,20. Hiệu độ âm điện của liên kết N–H bằng bao nhiêu và thuộc loại liên kết nào?
A. 0,84, liên kết cộng hóa trị không phân cực
B. 1,84, liên kết cộng hóa trị phân cực
C. 0, liên kết cộng hóa trị không phân cực
D. 0,84, liên kết cộng hóa trị phân cực
Câu 5: Cặp nguyên tử nào sau đây có hiệu độ âm điện lớn nhất?
A. K–Cl (χ_K = 0,82; χ_Cl = 3,16)
B. Na–F (χ_Na = 0,93; χ_F = 3,98)
C. Na–Cl (χ_Na = 0,93; χ_Cl = 3,16)
D. H–Cl (χ_H = 2,20; χ_Cl = 3,16)
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | C | C | C | D | B |
Giải thích Câu 1 — Đáp án C (1,24, liên kết cộng hóa trị phân cực) đúng: Hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 3,44 trừ 2,20, bằng 1,24, nằm trong khoảng từ 0,4 đến 1,7, nên liên kết O–H là liên kết cộng hóa trị phân cực. Đáp án A (0) sai vì 0 là hiệu độ âm điện của liên kết giữa hai nguyên tử giống hệt nhau, không phải của liên kết O–H. Đáp án B (1,24, liên kết ion) sai vì 1,24 nhỏ hơn ngưỡng 1,7 nên chưa phải liên kết ion. Đáp án D (2,24, liên kết cộng hóa trị phân cực) sai vì 2,24 không phải kết quả của phép tính 3,44 trừ 2,20.
Giải thích Câu 2 — Đáp án C (0) đúng: Hai nguyên tử trong liên kết F–F giống hệt nhau, đều có độ âm điện bằng 3,98, nên hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 3,98 trừ 3,98, bằng 0. Đáp án A (0,54) sai vì 0,54 không phải kết quả của phép tính nào giữa hai độ âm điện bằng 3,98. Đáp án B (1,78) sai vì 1,78 cũng không phải kết quả của phép tính nào trong đề bài. Đáp án D (3,98) sai vì 3,98 là độ âm điện của nguyên tử flo, không phải hiệu độ âm điện của liên kết F–F.
Giải thích Câu 3 — Đáp án C (2,14, liên kết ion) đúng: Hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 0,82 trừ 2,96, bằng 2,14, lớn hơn ngưỡng 1,7, nên liên kết K–Br là liên kết ion. Đáp án A (1,14, liên kết cộng hóa trị phân cực) sai vì 1,14 không phải kết quả của phép tính 2,96 trừ 0,82. Đáp án B (2,14, liên kết cộng hóa trị phân cực) sai vì 2,14 lớn hơn 1,7 nên là liên kết ion, không phải liên kết cộng hóa trị phân cực. Đáp án D (3,78, liên kết ion) sai vì 3,78 bằng 0,82 cộng 2,96, tức là bạn đã cộng thay vì trừ.
Giải thích Câu 4 — Đáp án D (0,84, liên kết cộng hóa trị phân cực) đúng: Hiệu độ âm điện bằng trị tuyệt đối của 3,04 trừ 2,20, bằng 0,84, nằm trong khoảng từ 0,4 đến 1,7, nên liên kết N–H là liên kết cộng hóa trị phân cực. Đáp án A (0,84, liên kết cộng hóa trị không phân cực) sai vì 0,84 lớn hơn ngưỡng 0,4 nên là liên kết phân cực, không phải không phân cực. Đáp án B (1,84, liên kết cộng hóa trị phân cực) sai vì 1,84 không phải kết quả của phép tính 3,04 trừ 2,20. Đáp án C (0, liên kết cộng hóa trị không phân cực) sai vì 0 là hiệu độ âm điện của liên kết giữa hai nguyên tử giống hệt nhau, không phải của liên kết N–H.
Giải thích Câu 5 — Đáp án B (Na–F) đúng: Bạn hãy tính hiệu độ âm điện của từng cặp: cặp K–Cl có hiệu độ âm điện bằng 3,16 trừ 0,82, bằng 2,34; cặp Na–F có hiệu độ âm điện bằng 3,98 trừ 0,93, bằng 3,05; cặp Na–Cl có hiệu độ âm điện bằng 3,16 trừ 0,93, bằng 2,23; cặp H–Cl có hiệu độ âm điện bằng 3,16 trừ 2,20, bằng 0,96. So sánh bốn giá trị, 3,05 là lớn nhất, nên cặp Na–F có hiệu độ âm điện lớn nhất. Đáp án A (K–Cl) sai vì 2,34 nhỏ hơn 3,05. Đáp án C (Na–Cl) sai vì 2,23 nhỏ hơn 3,05. Đáp án D (H–Cl) sai vì 0,96 nhỏ hơn 3,05.
5. Câu hỏi thường gặp về hiệu độ âm điện
Độ âm điện là gì?
Độ âm điện là khả năng hút electron của một nguyên tử khi nó tạo liên kết hóa học với một nguyên tử khác. Nguyên tử có độ âm điện càng lớn thì càng hút mạnh cặp electron dùng chung về phía mình, và nguyên tử flo có độ âm điện lớn nhất trong thang Pauling, bằng 3,98. Độ âm điện không phải là một đại lượng đo được trực tiếp, mà được tính toán từ năng lượng liên kết của các phân tử.
Thang Pauling là gì?
Thang Pauling là thang đo độ âm điện do nhà hóa học Linus Pauling đề xuất vào năm 1932, dựa trên năng lượng liên kết của các phân tử. Trong thang này, nguyên tử flo được gán độ âm điện bằng 3,98, là giá trị lớn nhất, còn các nguyên tố khác có độ âm điện nhỏ hơn. Thang Pauling là thang đo độ âm điện phổ biến nhất trong chương trình Hóa học phổ thông, và bạn sẽ gặp nó trong hầu hết các bài tập về liên kết hóa học.
Vì sao liên kết H–Cl là liên kết cộng hóa trị phân cực?
Vì hiệu độ âm điện của liên kết H–Cl bằng 0,96, nằm trong khoảng từ 0,4 đến 1,7, nên cặp electron dùng chung bị lệch về phía clo, là nguyên tử có độ âm điện lớn hơn. Nguyên tử clo mang một phần điện tích âm, còn nguyên tử hiđro mang một phần điện tích dương, và phân tử HCl có một đầu âm, một đầu dương, giống như một thỏi nam châm nhỏ. Đó cũng là lí do vì sao khí HCl tan tốt trong nước và tạo thành dung dịch axit clohiđric.
Liên kết ion khác liên kết cộng hóa trị phân cực như thế nào?
Trong liên kết cộng hóa trị phân cực, cặp electron dùng chung chỉ bị lệch về phía nguyên tử có độ âm điện lớn hơn, nhưng vẫn thuộc về cả hai nguyên tử. Trong liên kết ion, nguyên tử có độ âm điện lớn hút hẳn electron về phía mình, tạo thành ion âm, còn nguyên tử còn lại trở thành ion dương, và hai ion trái dấu hút nhau bằng lực hút tĩnh điện. Ranh giới giữa hai loại liên kết này là hiệu độ âm điện bằng 1,7.
Độ âm điện biến đổi như thế nào trong bảng tuần hoàn?
Trong một chu kì, độ âm điện tăng dần từ trái sang phải, vì số proton trong hạt nhân tăng dần nên lực hút electron càng mạnh. Trong một nhóm, độ âm điện giảm dần từ trên xuống dưới, vì các lớp electron tăng dần nên electron lớp ngoài cùng càng xa hạt nhân và càng ít bị hút. Nhờ quy luật này, bạn có thể đoán được nguyên tử nào có độ âm điện lớn hơn mà không cần tra bảng.
6. Kết luận
Hiệu độ âm điện giữa hai nguyên tử được tính bằng trị tuyệt đối của hiệu hai độ âm điện, và nó quyết định loại liên kết mà hai nguyên tử tạo thành: hiệu độ âm điện nhỏ hơn 0,4 thì liên kết cộng hóa trị không phân cực, hiệu độ âm điện từ 0,4 đến 1,7 thì liên kết cộng hóa trị phân cực, còn hiệu độ âm điện lớn hơn 1,7 thì liên kết ion. Bạn đã đi qua bốn ví dụ tính từng bước, từ liên kết H–Cl phân cực với hiệu độ âm điện bằng 0,96, qua liên kết H–H không phân cực với hiệu độ âm điện bằng 0, liên kết Na–Cl ion với hiệu độ âm điện bằng 2,23, đến liên kết C–H không phân cực với hiệu độ âm điện bằng 0,35. Bạn cũng đã biết năm lỗi sai thường gặp, từ việc quên lấy trị tuyệt đối, lấy nhầm độ âm điện, cho đến việc nhớ ngược hai ngưỡng 0,4 và 1,7.
Để học chắc bài này, bạn hãy tự làm lại năm câu trắc nghiệm mà không nhìn đáp án, rồi đối chiếu với bảng đáp án và đọc kĩ phần giải thích của từng câu, đặc biệt là câu 5 về cặp nguyên tử có hiệu độ âm điện lớn nhất, vì đó là dạng bài cần tính hiệu độ âm điện của cả bốn cặp rồi so sánh với nhau. Sau đó, bạn hãy thử tự đặt thêm vài bài toán cho chính mình, ví dụ như tính hiệu độ âm điện của liên kết C–O khi biết độ âm điện của cacbon bằng 2,55 và của oxi bằng 3,44, rồi xác định loại liên kết. Khi cần kiểm tra phép tính, bạn có thể dùng máy tính Casio online để tính nhanh, nhưng bạn vẫn cần hiểu rõ từng bước để làm bài tốt trong phòng thi. Chúc bạn học tốt và luôn tự tin mỗi khi gặp bài toán về hiệu độ âm điện trong chương trình Hóa học lớp 10.