Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Ngữ Văn 9 (Kết nối tri thức) — Cấu trúc đề, ngữ liệu đọc hiểu và gợi ý làm bài

Bạn đang tìm một đề kiểm tra giữa kỳ 1 Ngữ Văn 9 có đáp án để tự ôn trước kỳ kiểm tra thật? Đây là đề do ClassOn biên soạn theo sách Kết nối tri thức với cuộc sống, cấu trúc quen thuộc của đề Văn lớp 9 hiện nay: Phần I — Đọc hiểu 5,0 điểm và Phần II — Viết nghị luận xã hội 5,0 điểm, làm bài trong 90 phút. Điểm đặc biệt của đề là ngữ liệu đọc hiểu được sáng tác mới hoàn toàn, nên bạn không thể "đoán đề" hay dựa vào văn mẫu học thuộc — phải đọc và hiểu thật, đúng tinh thần chương trình GDPT 2018.

Bài viết này in trọn bộ cho bạn: ma trận đề, toàn bộ đề bài kèm ngữ liệu, gợi ý chấm và thang điểm chi tiết để tự đối chiếu sau khi làm.

Nhưng khoan mở phần gợi ý chấm vội. Hãy tự làm đề một lượt như thi thật — bấm giờ 90 phút, không tra cứu — rồi mới xem lại mình mất điểm ở đâu. Bạn có thể làm đề trực tuyến trên ClassOn: có bấm giờ, phần trắc nghiệm được chấm tự động ngay khi nộp bài, xem đề không cần đăng nhập và hoàn toàn miễn phí.

Thông tin chung về đề thi

• Môn: Ngữ Văn — Lớp: 9 — Kỳ thi: Giữa kỳ 1, năm học 2026–2027
• Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống (KNTT)
• Thời gian làm bài: 90 phút — Thang điểm: 10,0 điểm
• Cấu trúc: 7 câu — Phần I Đọc hiểu gồm 6 câu (4 trắc nghiệm × 0,5 điểm + 2 câu tự luận ngắn × 1,5 điểm); Phần II Viết gồm 1 bài nghị luận xã hội khoảng 400 chữ
• Hình thức: Làm online trên ClassOn; trắc nghiệm chấm tự động, phần tự luận và bài viết đối chiếu theo gợi ý chấm kèm thang điểm trong bài này

Phạm vi kiến thức của đề

Đề kiểm tra hai mảng kỹ năng cốt lõi của Ngữ Văn 9 trong nửa đầu học kỳ 1:

• Đọc hiểu văn bản văn xuôi ngoài sách giáo khoa: nhận biết phương thức biểu đạt chính và biện pháp tu từ trong câu văn cụ thể; thông hiểu chi tiết, hành động, tâm trạng nhân vật; xác định chủ đề văn bản; phân tích ý nghĩa của một câu nói/chi tiết giàu tính biểu tượng; rút bài học và liên hệ bản thân.
• Viết nghị luận xã hội: bàn về một vấn đề đời sống gần gũi được gợi ra từ chính ngữ liệu đọc hiểu — ở đề này là ý nghĩa của sự thấu hiểu và sẻ chia trong gia đình — với bố cục ba phần, có giải thích, phân tích, dẫn chứng và liên hệ.

Một lưu ý hữu ích: cấu trúc "đọc hiểu văn bản ngoài sách + viết nghị luận" là định hướng chung của chương trình GDPT 2018, nên dù lớp bạn học bộ sách khác (Chân trời sáng tạo hay Cánh diều), bạn vẫn dùng đề này để luyện kỹ năng được — ngữ liệu nằm ngoài sách giáo khoa nên không lệ thuộc vào tiến độ bài học của từng bộ sách.

Ma trận đề

Nhìn vào ma trận, có hai điều bạn cần nhớ: bài viết chiếm tới một nửa tổng điểm — đầu tư cho phần Viết là đầu tư có lời nhất; và trong phần Đọc hiểu, 2 câu tự luận ngắn (3,0 điểm) còn "nặng" hơn cả 4 câu trắc nghiệm cộng lại (2,0 điểm) — đừng làm qua loa phần này chỉ vì nó ngắn.

Đề bài đầy đủ

PHẦN I — ĐỌC HIỂU (5,0 điểm)

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:

Ánh đèn khuya

Từ ngày lên lớp Chín, tối nào Huy cũng học đến khuya. Chiếc bàn học của em kê ở góc phòng, cạnh cửa sổ, và chiếc đèn bàn cũ là người bạn thầm lặng nhất của những đêm dài ấy. Chụp đèn đã ngả vàng, chân đèn hơi lung lay, mỗi lần chạm tay vào là nó lại nghiêng sang một bên như một người già mệt mỏi. Thế nhưng ánh sáng của nó vẫn ấm và đều, đủ soi rõ từng dòng chữ trong cuốn sách giáo khoa dày cộm.

Nhiều lần, Huy muốn xin bố mua cho một chiếc đèn mới, sáng hơn, đẹp hơn. Nhưng rồi em lại nhớ những buổi sáng tinh mơ, khi em còn say ngủ, mẹ đã dậy từ lúc trời chưa sáng để chuẩn bị hàng rau ra chợ. Em nhớ đôi dép của bố đã mòn vẹt cả gót mà bố vẫn cười: "Còn đi được khối!". Nghĩ đến đó, lời xin đèn mới cứ nghẹn lại nơi cổ họng.

Một đêm, Huy đang ngồi giải bài toán khó thì đèn phụt tắt. Em chưa kịp loay hoay thì đã nghe tiếng dép của mẹ lẹp kẹp ngoài hiên. Mẹ bước vào, tay cầm chiếc đèn pin nhỏ, miệng lẩm bẩm: "Chắc bóng lại cháy rồi. Để mai mẹ mua bóng mới." Rồi mẹ ngồi xuống bên cạnh, giơ đèn pin soi cho em làm nốt bài tập. Ánh sáng nhỏ bé chao qua chao lại theo nhịp tay mẹ mỏi, nhưng Huy bỗng thấy trang vở sáng hơn mọi ngày.

Sáng hôm sau, trên bàn học của Huy có một chiếc bóng đèn mới, còn nguyên trong hộp, và một mẩu giấy mẹ viết vội: "Học cho tốt, con nhé. Đèn nhà mình nghèo nhưng sáng lắm." Huy cầm mẩu giấy, sống mũi cay cay. Em chợt hiểu rằng, thứ ánh sáng dìu em đi qua những đêm dài nhất không nằm ở chiếc đèn, mà ở bàn tay, ở tấm lòng của những người thương em nhất.

(Ngữ liệu do nhóm biên soạn ClassOn sáng tác, chỉ dùng cho đề thi này)

Câu 1 (0,5 điểm). Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong văn bản trên là:
A. Miêu tả
B. Tự sự
C. Nghị luận
D. Biểu cảm

Câu 2 (0,5 điểm). Trong câu "chiếc đèn bàn cũ là người bạn thầm lặng nhất của những đêm dài ấy", tác giả đã sử dụng biện pháp tu từ nào?
A. So sánh
B. Nhân hóa
C. Điệp ngữ
D. Hoán dụ

Câu 3 (0,5 điểm). Vì sao Huy nhiều lần muốn xin mua đèn mới nhưng rồi lại thôi?
A. Vì chiếc đèn cũ vẫn còn sáng tốt
B. Vì em sợ bị bố mẹ mắng
C. Vì em thấu hiểu sự vất vả của bố mẹ nên không nỡ xin
D. Vì em không thích dùng đèn mới

Câu 4 (0,5 điểm). Câu văn nào sau đây thể hiện đúng nhất chủ đề của văn bản?
A. Học sinh lớp Chín cần học tập chăm chỉ vào ban đêm
B. Tình yêu thương và sự hi sinh thầm lặng của cha mẹ là nguồn sáng nâng đỡ con trên đường học tập
C. Những đồ vật cũ trong gia đình vẫn còn nhiều giá trị sử dụng
D. Người mẹ luôn là người dậy sớm nhất trong gia đình

Câu 5 (1,5 điểm). Em hãy phân tích ý nghĩa của câu nói của người mẹ trong mẩu giấy: "Đèn nhà mình nghèo nhưng sáng lắm." (Trình bày trong khoảng 5–7 dòng)

Câu 6 (1,5 điểm). Từ câu chuyện của Huy, em rút ra bài học gì cho bản thân trong cách ứng xử với cha mẹ? (Trình bày trong khoảng 5–7 dòng)

PHẦN II — VIẾT (5,0 điểm)

Từ câu chuyện trong phần Đọc hiểu, em hãy viết một bài văn nghị luận xã hội (khoảng 400 chữ) trình bày suy nghĩ của em về ý nghĩa của sự thấu hiểu và sẻ chia trong gia đình.

— Hết đề —

Gợi ý chấm và giải thích chi tiết

Đáp án nhanh phần trắc nghiệm

Giải thích từng câu trắc nghiệm

Câu 1 — Đáp án B (Tự sự). Văn bản kể lại một câu chuyện có nhân vật (Huy, bố, mẹ), có diễn biến theo trình tự thời gian (những đêm học khuya — đêm đèn tắt — sáng hôm sau) nên phương thức biểu đạt chính là tự sự. Miêu tả và biểu cảm có xuất hiện nhưng chỉ đóng vai trò hỗ trợ cho việc kể chuyện; nghị luận thì không, vì văn bản không bàn luận một vấn đề bằng hệ thống lí lẽ.

Câu 2 — Đáp án B (Nhân hóa). Chiếc đèn — một đồ vật vô tri — được gọi là "người bạn" và được gán phẩm chất của con người ("thầm lặng"), tức là vật được thổi hồn như con người: đó là nhân hóa. Đừng nhầm sang so sánh: câu văn này không có cấu trúc đối chiếu "A như B" giữa hai đối tượng khác loại để làm nổi bật đặc điểm chung.

Câu 3 — Đáp án C. Bằng chứng nằm ngay trong văn bản: Huy nhớ mẹ dậy từ tinh mơ lo hàng rau, nhớ đôi dép mòn của bố, nên "lời xin đèn mới cứ nghẹn lại nơi cổ họng" — em thôi xin vì thấu hiểu sự vất vả của bố mẹ. Phương án A sai vì chiếc đèn thực ra đã cũ (chụp ngả vàng, chân lung lay, rồi cháy bóng); B và D văn bản không hề nhắc tới.

Câu 4 — Đáp án B. Chủ đề phải bao quát được toàn văn bản, và đoạn kết đã nói thẳng: thứ ánh sáng nâng đỡ Huy "không nằm ở chiếc đèn, mà ở bàn tay, ở tấm lòng của những người thương em nhất" — tức tình yêu thương, sự hi sinh thầm lặng của cha mẹ. Các phương án A, C, D đều chỉ chạm vào một chi tiết lẻ (học khuya, đèn cũ, mẹ dậy sớm), không bao quát được toàn bộ câu chuyện.

Câu 5 (1,5 điểm) — Gợi ý chấm theo ý

Câu này chấm theo 3 ý, mỗi ý 0,5 điểm — trình bày bằng lời của bạn, đạt đủ ý là được điểm tối đa:

• Ý 1 — Nghĩa bề mặt (0,5 điểm): Gia đình Huy còn nghèo về vật chất, chiếc đèn/bóng đèn chỉ là vật dụng giản dị, nhưng vẫn đủ sáng để em học tập.
• Ý 2 — Nghĩa biểu tượng (0,5 điểm): "Sáng" còn là tình yêu thương, sự quan tâm và hi sinh thầm lặng của cha mẹ — đó mới là thứ ánh sáng quan trọng nhất soi đường cho con.
• Ý 3 — Tấm lòng người mẹ (0,5 điểm): Câu nói cho thấy dù nghèo vật chất, gia đình vẫn "giàu" tình cảm; đồng thời là lời động viên để con yên tâm học tập.

Thiếu ý nào, mất điểm ý đó — vì vậy khi làm, hãy tách rõ hai lớp nghĩa (đen và bóng) rồi mới chốt bằng cảm nhận về người mẹ.

Câu 6 (1,5 điểm) — Gợi ý chấm theo mức

• Mức đầy đủ (1,5 điểm): Nêu rõ bài học (biết ơn, biết thấu hiểu nỗi vất vả của cha mẹ, không đòi hỏi ích kỷ...) và gắn với hành động cụ thể của bản thân (phụ giúp việc nhà, học tập chăm chỉ, quan tâm, hỏi han cha mẹ...), trình bày chân thành, mạch lạc.
• Mức khá (1,0 điểm): Có bài học và có liên hệ bản thân nhưng còn chung chung.
• Mức trung bình (0,5 điểm): Chỉ nêu bài học, chưa có liên hệ việc làm cụ thể.

Điểm khác biệt giữa 1,5 và 0,5 nằm ở hai chữ "cụ thể": bài học hay đến đâu mà không chỉ ra được mình sẽ làm gì thì vẫn dừng ở mức trung bình.

Phần II — Viết (5,0 điểm): thang điểm tóm tắt

Nội dung — 4,0 điểm:

Hình thức — 1,0 điểm: bố cục đủ 3 phần mở — thân — kết, phân đoạn hợp lí (0,25); diễn đạt mạch lạc, liên kết chặt chẽ, dùng từ và đặt câu đúng (0,5); ít lỗi chính tả/ngữ pháp và độ dài khoảng 400 chữ, chấp nhận xê dịch hợp lí (0,25).

Hai lưu ý "mất điểm oan" cần thuộc lòng: bài viết lạc đề chỉ được tối đa 1,0 điểm phần nội dung dù viết hay đến đâu; bài quá ngắn (dưới 200 chữ) sẽ bị trừ cả điểm hình thức lẫn điểm nội dung tương ứng.

Thang điểm: điểm của bạn được tính thế nào?

• Phần I — Đọc hiểu (5,0 điểm): 4 câu trắc nghiệm × 0,5 = 2,0 điểm; Câu 5 chấm theo 3 ý (mỗi ý 0,5) = 1,5 điểm; Câu 6 chấm theo 3 mức 1,5 / 1,0 / 0,5 = tối đa 1,5 điểm.
• Phần II — Viết (5,0 điểm): nội dung 4,0 điểm + hình thức 1,0 điểm như bảng trên.
• Tổng: 10,0 điểm.

Hiểu rõ cách chấm sẽ giúp bạn phân bổ sức lực đúng chỗ: phần Viết và 2 câu tự luận ngắn cộng lại là 8,0 điểm — đó mới là nơi quyết định điểm số, không phải 4 câu trắc nghiệm.

Làm đề trực tuyến trên ClassOn

Đọc đề và gợi ý chấm trong bài này giúp bạn nắm cấu trúc, nhưng cảm giác làm bài "như thi thật" thì khác hẳn. Hãy làm đề kiểm tra giữa kỳ 1 Ngữ Văn 9 trực tuyến trên ClassOn để:

• Bấm giờ 90 phút như phòng thi thật, tự rèn nhịp làm bài: đọc hiểu trước, viết sau.
• Chấm tự động phần trắc nghiệm ngay khi nộp bài — biết ngay mình đúng/sai câu nào thay vì tự đoán.
• Đối chiếu phần tự luận và bài viết với gợi ý chấm kèm thang điểm ngay trong trang đề, rồi lưu kết quả để theo dõi tiến bộ qua từng lần luyện.
• Giáo viên cũng có thể tạo lớp miễn phí và giao nguyên đề này cho học sinh làm trực tuyến.

Cách ôn tập theo từng mảng của đề

Với phần Đọc hiểu: Luyện thói quen đọc văn bản hai lượt — lượt đầu nắm nội dung và mạch cảm xúc, lượt hai gạch chân chi tiết quan trọng vì hầu hết đáp án trắc nghiệm đều "có nhà" trong văn bản. Với câu hỏi chủ đề, hãy chọn ý bao quát toàn văn, loại ngay phương án chỉ đúng với một chi tiết lẻ. Với câu phân tích câu nói (như Câu 5), tập tách hai lớp nghĩa trước khi viết: nghĩa đen trong câu chuyện là gì, nghĩa biểu tượng tác giả gửi gắm là gì.

Với phần Viết: Vì vấn đề nghị luận luôn gợi ra từ ngữ liệu, ngay khi đọc hiểu bạn hãy "để dành" sẵn 2–3 chi tiết cảm động nhất làm dẫn chứng cho bài viết (ở đề này: mẹ soi đèn pin cho con học, mẩu giấy nhắn nhủ, đôi dép mòn của bố). Tập viết đủ ba phần và tách thân bài thành các đoạn theo luận điểm: giải thích — phân tích — dẫn chứng — mở rộng/liên hệ. Phân bổ thời gian gợi ý cho 90 phút: 30–35 phút đọc hiểu, 45–50 phút viết, 5 phút cuối soát lỗi chính tả và kiểm tra bố cục.

Lỗi sai thường gặp khi làm bài Văn

Đây là những lỗi khiến nhiều bạn mất điểm oan ở chính dạng đề này — hãy kiểm tra mình có mắc lỗi nào không:

1. Chép lại đề, mở đầu lan man: Ở câu tự luận ngắn, nhiều bạn chép lại nguyên câu hỏi hoặc vòng vo mấy dòng mới vào ý — vừa tốn giấy, vừa mất thời gian, lại không được thêm điểm nào vì chấm theo ý. Cách tránh: vào thẳng ý chính ngay câu đầu tiên.
2. Lạc đề nghị luận: Đề hỏi "ý nghĩa của sự thấu hiểu và sẻ chia trong gia đình" nhưng lại viết lan man về "tình cảm gia đình nói chung" hay kể lại toàn bộ câu chuyện của Huy. Lạc đề là lỗi nặng nhất: tối đa chỉ 1,0 điểm nội dung. Cách tránh: gạch chân từ khóa trong đề ("thấu hiểu", "sẻ chia", "ý nghĩa") và bám sát chúng ở mọi đoạn.
3. Thiếu dẫn chứng, chỉ hô khẩu hiệu: Thân bài toàn những câu như "gia đình rất quan trọng, chúng ta phải yêu thương nhau" mà không có một chi tiết nào chứng minh — bài viết sẽ mờ nhạt và mất hẳn 0,5 điểm dẫn chứng. Cách tránh: luôn kèm chi tiết cụ thể, ưu tiên chi tiết trong ngữ liệu và việc thật ngoài đời.
4. Bố cục lộn xộn: Không có mở bài nêu vấn đề, thân bài viết thành một khối dài không tách đoạn, kết bài cụt hoặc quên hẳn. Cách tránh: trước khi viết, dành 3–5 phút gạch dàn ý ra giấy nháp và viết theo đúng dàn ý đó.
5. Câu trả lời ngắn viết sai "liều lượng": Câu 5, Câu 6 chỉ yêu cầu 5–7 dòng; viết dài như một bài văn thì cháy thời gian của phần Viết, còn trả lời cụt một hai câu thì thiếu ý — mà chấm theo ý nên thiếu là mất điểm. Cách tránh: đếm ý trước khi viết (Câu 5 cần đủ 3 ý), viết gọn đúng số ý đó.

Khung dàn ý mẫu cho bài nghị luận (đề này)

• Mở bài: Dẫn từ câu chuyện "Ánh đèn khuya" (tấm lòng của người mẹ) → nêu vấn đề: ý nghĩa của sự thấu hiểu và sẻ chia trong gia đình.
• Thân bài:
  • Giải thích: thấu hiểu là…; sẻ chia là…
  • Phân tích: vì sao thấu hiểu giúp gia đình hòa thuận…; vì sao sẻ chia làm vơi gánh nặng, gắn kết tình cảm…
  • Dẫn chứng: chi tiết trong văn bản (mẹ soi đèn pin, mẩu giấy "Đèn nhà mình nghèo nhưng sáng lắm") + một dẫn chứng đời sống của chính bạn.
  • Mở rộng — liên hệ: phê phán lối sống vô tâm, coi hi sinh của cha mẹ là điều hiển nhiên → bản thân em sẽ làm gì (phụ giúp việc nhà, hỏi han, học tập chăm chỉ…).
• Kết bài: Khẳng định lại ý nghĩa của thấu hiểu và sẻ chia; một câu nhắn gửi ngắn gọn, chân thành.

Câu hỏi thường gặp

Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Ngữ Văn 9 trên ClassOn có miễn phí không?
Có. ClassOn miễn phí 100% — xem đề, làm bài, đối chiếu gợi ý chấm đều không thu phí, không có gói trả tiền ẩn.

Xem và làm đề có cần đăng nhập không?
Xem đề thi công khai không cần đăng nhập. Muốn nộp bài để được chấm tự động phần trắc nghiệm và lưu kết quả, bạn cần một tài khoản ClassOn miễn phí.

Ngữ liệu đọc hiểu của đề lấy từ tác phẩm nào?
Ngữ liệu "Ánh đèn khuya" do đội ngũ ClassOn sáng tác mới, không trích từ sách giáo khoa hay tác phẩm có sẵn — bạn luyện đúng kỹ năng đọc hiểu văn bản lạ, đúng cách các trường ra đề hiện nay.

Phần viết nghị luận được chấm như thế nào?
Theo thang điểm trong bài này: nội dung 4,0 điểm (mở bài, giải thích, phân tích, dẫn chứng, mở rộng & liên hệ) và hình thức 1,0 điểm. Giáo viên có thể dùng khung này để chấm và nhận xét cho học sinh.

Tài liệu liên quan

• Xem đề thi công khai — làm đề Ngữ Văn 9 này trực tuyến, bấm giờ và chấm tự động miễn phí.
• Danh sách đề thi công khai trên ClassOn — thêm nhiều đề giữa kỳ 1 các môn Toán, Tiếng Anh... để bạn luyện tập chéo môn.

👉 Hãy làm thử đề này trọn vẹn trong 90 phút như thi thật, rồi đối chiếu gợi ý chấm để thấy rõ mình đang mạnh — yếu ở mảng nào. Chúc bạn ôn tập hiệu quả và đạt kết quả cao trong kỳ kiểm tra giữa kỳ 1!