Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Lịch sử 12 (Kết nối tri thức) — Đề bài, đáp án và giải thích chi tiết

Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Lịch sử 12 (Kết nối tri thức) — Đề bài, đáp án và giải thích chi tiết

Em đang tìm một đề kiểm tra giữa kỳ 1 Lịch sử 12 có đáp án để tự ôn trước kỳ kiểm tra thật ở trường — và đồng thời làm quen với đúng mảng kiến thức sẽ chiếm phần lớn đề thi tốt nghiệp sau này? Đây là đề do ClassOn biên soạn theo sách Kết nối tri thức với cuộc sống, đúng cấu trúc đề kiểm tra định kỳ cấp THPT hiện hành, gồm 20 câu: Phần I có 12 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn (3,0 điểm), Phần II có 2 câu trắc nghiệm đúng – sai (2,0 điểm), Phần III có 4 câu trả lời ngắn (2,0 điểm) và Phần IV có 2 bài tự luận (3,0 điểm), làm bài trong 90 phút. Nội dung phủ trọn chủ đề mở đầu của Lịch sử 12: thế giới trong và sau Chiến tranh lạnh — Hội nghị I-an-ta và trật tự thế giới hai cực, sự thành lập của Liên hợp quốc, nguồn gốc và các mốc chính của Chiến tranh lạnh, sự tan rã của Liên Xô năm 1991 và những xu thế phát triển của thế giới sau Chiến tranh lạnh.

Bài viết này in trọn bộ cho em: ma trận đề, toàn bộ đề bài, bảng đáp án nhanh, giải thích chi tiết từng câu trắc nghiệm (kể cả phân tích từng ý của hai câu đúng – sai), đáp án phần trả lời ngắn và gợi ý chấm tự luận theo từng bước điểm, kèm thang điểm đầy đủ để em tự đối chiếu sau khi làm.

Nhưng khoan mở phần đáp án vội. Hãy tự làm đề một lượt như thi thật — bấm giờ 90 phút, không tra cứu — rồi mới quay lại xem mình hay mất điểm ở đâu: nhầm năm thành lập của hai khối quân sự NATO và Vác-sa-va, hay vướng các ý đúng – sai về năm kết thúc thật sự của Chiến tranh lạnh. Em có thể làm đề trực tuyến trên ClassOn để có đồng hồ bấm giờ như phòng thi và được chấm tự động phần trắc nghiệm; xem đề không cần đăng nhập và hoàn toàn miễn phí.

Thông tin chung về đề thi

• Môn: Lịch sử — Lớp: 12 — Kỳ thi: Giữa kỳ 1, năm học 2026–2027
• Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống (KNTT)
• Thời gian làm bài: 90 phút — Thang điểm: 10,0 điểm
• Cấu trúc: 20 câu. Phần I — Trắc nghiệm nhiều lựa chọn gồm 12 câu (mỗi câu 0,25 điểm, tổng 3,0 điểm). Phần II — Trắc nghiệm đúng – sai gồm 2 câu, mỗi câu 4 ý (mỗi câu 1,0 điểm, tổng 2,0 điểm, chấm lũy tiến). Phần III — Trắc nghiệm trả lời ngắn gồm 4 câu (mỗi câu 0,5 điểm, tổng 2,0 điểm). Phần IV — Tự luận gồm 2 bài (mỗi bài 1,5 điểm, tổng 3,0 điểm)
• Tỉ lệ trắc nghiệm khách quan / tự luận: 70% / 30% — đúng chuẩn cấu trúc đề kiểm tra định kỳ cấp THPT
• Phân bổ mức độ: Biết 4,0 điểm (40%) — Hiểu 3,0 điểm (30%) — Vận dụng 3,0 điểm (30%). Hệ thống mốc năm cốt lõi của thời kỳ (1945, 1947, 1949, 1955, 1991) chiếm phần lớn mức Biết, nên nắm chắc trục thời gian Chiến tranh lạnh là điều kiện cần cho gần một nửa tổng điểm
• Giá trị của đề: cấu trúc bốn phần bám sát định dạng đề kiểm tra định kỳ THPT hiện hành, đồng thời Bài 1 Phần IV là câu khai thác tư liệu Hiến chương Liên hợp quốc — đúng phong cách đề thi hiện nay, nơi kĩ năng đọc văn kiện lịch sử được kiểm tra trực tiếp. Hơn nữa, toàn bộ mảng kiến thức của đề này (I-an-ta, Liên hợp quốc, Chiến tranh lạnh, thế giới sau 1991) là phần trọng tâm của chương trình Lịch sử 12 và thường xuyên xuất hiện trong đề thi tốt nghiệp THPT, nên làm tốt đề này là đầu tư trực tiếp cho kỳ thi cuối cấp
• Hình thức: Làm online trên ClassOn có bấm giờ và chấm tự động phần trắc nghiệm khách quan; phần tự luận em đối chiếu bài làm của mình với gợi ý chấm và thang điểm từng bước trong bài này để tự chấm và rút kinh nghiệm

Phạm vi kiến thức của đề

Đề bám tiến độ nửa đầu học kỳ 1 Lịch sử 12 KNTT, tập trung vào chủ đề mở đầu: Thế giới trong Chiến tranh lạnh và sau Chiến tranh lạnh (phần đầu chương trình), gồm:

• Hội nghị I-an-ta (tháng 2/1945) và Hội nghị Pốt-xđam; sự hình thành trật tự thế giới hai cực I-an-ta.
• Sự thành lập của Liên hợp quốc (năm 1945): mục đích, nguyên tắc hoạt động và cơ quan chính.
• Chiến tranh lạnh: nguồn gốc, biểu hiện và những mốc chính — Học thuyết Tơ-ru-man (1947), khối NATO (1949), Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va (1955).
• Liên Xô và các nước Đông Âu trong những thập niên sau Chiến tranh thế giới thứ hai ở mức khái quát; sự sụp đổ của chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu và sự tan rã của Liên Xô (1991), kết thúc Chiến tranh lạnh.
• Những xu thế phát triển của thế giới sau Chiến tranh lạnh ở mức mở đầu: hoà bình, hợp tác và phát triển; xu thế đa cực; toàn cầu hoá.

Lưu ý về giới hạn phạm vi: đề chưa đưa vào quá trình hình thành và phát triển của ASEAN, cũng chưa đưa vào lịch sử Việt Nam từ năm 1945 trở đi — đó là các chủ đề sau của chương trình, thuộc các đề tiếp theo. Đây là điểm nhiều bạn hay ôn thừa: ôn lan man sang phần chưa kiểm tra rồi lại không đủ thời gian cho trục 1945 — 1991.

Một lưu ý hữu ích: cả ba bộ sách Lịch sử 12 (Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo, Cánh diều) đều mở đầu năm học bằng cùng một mạch “thế giới sau năm 1945”: I-an-ta, Liên hợp quốc, Chiến tranh lạnh, Liên Xô tan rã. Dù lớp em học bộ sách nào, em vẫn dùng đề này để ôn đúng trọng tâm giữa kỳ 1.

Ma trận đề

Nhìn vào ma trận, có hai điều em cần nhớ. Thứ nhất, chủ đề Chiến tranh lạnh là trung tâm của đề (3,0 điểm, thêm phần lớn chủ đề 4 nối theo sau nó) và được kiểm tra ở nhiều định dạng khác nhau: hỏi mốc năm ở Phần I và Phần III, hỏi bản chất ở câu nhận định Phần I, hỏi đánh giá ở Phần II. Thứ hai, hai bài tự luận đều nằm ở “điểm rơi” của hai mảng lớn nhất: một bài khai thác tư liệu Hiến chương Liên hợp quốc, một bài trình bày nhân tố kết thúc Chiến tranh lạnh và cơ hội cho Việt Nam — phần tự luận của đề này kiểm tra năng lực tổ chức kiến thức theo trục thời gian và liên hệ, không kiểm tra khả năng thuộc lòng rời rạc.

Đề bài đầy đủ

Phần I — Trắc nghiệm nhiều lựa chọn (3,0 điểm)

Mỗi câu chỉ có một đáp án đúng. Mỗi câu đúng được 0,25 điểm.

Câu 1. Hội nghị I-an-ta (tháng 2/1945) — hội nghị đặt nền móng cho trật tự thế giới sau Chiến tranh thế giới thứ hai — được tổ chức trên lãnh thổ của quốc gia nào?
A. Nước Anh.
B. Nước Mỹ.
C. Liên Xô.
D. Nước Pháp.

Câu 2. Tổ chức Liên hợp quốc chính thức được thành lập vào năm nào?
A. Năm 1945.
B. Năm 1919.
C. Năm 1955.
D. Năm 1991.

Câu 3. Trật tự thế giới hai cực I-an-ta được xác lập với hai siêu cường đứng đầu hai cực là
A. Mỹ và Anh.
B. Liên Xô và Trung Quốc.
C. Mỹ và Nhật Bản.
D. Liên Xô và Mỹ.

Câu 4. Học thuyết Tơ-ru-man — được coi là tuyên bố mở đầu Chiến tranh lạnh — do Tổng thống Mỹ công bố vào năm nào?
A. Năm 1945.
B. Năm 1947.
C. Năm 1949.
D. Năm 1955.

Câu 5. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) được thành lập năm 1949 dưới sự đứng đầu của quốc gia nào?
A. Liên Xô.
B. Nước Mỹ.
C. Nước Anh.
D. Nước Pháp.

Câu 6. Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va — liên minh quân sự — chính trị của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu — được thành lập vào năm nào?
A. Năm 1949.
B. Năm 1950.
C. Năm 1959.
D. Năm 1955.

Câu 7. Nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự bùng nổ của Chiến tranh lạnh sau Chiến tranh thế giới thứ hai là
A. sự đối lập về hệ tư tưởng và lợi ích chiến lược giữa hai hệ thống tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, đứng đầu là Mỹ và Liên Xô.
B. tranh chấp đường biên giới chung giữa Liên Xô và Mỹ ở châu Âu.
C. mâu thuẫn về tôn giáo giữa các nước phương Tây và phương Đông.
D. những bất đồng cá nhân giữa các nhà lãnh đạo Liên Xô và Mỹ tại Hội nghị I-an-ta.

Câu 8. Theo Hiến chương, mục đích hàng đầu của Liên hợp quốc là
A. thống nhất các quốc gia trên thế giới thành một nhà nước chung.
B. can thiệp quân sự vào công việc nội bộ của mọi quốc gia thành viên.
C. duy trì hoà bình và an ninh quốc tế.
D. phân chia lại hệ thống thuộc địa giữa các nước thắng trận.

Câu 9. Liên bang Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô) chính thức tan rã vào năm nào?
A. Năm 1991.
B. Năm 1989.
C. Năm 1985.
D. Năm 1995.

Câu 10. Nội dung nào sau đây là đặc trưng cơ bản của trật tự thế giới hai cực I-an-ta?
A. Các trung tâm quyền lực lớn nhỏ có thực lực ngang bằng nhau và cùng chia sẻ vai trò lãnh đạo thế giới.
B. Mọi quốc gia trên thế giới đều trung lập, không tham gia liên minh nào.
C. Thế giới bị phân chia thành hai cực, hai hệ thống đối đầu nhau về chính trị, quân sự và tư tưởng, đứng đầu là Mỹ và Liên Xô.
D. Xung đột vũ trang trực tiếp giữa hai siêu cường diễn ra liên tục trên lãnh thổ châu Âu.

Câu 11. Có nhận định cho rằng: “Chiến tranh lạnh là cuộc đối đầu không có tiếng súng trực tiếp giữa hai siêu cường, nhưng lại ‘nóng’ ở nhiều khu vực trên thế giới”. Nhận định đó được minh chứng rõ nhất bằng sự kiện nào sau đây?
A. Hai siêu cường trực tiếp giao tranh quy mô lớn trên lãnh thổ châu Âu.
B. Các cuộc chiến tranh cục bộ như chiến tranh Triều Tiên (1950 — 1953) và chiến tranh xâm lược Việt Nam của Mỹ diễn ra dưới tác động của cuộc đối đầu hai cực.
C. Liên Xô tiến hành tấn công quân sự trực tiếp vào lãnh thổ nước Mỹ năm 1962.
D. Liên hợp quốc tuyên chiến với cả hai siêu cường.

Câu 12. Sau khi Chiến tranh lạnh kết thúc, xu thế phát triển chủ đạo của thế giới là
A. đối đầu quân sự giữa các cường quốc ngày càng leo thang.
B. thế giới quay trở lại trật tự hai cực như trước năm 1991.
C. các nước đồng loạt đóng cửa, từ bỏ hợp tác kinh tế quốc tế.
D. hoà bình, hợp tác và phát triển, gắn với xu thế đa cực hoá và toàn cầu hoá.

Phần II — Trắc nghiệm đúng–sai (2,0 điểm)

Mỗi câu 1,0 điểm, gồm 4 ý a), b), c), d). Điểm được tính lũy tiến theo số ý trả lời đúng: đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý được 1,0 điểm.

Câu 1. Về Hội nghị I-an-ta và Liên hợp quốc, xét tính đúng – sai của các khẳng định sau:
a) Hội nghị I-an-ta diễn ra vào tháng 2/1945 với sự tham gia của ba cường quốc Liên Xô, Mỹ và Anh.
b) Tại Hội nghị I-an-ta, các nước tham dự đã thoả thuận thiết lập một trật tự thế giới đơn cực do một siêu cường duy nhất lãnh đạo.
c) Liên hợp quốc được chính thức thành lập năm 1945, thay thế cho tổ chức Hội Quốc liên đã tan rã.
d) Theo Hiến chương Liên hợp quốc, mọi quyết định của Hội đồng Bảo an đều được thông qua bằng nguyên tắc đa số đơn giản, không tồn tại quyền phủ quyết của các nước uỷ viên thường trực.

Câu 2. Về Chiến tranh lạnh và sự kết thúc của nó, xét tính đúng – sai của các khẳng định sau:
a) Học thuyết Tơ-ru-man năm 1947 được coi là tuyên bố mở đầu cuộc Chiến tranh lạnh giữa hai siêu cường Mỹ và Liên Xô.
b) Khối NATO (1949) và Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va (1955) là hai liên minh quân sự — chính trị đối đầu tiêu biểu trong thời kỳ Chiến tranh lạnh.
c) Chiến tranh lạnh chính thức kết thúc vào năm 1989, khi bức tường Béc-lin sụp đổ.
d) Sau Chiến tranh lạnh, nước Mỹ với tư cách siêu cường duy nhất còn lại đã thiết lập được một trật tự đơn cực ổn định và bền vững tuyệt đối.

Phần III — Trắc nghiệm trả lời ngắn (2,0 điểm)

Mỗi câu 0,5 điểm. Chỉ ghi đáp án ngắn gọn (năm, tên cơ quan hoặc con số cụ thể).

Câu 1. Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) được thành lập vào năm nào?

Câu 2. Hội nghị I-an-ta — hội nghị của ba cường quốc bàn về việc tổ chức thế giới sau chiến tranh — diễn ra vào tháng mấy năm 1945?

Câu 3. Cơ quan nào của Liên hợp quốc chịu trách nhiệm chính trong việc duy trì hoà bình và an ninh quốc tế và có quyền áp dụng các biện pháp cưỡng chế theo Hiến chương?

Câu 4. Nếu lấy năm 1947 (Học thuyết Tơ-ru-man) là mốc mở đầu và năm 1991 (Liên Xô tan rã) là mốc kết thúc Chiến tranh lạnh, thì cuộc đối đầu này kéo dài bao nhiêu năm?

Phần IV — Tự luận (3,0 điểm)

Bài 1 (1,5 điểm). Đọc tư liệu sau (bản tóm tắt, diễn giải nội dung cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc năm 1945 — văn kiện quốc tế thuộc phạm vi công cộng): “Liên hợp quốc được thành lập với các mục đích chính: duy trì hoà bình và an ninh quốc tế; phát triển quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia trên cơ sở tôn trọng quyền bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc; thực hiện hợp tác quốc tế trong việc giải quyết các vấn đề kinh tế, xã hội, văn hoá và nhân đạo; và trở thành trung tâm điều hoà hoạt động của các quốc gia nhằm đạt được những mục đích chung đó.”
a) (0,75 điểm) Tư liệu nêu lên những mục đích chính nào của Liên hợp quốc?
b) (0,75 điểm) Phân tích vai trò của Liên hợp quốc trong đời sống quốc tế từ năm 1945 đến nay và chỉ ra một hạn chế lớn trong hoạt động của tổ chức này.

Bài 2 (1,5 điểm).
a) (0,75 điểm) Trình bày những nhân tố chính dẫn đến sự kết thúc của Chiến tranh lạnh và sự tan rã của Liên Xô năm 1991.
b) (0,75 điểm) Đánh giá tác động của sự kiện Chiến tranh lạnh kết thúc đối với tình hình thế giới, đồng thời nêu những cơ hội đặt ra cho Việt Nam trong bối cảnh đó.

Đáp án và giải thích chi tiết

Bảng đáp án nhanh Phần I (Câu 1–12)

Đáp án phân bố đều tuyệt đối: A, B, C, D mỗi phương án đúng đúng 3 câu (A: 2, 7, 9; B: 4, 5, 11; C: 1, 8, 10; D: 3, 6, 12). Hãy làm chắc từng câu theo phần giải thích dưới đây thay vì đoán theo quy luật — quy luật phân bố chỉ nên dùng để soát lại bài khi đã làm xong.

Giải thích từng câu Phần I

Câu 1 — Đáp án C. Hội nghị I-an-ta họp từ ngày 4 đến ngày 11/2/1945 tại thành phố I-an-ta trên bán đảo Crưm, thuộc Liên Xô, với sự tham gia của nguyên thủ ba nước Liên Xô, Mỹ và Anh. Địa điểm thuộc lãnh thổ Liên Xô là chi tiết đề hỏi trực tiếp — đừng để đáp án “nước chủ nhà thường là Mỹ hoặc Anh” theo thói quen làm em chọn sai.

Câu 2 — Đáp án A. Liên hợp quốc chính thức thành lập năm 1945: Hiến chương được ký ngày 26/6/1945 tại Xan Phran-xít-xcô (Mỹ) và có hiệu lực từ ngày 24/10/1945 — ngày được coi là ngày thành lập tổ chức. Phương án B (1919) là năm ra đời của Hội Quốc liên, tổ chức tiền thân đã tan rã — cặp năm 1919 — 1945 này phân biệt hai tổ chức quốc tế của hai thời kỳ.

Câu 3 — Đáp án D. Trật tự hai cực I-an-ta hình thành với hai siêu cường đứng đầu: Mỹ đứng đầu hệ thống tư bản chủ nghĩa và Liên Xô đứng đầu hệ thống xã hội chủ nghĩa. Các phương án còn lại đều ghép sai cặp: Anh đã suy yếu sau chiến tranh, Trung Quốc và Nhật Bản thời kỳ này chưa thể là một cực đối trọng.

Câu 4 — Đáp án B. Tháng 3/1947, Tổng thống Mỹ Ha-ri Tơ-ru-man đọc diễn văn trước Quốc hội, công khai chủ trương ngăn chặn chủ nghĩa cộng sản — Học thuyết Tơ-ru-man được coi là tuyên bố mở đầu Chiến tranh lạnh. Ba năm còn lại là các mốc lân cận của cùng giai đoạn (1945 kết thúc chiến tranh thế giới; 1949 NATO ra đời; 1955 Vác-sa-va ra đời) — đề kiểm tra em có gắn đúng năm cho đúng sự kiện mở đầu hay không.

Câu 5 — Đáp án B. NATO được thành lập ngày 4/4/1949 do Mỹ đứng đầu, quy tụ các nước Tây Âu và Bắc Mỹ trong một liên minh quân sự — chính trị để đối phó với Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa. Câu này và Câu 6 là một cặp: NATO — Mỹ — 1949; Vác-sa-va — Liên Xô — 1955. Thuộc theo cặp thì không bao giờ nhầm.

Câu 6 — Đáp án D. Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va được thành lập tháng 5/1955 tại Vác-sa-va (Ba Lan), là liên minh quân sự — chính trị của Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu, đối trọng với NATO. Bẫy nằm ở phương án A (1949 — năm của NATO) và hai năm “gần đúng” 1950, 1959 được đặt vào để phạt việc nhớ mang máng.

Câu 7 — Đáp án A. Chiến tranh lạnh bùng nổ từ mâu thuẫn căn bản giữa hai hệ thống xã hội đối lập về chế độ chính trị, hệ tư tưởng và lợi ích chiến lược toàn cầu, mà biểu hiện tập trung là sự đối đầu giữa hai siêu cường Mỹ và Liên Xô. Phương án B sai ngay ở dữ kiện: hai siêu cường không có biên giới chung; tôn giáo (C) và bất đồng cá nhân giữa các nhà lãnh đạo (D) không phải nguyên nhân của cuộc đối đầu này.

Câu 8 — Đáp án C. Điều 1 của Hiến chương xác định mục đích đầu tiên và quan trọng nhất của Liên hợp quốc là duy trì hoà bình và an ninh quốc tế bằng các biện pháp tập thể hữu hiệu. Ba phương án còn lại đều mô tả những điều Liên hợp quốc không làm: tổ chức này không hợp nhất các quốc gia thành một nhà nước, không can thiệp quân sự vào nội bộ thành viên, cũng không phân chia lại thuộc địa.

Câu 9 — Đáp án A. Tháng 12/1991, ngày 25/12/1991, Tổng thống Goóc-ba-chốp tuyên bố từ chức, Liên bang Xô viết chính thức chấm dứt tồn tại. Phương án B (1989) là năm sụp đổ của các chế độ xã hội chủ nghĩa ở Đông Âu — mốc khởi đầu của quá trình kết thúc, không phải năm Liên Xô tan rã; chính sự phân biệt này cũng là ý c của Câu 2 Phần II.

Câu 10 — Đáp án C. Đặc trưng của trật tự I-an-ta là thế giới bị phân chia thành hai cực, hai hệ thống đối đầu nhau về chính trị, quân sự, kinh tế và tư tưởng, đứng đầu là Mỹ và Liên Xô. Phương án A sai vì hai siêu cường có ưu thế vượt trội, các trung tâm còn lại không ngang bằng với chúng; phương án B sai vì hầu hết các nước đều bị cuốn vào một trong hai phe; phương án D sai vì hai siêu cường tránh giao chiến trực tiếp với nhau — đối đầu chủ yếu qua chiến tranh cục bộ, chạy đua vũ trang và cạnh tranh ảnh hưởng.

Câu 11 — Đáp án B. Dưới tác động của đối đầu hai cực, hàng loạt cuộc chiến tranh cục bộ và xung đột khu vực đã nổ ra như chiến tranh Triều Tiên (1950 — 1953), chiến tranh xâm lược của Mỹ ở Việt Nam, các cuộc xung đột ở Trung Đông — khiến Chiến tranh lạnh “nóng” lên ở nhiều nơi, dù hai siêu cường không trực tiếp giao chiến với nhau. Đây là câu vận dụng duy nhất của Phần I: đáp án đúng là sự kiện minh chứng cho một nhận định, không phải một mốc năm thuộc lòng.

Câu 12 — Đáp án D. Sau năm 1991, xu thế chủ đạo của thế giới là hoà bình, hợp tác và phát triển; trật tự thế giới chuyển dần theo hướng đa cực, đa trung tâm; toàn cầu hoá kinh tế trở thành xu thế khách quan không thể đảo ngược. Cần nhớ thêm một ý thường bị hỏi kèm: trật tự đơn cực của Mỹ sau 1991 chỉ mang tính tương đối và không bền vững — đây cũng là lí do ý d của Câu 2 Phần II bị coi là sai.

Đáp án và phân tích Phần II (đúng – sai)

Câu 1 (về Hội nghị I-an-ta và Liên hợp quốc):

• Ý a — Đúng. Hội nghị I-an-ta (4 — 11/2/1945) gồm nguyên thủ ba cường quốc: Xít-ta-lin (Liên Xô), Ru-dơ-ven (Mỹ) và Sớc-sin (Anh).
• Ý b — Sai. Đây là bẫy tính chất trật tự kinh điển của chương: các thoả thuận ở I-an-ta phân chia phạm vi ảnh hưởng giữa các cường quốc và hình thành trật tự hai cực do Mỹ và Liên Xô đứng đầu — hoàn toàn khác với một trật tự đơn cực do một siêu cường duy nhất lãnh đạo. Phân biệt được hai khái niệm “hai cực” của thời kỳ trước 1991 và “đơn cực” được bàn tới sau 1991 là chìa khóa của cả ý này lẫn Câu 10 Phần I.
• Ý c — Đúng. Liên hợp quốc ra đời năm 1945, kế thừa vai trò của Hội Quốc liên (tổ chức thành lập sau Chiến tranh thế giới thứ nhất và đã tan rã) trong việc duy trì hoà bình thế giới.
• Ý d — Sai. Đây là bẫy cơ chế biểu quyết: theo Hiến chương, các quyết định của Hội đồng Bảo an về những vấn đề thực chất cần có sự nhất trí của năm nước uỷ viên thường trực (Nga, Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc) — mỗi nước thường trực đều có quyền phủ quyết. Cơ chế của Hội đồng Bảo an là nguyên tắc nhất trí của các nước lớn, không phải đa số đơn giản cho mọi quyết định.

Câu 2 (về Chiến tranh lạnh và sự kết thúc của nó):

• Ý a — Đúng. Diễn văn của Tổng thống Tơ-ru-man tháng 3/1947, tuyên bố ngăn chặn sự bành trướng của chủ nghĩa cộng sản, được giới sử học và sách giáo khoa xác định là mở đầu Chiến tranh lạnh — khớp với Câu 4 Phần I.
• Ý b — Đúng. NATO (1949) của phương Tây và Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va (1955) của Liên Xô cùng các nước Đông Âu là hai khối liên minh quân sự — chính trị đối đầu nhau suốt thời kỳ Chiến tranh lạnh — khớp với cặp Câu 5, 6 Phần I.
• Ý c — Sai. Bẫy mốc thời gian: bức tường Béc-lin sụp đổ tháng 11/1989 mới là bước khởi đầu của quá trình kết thúc; Chiến tranh lạnh được coi là chính thức kết thúc năm 1991, gắn với sự tan rã của Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va và của Liên Xô. Đánh dấu 1989 thay cho 1991 là lỗi sai phổ biến nhất khi học phần này — và đề kiểm tra nó ở cả Câu 9 Phần I lẫn ý này.
• Ý d — Sai. Bẫy đánh giá tuyệt đối hoá: sau năm 1991, Mỹ là siêu cường duy nhất nhưng nhiều trung tâm quyền lực khác (Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga...) nổi lên; thế giới chuyển động theo xu thế đa cực, nên không tồn tại “trật tự đơn cực ổn định tuyệt đối”. Ý này sai cùng bản chất với các phương án nhiễu của Câu 12 Phần I.

Đáp án Phần III (trả lời ngắn)

Câu 1 — Đáp án: Năm 1949. NATO được thành lập ngày 4/4/1949 với trụ sở ban đầu tại Oa-sinh-tơn. Đây là mốc cần thuộc theo cặp với 1955 của khối Vác-sa-va để tránh hoán đổi.

Câu 2 — Đáp án: Tháng 2 (năm 1945). Hội nghị I-an-ta họp vào tháng 2/1945, từ ngày 4 đến ngày 11/2/1945. Đáp án yêu cầu đến độ “tháng” vì trong cùng năm 1945 còn có Hội nghị Pốt-xđam (tháng 7 — 8/1945) và Hội nghị Xan Phran-xi-xcô (tháng 4 — 6/1945).

Câu 3 — Đáp án: Hội đồng Bảo an. Theo Hiến chương Liên hợp quốc, Hội đồng Bảo an là cơ quan chịu trách nhiệm chính về duy trì hoà bình và an ninh quốc tế; các nghị quyết của Hội đồng có tính ràng buộc và cơ quan này có thể quyết định các biện pháp cưỡng chế, kể cả hành động quân sự.

Câu 4 — Đáp án: 44 năm. Cách tính: 1991 − 1947 = 44 năm. Con số này cho em một cảm nhận rất cụ thể về độ dài của thời kỳ Chiến tranh lạnh: gần nửa thế kỉ — tương đương quãng thời gian sách giáo khoa dành cho toàn bộ chương. Cả hai mốc đều sau Công nguyên nên chỉ cần lấy năm kết thúc trừ năm bắt đầu.

Gợi ý chấm Phần IV (tự luận)

Bài 1 (1,5 điểm) — Khai thác tư liệu Hiến chương Liên hợp quốc.

a) (0,75 điểm) Bốn mục đích chính theo tư liệu (0,5 điểm): duy trì hoà bình và an ninh quốc tế; phát triển quan hệ hữu nghị giữa các quốc gia dựa trên bình đẳng và quyền tự quyết của các dân tộc; thúc đẩy hợp tác quốc tế về kinh tế, xã hội, văn hoá, nhân đạo; là trung tâm điều hoà hoạt động của các quốc gia vì mục đích chung. Phần liên hệ (0,25 điểm): các mục đích này thể hiện khát vọng của nhân loại sau hai cuộc chiến tranh thế giới về một cơ chế tập thể giữ gìn hoà bình, thay cho cơ chế của Hội Quốc liên đã thất bại. Trả lời ý này chỉ cần bám sát tư liệu — mọi ý cần nêu đều đã nằm sẵn trong đoạn trích, kể cả ý liên hệ với Hội Quốc liên mà đề đã gợi ý qua ý c của Câu 1 Phần II.

b) (0,75 điểm) Vai trò (khoảng 0,5 điểm): Liên hợp quốc là tổ chức quốc tế lớn nhất, đóng vai trò trung tâm trong việc ngăn ngừa và giải quyết nhiều xung đột khu vực, gìn giữ hoà bình; thúc đẩy hợp tác phát triển kinh tế — xã hội, xoá đói giảm nghèo, bảo vệ quyền con người, ứng phó với các vấn đề toàn cầu như biến đổi khí hậu, dịch bệnh; là diễn đàn để các quốc gia, kể cả nước nhỏ, bày tỏ tiếng nói bình đẳng. Hạn chế (khoảng 0,25 điểm — phần phân tích): hoạt động của Liên hợp quốc bị chi phối bởi cơ chế quyền phủ quyết của năm nước uỷ viên thường trực Hội đồng Bảo an, khiến tổ chức này nhiều lần không thể ra quyết định trước các cuộc xung đột có liên quan đến lợi ích của các cường quốc; hiệu quả thực thi nghị quyết còn phụ thuộc vào thiện chí của các nước lớn. Ý “phủ quyết” là ý phân loại bài làm: nêu được vừa vai trò vừa hạn chế này thì bài đạt mức vận dụng, chỉ kể vai trò thì bài dừng ở mức liệt kê.

Bài 2 (1,5 điểm) — Kết thúc Chiến tranh lạnh và sự tan rã của Liên Xô.

a) (0,75 điểm) Các nhân tố chính (nêu đủ các ý): ở Liên Xô, mô hình kinh tế kế hoạch hoá tập trung bộc lộ trì trệ, khủng hoảng kéo dài; công cuộc cải tổ (từ năm 1985) không cứu được tình hình mà làm khủng hoảng chính trị — xã hội trầm trọng thêm; các nước Đông Âu lần lượt từ bỏ chế độ xã hội chủ nghĩa trong năm 1989; xu hướng li khai của các nước cộng hoà trong Liên bang dâng cao; bản thân cuộc chạy đua vũ trang kéo dài với phương Tây vắt kiệt tiềm lực kinh tế của Liên Xô. Kết cục: tháng 12/1991, Liên Xô tan rã; Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va và Hội đồng tương trợ kinh tế giải thể trước đó, Chiến tranh lạnh chính thức kết thúc.

b) (0,75 điểm) Tác động đối với thế giới (khoảng 0,4 điểm): trật tự hai cực sụp đổ, thế giới chuyển sang giai đoạn vận động theo xu thế đa cực; nguy cơ chiến tranh thế giới mới bị đẩy lùi, xu thế hoà bình, hợp tác, phát triển trở thành chủ đạo; toàn cầu hoá mở rộng, các nước có điều kiện tập trung phát triển kinh tế, mở cửa hội nhập; đồng thời cũng xuất hiện những yếu tố bất ổn mới như xung đột khu vực, tranh chấp lãnh thổ, nạn khủng bố. Cơ hội cho Việt Nam (khoảng 0,35 điểm): môi trường quốc tế thuận lợi hơn giúp Việt Nam bình thường hoá và mở rộng quan hệ (với ASEAN, Mỹ, Trung Quốc...), gia nhập các tổ chức khu vực và toàn cầu, thu hút đầu tư, mở rộng thị trường, tập trung nguồn lực cho công cuộc đổi mới và phát triển kinh tế — xã hội. Điểm cộng của bài làm nằm ở chỗ nêu được cả hai mặt “thách thức — cơ hội” thay vì chỉ kể mặt thuận lợi.

Thang điểm chi tiết của đề

Để tự chấm bài sau khi làm, em đối chiếu theo thang điểm sau:

• Phần I: 12 câu × 0,25 điểm = 3,0 điểm (mỗi câu đúng 0,25 điểm, sai hoặc bỏ trống 0 điểm)
• Phần II: 2 câu × 1,0 điểm = 2,0 điểm. Mỗi câu chấm lũy tiến theo số ý đúng: đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý mới được 1,0 điểm. Vì thang lũy tiến dốc mạnh ở ý thứ 4, hãy đặc biệt cảnh giác với ba kiểu ý sai của đề này: ý sai về tính chất trật tự (đơn cực thay vì hai cực ở I-an-ta), ý sai về cơ chế biểu quyết của Hội đồng Bảo an (đa số đơn giản thay vì nhất trí của năm nước thường trực) và ý sai về mốc kết thúc (1989 thay vì 1991)
• Phần III: 4 câu × 0,5 điểm = 2,0 điểm (chỉ chấm đáp án cuối cùng; ba trong bốn câu của đề này hỏi mốc thời gian, trong đó Câu 2 yêu cầu chính xác đến tháng — sai tháng là mất trọn 0,5 điểm của câu)
• Phần IV: 2 bài × 1,5 điểm = 3,0 điểm, chấm theo từng bước như gợi ý chấm ở trên: Bài 1 tách phần tái hiện bốn mục đích trong tư liệu với phần phân tích vai trò — hạn chế của Liên hợp quốc; Bài 2 tách phần nhân tố kết thúc Chiến tranh lạnh với phần tác động đối với thế giới và cơ hội cho Việt Nam

Tổng cộng 10,0 điểm. Trên hệ thống ClassOn, điểm được quy đổi sang thang 40. Gợi ý phân bổ 90 phút làm bài: Phần I khoảng 18 phút, Phần II khoảng 10 phút, Phần III khoảng 8 phút, Phần IV khoảng 44 phút, chừa khoảng 10 phút cuối để soát lại hai việc: các mốc năm 1945 — 1947 — 1949 — 1955 — 1991 đã gắn đúng sự kiện chưa, và hai bài tự luận đã viết đủ cả hai ý a, b chưa — đặc biệt là ý “cơ hội cho Việt Nam” ở cuối Bài 2, ý rất hay bị bỏ quên khi gần hết giờ.

Làm đề trực tuyến trên ClassOn

Đọc đề và đáp án trong bài viết giúp em hiểu cách giải, nhưng cảm giác thi thật chỉ có khi bấm giờ và tự làm trọn vẹn trong 90 phút. Em có thể làm đề kiểm tra giữa kỳ 1 Lịch sử 12 trực tuyến ngay trên ClassOn:

• Đồng hồ đếm ngược 90 phút như phòng thi, giúp em tập phân bổ thời gian cho cả bốn phần trắc nghiệm và tự luận.
• Phần trắc nghiệm khách quan (Phần I, II, III) được chấm tự động ngay khi nộp bài — em biết mình mất điểm ở câu nào, kể cả thang lũy tiến của câu đúng – sai.
• Xem đề thi công khai không cần đăng nhập; chỉ khi muốn nộp bài và lưu kết quả, em mới cần một tài khoản ClassOn miễn phí.
• Giáo viên cũng có thể tạo lớp miễn phí trên ClassOn và giao chính đề này cho học sinh làm, rồi dùng gợi ý chấm và thang điểm chi tiết trong bài viết này để chấm, nhận xét phần tự luận của học sinh.

Cách ôn tập theo từng chủ đề của đề

Chủ đề 1 — Hội nghị I-an-ta và trật tự hai cực (1,75 điểm). Học theo cấu trúc “hội nghị — quyết định — hệ quả”: địa điểm và thời gian (I-an-ta thuộc Liên Xô, tháng 2/1945, ba nguyên thủ Liên Xô — Mỹ — Anh), nội dung cốt lõi (phân chia phạm vi ảnh hưởng, hình thành trật tự hai cực) và hệ quả (thế giới phân thành hai hệ thống đối đầu). Phân biệt rõ I-an-ta (tháng 2/1945) với Pốt-xđam (tháng 7 — 8/1945) và Xan Phran-xi-xcô (tháng 4 — 6/1945) là đã xử lí được phần lớn bẫy địa điểm — thời gian của chủ đề. Đặc biệt thuộc nằm lòng: trật tự I-an-ta là hai cực, không phải đơn cực.

Chủ đề 2 — Liên hợp quốc (1,5 điểm). Học theo sơ đồ: thành lập năm 1945 (Hiến chương ký 26/6/1945, hiệu lực 24/10/1945), thay thế Hội Quốc liên đã tan rã; mục đích hàng đầu là duy trì hoà bình và an ninh quốc tế; cơ quan chịu trách nhiệm chính về hoà bình — an ninh là Hội đồng Bảo an, hoạt động trên nguyên tắc nhất trí của năm nước uỷ viên thường trực có quyền phủ quyết. Chủ đề này còn gắn trực tiếp với Bài 1 Phần IV nên học một lần, dùng hai nơi.

Chủ đề 3 — Chiến tranh lạnh: nguồn gốc, biểu hiện, các mốc chính (3,0 điểm, nặng nhất đề). Học theo một dòng chảy duy nhất: nguyên nhân sâu xa (đối lập hệ tư tưởng và lợi ích chiến lược giữa hai hệ thống) → mở đầu bằng Học thuyết Tơ-ru-man (1947) → hai khối quân sự đối đầu (NATO 1949 do Mỹ đứng đầu, Vác-sa-va 1955 do Liên Xô đứng đầu) → biểu hiện “nóng” ở các khu vực qua chiến tranh cục bộ (Triều Tiên 1950 — 1953, Việt Nam). Mỗi mắt xích trong dòng chảy này đều xuất hiện ở ít nhất hai phần của đề.

Chủ đề 4 — Kết thúc Chiến tranh lạnh và xu thế thế giới sau 1991 (2,25 điểm). Học theo cặp “nguyên nhân — hệ quả”: nguyên nhân phía Liên Xô (kinh tế kế hoạch hoá trì trệ, cải tổ từ 1985 làm trầm trọng khủng hoảng, Đông Âu sụp đổ 1989, li khai trong Liên bang, chạy đua vũ trang vắt kiệt tiềm lực) và hệ quả phía thế giới (đa cực hoá, hoà bình — hợp tác — phát triển là xu thế chủ đạo, toàn cầu hoá, cơ hội và thách thức cho Việt Nam). Cặp này chính là hai ý của Bài 2 Phần IV, đồng thời phủ Câu 9, 11, 12 Phần I.

Lộ trình ôn 3 buổi gợi ý:

• Buổi 1: Vẽ trục thời gian 1945 — 1991 gắn đủ các mốc cốt lõi; ôn Chủ đề 1 và 2; làm lại Phần I Câu 1, 2, 3, 8, 10, Phần II Câu 1, Phần III Câu 2, 3.
• Buổi 2: Ôn Chủ đề 3 và 4 theo dòng chảy và cặp nhân quả ở trên; làm Phần I Câu 4, 5, 6, 7, 9, 11, 12, Phần II Câu 2, Phần III Câu 1, 4; tự viết dàn ý hai bài tự luận và đối chiếu gợi ý chấm.
• Buổi 3: Làm trọn đề trong 90 phút trên ClassOn, tự chấm bằng thang điểm chi tiết, ghi lại các lỗi của mình vào sổ tay lỗi sai — nhất là lỗi mốc kết thúc 1989/1991 và lỗi lẫn hai khái niệm đơn cực — hai cực.

Lỗi sai thường gặp — những cái bẫy mất điểm đáng tiếc nhất ở đề này

1. Dùng năm 1989 làm mốc kết thúc Chiến tranh lạnh (Câu 9 Phần I, ý c Câu 2 Phần II). Bức tường Béc-lin sụp đổ là bước khởi đầu của quá trình kết thúc nhưng Chiến tranh lạnh chỉ chính thức kết thúc khi Liên Xô tan rã cuối năm 1991. Cách tránh: nhớ tiêu chí “một cực không còn tồn tại mới gọi là kết thúc trật tự hai cực” — năm 1989 phe xã hội chủ nghĩa ở châu Âu sụp đổ nhưng Liên Xô vẫn còn.
2. Nhầm hai cực thành đơn cực ở Hội nghị I-an-ta (ý b Câu 1 Phần II, Câu 10 Phần I). I-an-ta xác lập trật tự hai cực do Mỹ và Liên Xô đứng đầu; khái niệm đơn cực chỉ được bàn tới cho thời kỳ sau 1991 và ngay cả khi đó nó cũng chỉ mang tính tương đối. Cách tránh: gắn chặt cặp khái niệm với mốc thời gian — trước 1991 là hai cực, sau 1991 là xu thế đa cực với một siêu cường duy nhất còn lại.
3. Hoán đổi năm thành lập và nước đứng đầu của hai khối quân sự (Câu 5, 6 Phần I; Câu 1 Phần III; ý b Câu 2 Phần II). NATO (1949, Mỹ đứng đầu) ra đời trước; Vác-sa-va (1955, Liên Xô đứng đầu) ra đời sau để đối trọng. Bẫy nằm ở phương án A (1949 — năm của NATO) và hai năm “gần đúng” 1950, 1959 được đặt vào để phạt việc nhớ mang máng.
4. Hiểu sai cơ chế biểu quyết của Hội đồng Bảo an (ý d Câu 1 Phần II, Câu 3 Phần III). Hội đồng Bảo an không thông qua quyết định bằng đa số đơn giản cho mọi vấn đề: các quyết định về vấn đề thực chất cần sự nhất trí của năm nước uỷ viên thường trực, mỗi nước đều có quyền phủ quyết. Cách tránh: thuộc nằm lòng bộ ba “trách nhiệm chính về hoà bình — nguyên tắc nhất trí của năm nước thường trực — quyền phủ quyết”, vì đây vừa là cơ chế tạo sức nặng cho Liên hợp quốc, vừa là điểm hạn chế lớn nhất của tổ chức này (và là ý chấm phân loại ở Bài 1 Phần IV).
5. Tuyệt đối hoá trật tự đơn cực sau 1991 (ý d Câu 2 Phần II, Câu 12 Phần I). Sau Chiến tranh lạnh, Mỹ là siêu cường duy nhất còn lại nhưng thế giới vận động theo hướng đa cực với sự nổi lên của Liên minh châu Âu, Trung Quốc, Nhật Bản, Nga — không có trật tự đơn cực ổn định tuyệt đối. Cách tránh: với mọi khẳng định chứa các từ “tuyệt đối”, “ổn định và bền vững”, “duy nhất” trong phần đúng – sai, hãy tự hỏi “có trung tâm quyền lực nào khác đang nổi lên không” — trong đề này, cả hai ý sai thuộc nhóm đánh giá đều rơi vào kiểu tuyệt đối hoá này.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Lịch sử 12 trên ClassOn có miễn phí không?
Đáp: Có. ClassOn miễn phí 100% — xem đề, làm bài, xem đáp án và giải thích đều không thu phí, không có gói trả tiền ẩn.

Hỏi: Phần đúng – sai của đề được chấm điểm như thế nào?
Đáp: Mỗi câu đúng – sai gồm 4 ý, chấm lũy tiến: đúng 1 ý được 0,1 điểm; đúng 2 ý được 0,25 điểm; đúng 3 ý được 0,5 điểm; đúng cả 4 ý mới được trọn 1,0 điểm. Đây là thang điểm theo cấu trúc đề kiểm tra định kỳ cấp THPT hiện hành — với đề Lịch sử 12, ranh giới đúng — sai thường nằm ở mốc năm kết thúc Chiến tranh lạnh (1991, không phải 1989) và ở hai khái niệm đơn cực — hai cực, hai điểm em cần thuộc thật chắc.

Hỏi: Xem và làm đề có cần đăng nhập không?
Đáp: Xem đề thi công khai và đọc đáp án, giải thích trong bài viết này không cần đăng nhập. Nếu muốn nộp bài, xem điểm chấm tự động và lưu kết quả trên hệ thống, em cần một tài khoản ClassOn miễn phí.

Hỏi: Đề này có giúp ích cho kỳ thi tốt nghiệp THPT không?
Đáp: Rất trực tiếp. Mảng kiến thức thế giới sau năm 1945 (I-an-ta, trật tự hai cực, Liên hợp quốc, Chiến tranh lạnh, xu thế thế giới sau 1991) là phần mở đầu bắt buộc của chương trình Lịch sử 12 ở cả ba bộ sách và xuất hiện thường xuyên trong đề thi tốt nghiệp. Ôn chắc đề giữa kỳ này — nhất là trục mốc năm và cách xử lí ý đúng – sai — là em đã xây được nền cho phần thế giới của đề thi cuối cấp.

Hỏi: Phạm vi đề có gồm ASEAN và Cách mạng tháng Tám năm 1945 không?
Đáp: Không. Đề này chỉ lấy phần đầu của chủ đề thế giới trong và sau Chiến tranh lạnh, đúng tiến độ giữa kỳ 1 của đa số trường. Quá trình hình thành và phát triển của ASEAN cùng lịch sử Việt Nam từ năm 1945 trở đi thuộc các chủ đề sau của chương trình và sẽ có trong các đề tiếp theo trên ClassOn.

Hỏi: Giáo viên có thể dùng đề này cho lớp của mình không?
Đáp: Hoàn toàn được: tạo lớp miễn phí trên ClassOn, giao đề cho học sinh làm trực tuyến có bấm giờ và chấm tự động phần trắc nghiệm khách quan, và dùng gợi ý chấm cùng thang điểm chi tiết trong bài viết này để chấm, nhận xét phần tự luận của học sinh.

Tài liệu liên quan và đề thi tiếp theo

Đề Lịch sử 12 này thuộc đợt đề kiểm tra giữa kỳ 1 các môn lớp 6–12 đang được ClassOn đăng tải dần lên kho đề thi công khai — vào Xem đề thi công khai để làm bài ngay, hoặc xem toàn bộ danh sách đề tại kho đề thi công khai của ClassOn để chọn thêm đề các môn, các lớp khác, trong đó có đề giữa kỳ 1 Lịch sử 10 (các nền văn minh cổ — trung đại) và Lịch sử 11 (cách mạng tư sản, Cách mạng tháng Mười) cùng đợt — ba đề nối nhau thành một mạch thời gian liền từ văn minh cổ đại đến thế giới đương đại.

Chúc em ôn tập hiệu quả: với Lịch sử 12 giữa kỳ 1, điểm số quyết định ở một trục thời gian 1945 — 1991 thật chắc và ở thói quen phân biệt rạch ròi hai khái niệm đơn cực — hai cực trong phần đúng – sai. Học tốt nhé — và giữ vững phong độ này tới kỳ thi tốt nghiệp!