Kì thi cuối học kì 1 môn Giáo dục công dân 7 đang đến gần. Khác với kiểm tra giữa kì, đề cuối kì 1 bao quát cả một chặng đường học tập dài hơn, trong đó phần kiến thức về giữ chữ tín, bảo tồn di sản văn hoá và ứng phó với tâm lí căng thẳng thường chiếm tỉ trọng lớn nhất. Nhiều bạn học sinh học thuộc lòng khái niệm nhưng lại mất điểm ở các câu hỏi tình huống, vì chưa biết cách vận dụng kiến thức vào đời sống hằng ngày.
Bài viết này tổng hợp 2 đề thi mẫu cuối học kì 1 Giáo dục công dân 7 sách Kết nối tri thức bám sát cấu trúc đề thi thật: 45 phút, 24 câu trắc nghiệm và 2 câu tự luận. Mỗi câu trắc nghiệm đều có đáp án và lời giải thích chi tiết như giáo viên chữa bài: vì sao đáp án này đúng, vì sao các đáp án còn lại sai. Kèm theo là tóm tắt trọng tâm cả 6 bài học kì 1, phương pháp làm từng dạng bài, 5 lỗi mất điểm thường gặp và lịch ôn tập 2 tuần.

1. Cấu trúc đề thi cuối học kì 1 GDCD 7 mới nhất
Đề kiểm tra cuối học kì 1 môn Giáo dục công dân 7 theo chương trình mới có cấu trúc phổ biến nhất như sau:
| Phần | Dạng câu hỏi | Số câu | Điểm | Thời gian chung |
|---|---|---|---|---|
| Phần I | Trắc nghiệm nhiều phương án lựa chọn | 24 câu | 6,0 điểm (mỗi câu 0,25 điểm) | 45 phút (không kể thời gian phát đề) |
| Phần II | Tự luận | 2 câu | 4,0 điểm (mỗi câu 2,0 điểm) | |
| Tổng | 26 câu | 10 điểm | ||
Mức độ đánh giá: Nhận biết 30% – Thông hiểu 30% – Vận dụng 30% – Vận dụng cao 10%.
Tỉ lệ chung: Trắc nghiệm 60% – Tự luận 40%.
Ghi chú biến thể: Một số trường vẫn ra đề theo dạng giữa kì (10 câu trắc nghiệm nhiều phương án 5,0 điểm + 2 câu đúng – sai 2,0 điểm + 3 câu tự luận 3,0 điểm). Các em nên hỏi thầy cô về cấu trúc đề của trường mình, nhưng cách ôn tập trong bài này vẫn bao quát đủ kiến thức cho cả hai dạng đề.
2. Phạm vi kiến thức học kì 1 GDCD 7 Kết nối tri thức
Học kì 1 môn Giáo dục công dân 7 sách Kết nối tri thức gồm 6 bài. Bài 7 trở đi thuộc chương trình học kì 2, không nằm trong phạm vi đề cuối kì 1.
| Bài | Tên bài | Nội dung trọng tâm | Mức độ ra đề cuối kì |
|---|---|---|---|
| Bài 1 | Tự hào về truyền thống quê hương | Khái niệm, biểu hiện và việc làm giữ gìn truyền thống quê hương | Ôn lại (đã thi giữa kì) |
| Bài 2 | Quan tâm, cảm thông và chia sẻ | Khái niệm, biểu hiện, ý nghĩa của quan tâm, cảm thông, chia sẻ | Ôn lại (đã thi giữa kì) |
| Bài 3 | Học tập tự giác, tích cực | Khái niệm, biểu hiện, ý nghĩa và cách rèn luyện | Ôn lại (đã thi giữa kì) |
| Bài 4 | Giữ chữ tín | Khái niệm, biểu hiện, ý nghĩa và cách rèn luyện giữ chữ tín | Trọng tâm (8 câu trắc nghiệm) |
| Bài 5 | Bảo tồn di sản văn hoá | Khái niệm, phân loại, ý nghĩa và trách nhiệm bảo tồn di sản | Trọng tâm (8 câu trắc nghiệm) |
| Bài 6 | Ứng phó với tâm lí căng thẳng | Khái niệm, nguyên nhân, biểu hiện và cách ứng phó với căng thẳng | Trọng tâm (8 câu trắc nghiệm) |
Vì sao đề cuối kì tập trung vào Bài 4, Bài 5, Bài 6? Vì Bài 1, Bài 2, Bài 3 đã được kiểm tra ở giữa kì 1. Đề cuối kì 1 vì thế dồn trọng tâm vào nửa sau của học kì. Tuy nhiên, một số trường vẫn ra rải rác vài câu thuộc Bài 1–3 để kiểm tra tính hệ thống, nên các em vẫn cần ôn đủ cả 6 bài, trong đó dành nhiều thời gian nhất cho Bài 4–6.
3. Tóm tắt kiến thức trọng tâm 6 bài học kì 1
Bài 1. Tự hào về truyền thống quê hương
Khái niệm: Truyền thống quê hương là những giá trị vật chất và tinh thần tốt đẹp của quê hương được hình thành trong lịch sử, được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Biểu hiện của tự hào về truyền thống quê hương:
- Hiểu biết, trân trọng và giữ gìn những giá trị truyền thống của quê hương.
- Tích cực tham gia các hoạt động giữ gìn, phát huy truyền thống như lễ hội, nghề thủ công truyền thống.
- Quảng bá hình ảnh đẹp của quê hương với bạn bè, du khách.
- Phê phán những hành vi làm tổn hại đến truyền thống quê hương.
Việc làm cần tránh: chê bai, coi thường truyền thống quê hương; phá hoại di tích, lễ hội; chạy theo cái mới mà quên cội nguồn.
Bài 2. Quan tâm, cảm thông và chia sẻ
Khái niệm:
- Quan tâm là thường xuyên chú ý đến người khác, đến những điều xung quanh.
- Cảm thông là đặt mình vào vị trí của người khác để hiểu được cảm xúc, suy nghĩ và hoàn cảnh của họ.
- Chia sẻ là sẵn sàng giúp đỡ, san sẻ với người khác về vật chất và tinh thần.
Biểu hiện: hỏi thăm khi bạn ốm; giúp đỡ bạn học yếu; quyên góp ủng hộ đồng bào khó khăn; an ủi, động viên người gặp chuyện buồn.
Ý nghĩa: giúp con người gần gũi, gắn bó với nhau; làm cho cuộc sống tốt đẹp, ấm áp hơn; tạo nên sức mạnh tập thể.
Bài 3. Học tập tự giác, tích cực
Khái niệm: Học tập tự giác, tích cực là chủ động, cố gắng tự mình thực hiện tốt nhiệm vụ học tập mà không cần ai nhắc nhở, khuyên bảo.
Biểu hiện:
- Chủ động lập kế hoạch học tập và thực hiện đúng kế hoạch.
- Tự giác làm bài tập, chuẩn bị bài trước khi đến lớp.
- Tích cực phát biểu, tìm tòi tài liệu mở rộng, hỏi thầy cô khi chưa hiểu bài.
- Không ỷ lại, không chép bài của bạn.
Ý nghĩa: giúp tiếp thu kiến thức sâu sắc, đạt kết quả học tập tốt; rèn luyện tính kỉ luật, ý chí và khả năng tự lập.
Bài 4. Giữ chữ tín
Khái niệm: Giữ chữ tín là coi trọng, giữ gìn niềm tin của mọi người đối với mình.
Biểu hiện của người biết giữ chữ tín:
- Thực hiện đúng lời hứa, đúng hẹn.
- Thống nhất giữa lời nói và việc làm.
- Làm tròn chức trách, nhiệm vụ được giao.
- Khi không thực hiện được lời hứa thì xin lỗi chân thành và tìm cách khắc phục.
Ý nghĩa: Người giữ chữ tín được mọi người tin tưởng, quý mến; các mối quan hệ trở nên tốt đẹp, bền vững; công việc thuận lợi, dễ thành công.
Câu ca dao, tục ngữ cần nhớ:
- "Nói lời phải giữ lấy lời, đừng như con bướm đậu rồi lại bay."
- "Chữ tín quý hơn vàng mười."
- "Một lần bất tín, vạn lần bất tin."
Cách rèn luyện: cân nhắc kĩ trước khi hứa; chỉ hứa những điều mình có thể thực hiện; ghi nhớ và thực hiện đúng lời hứa; trung thực, không hứa suông.
Bài 5. Bảo tồn di sản văn hoá
Khái niệm: Di sản văn hoá là những sản phẩm vật chất và tinh thần có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác.
Phân loại:
- Di sản văn hoá vật thể: những di sản hiện hữu, nhìn thấy và chạm vào được như di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, cổ vật, bảo vật quốc gia. Ví dụ: Hoàng thành Thăng Long, Phố cổ Hội An, Di tích thành nhà Mạc.
- Di sản văn hoá phi vật thể: những giá trị tinh thần như làn điệu dân ca, lễ hội, phong tục, nghề thủ công truyền thống. Ví dụ: Dân ca Quan họ (vùng Kinh Bắc), Hát Xoan, Lễ hội Lồng Tồng của người Tày, Đờn ca tài tử.
Ý nghĩa: Di sản văn hoá là tài sản, niềm tự hào của dân tộc; thể hiện lịch sử, sự sáng tạo và bản sắc của dân tộc; góp phần phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; làm phong phú kho tàng di sản văn hoá nhân loại.
Quy định pháp luật: Luật Di sản văn hoá năm 2001 quy định quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân trong việc bảo vệ di sản văn hoá.
Trách nhiệm của học sinh: tìm hiểu, trân trọng di sản; không vẽ bậy, khắc tên lên di tích; không xả rác, không phá hoại cảnh quan; tham gia các câu lạc bộ, hoạt động giữ gìn di sản ở địa phương; nhắc nhở người khác cùng bảo vệ di sản.
Bài 6. Ứng phó với tâm lí căng thẳng
Khái niệm: Căng thẳng tâm lí là trạng thái con người cảm thấy phải chịu áp lực về tinh thần và thể chất.
Nguyên nhân:
- Nguyên nhân khách quan: áp lực học tập, thi cử; mâu thuẫn với bạn bè, thầy cô; thay đổi môi trường sống; bị bắt nạt, đe doạ.
- Nguyên nhân chủ quan: suy nghĩ tiêu cực, tự ti; lo lắng thái quá; đặt mục tiêu quá cao so với khả năng; thiếu kĩ năng sắp xếp thời gian.
Biểu hiện:
- Về thể chất: mệt mỏi, đau đầu, chán ăn, khó ngủ, ra mồ hôi tay.
- Về tinh thần: lo âu, buồn bã, dễ cáu gắt, khó tập trung.
- Về hành vi: né tránh, ít nói, học tập sa sút.
Hậu quả: nếu căng thẳng ở mức độ cao hoặc kéo dài, con người có thể gặp các vấn đề về sức khoẻ tinh thần và thể chất, kết quả học tập và các mối quan hệ đều bị ảnh hưởng.
Cách ứng phó tích cực:
- Vận động thể chất: đi bộ, chơi thể thao, tập hít thở sâu.
- Chia sẻ với người tin cậy: bố mẹ, thầy cô, bạn thân.
- Sắp xếp thời gian hợp lí, chia nhỏ nhiệm vụ, nghỉ ngơi đầy đủ.
- Tìm đến phòng tư vấn tâm lí học đường khi căng thẳng kéo dài.
Cách ứng phó cần tránh: trốn học đi chơi game; nhốt mình trong phòng không nói chuyện với ai; khóc và âm thầm chịu đựng một mình; trút giận lên người khác.
4. Đề thi mẫu số 1
Thời gian làm bài: 45 phút (không kể thời gian phát đề).
Phần I. Trắc nghiệm khách quan (6,0 điểm)
Lựa chọn đáp án đúng cho các câu hỏi dưới đây! Mỗi câu đúng được 0,25 điểm.
Câu 1. "Giữ chữ tín là coi trọng, giữ gìn niềm tin của mọi người đối với mình" là nội dung của khái niệm nào dưới đây?
A. Giữ lời hứa suông
B. Giữ chữ tín
C. Tự trọng
D. Trung thực tuyệt đối
→ Đáp án: B.
Giải thích: Đây chính là khái niệm giữ chữ tín trong sách giáo khoa. Đáp án A sai vì "lời hứa suông" là hứa mà không làm, trái với giữ chữ tín. Đáp án C sai vì tự trọng là coi trọng phẩm giá của bản thân, không phải niềm tin của người khác dành cho mình. Đáp án D sai vì "trung thực tuyệt đối" không phải khái niệm được định nghĩa như trên.
Câu 2. Việc làm nào dưới đây KHÔNG phải là biểu hiện của giữ chữ tín?
A. Trả sách đúng hẹn cho bạn
B. Làm đúng lời hứa với thầy cô
C. Nhận lỗi khi không thực hiện được lời hứa
D. Hẹn bạn 7 giờ nhưng 8 giờ mới đến mà không báo trước
→ Đáp án: D.
Giải thích: Đến trễ hẹn mà không báo trước là thất hứa, làm mất niềm tin của bạn. Đáp án A, B đều là thực hiện đúng lời hứa nên là biểu hiện của giữ chữ tín. Đáp án C cũng là biểu hiện của giữ chữ tín, vì người giữ chữ tín khi lỡ hẹn sẽ xin lỗi chân thành và tìm cách khắc phục.
Câu 3. Người biết giữ chữ tín sẽ nhận được điều gì?
A. Được mọi người tin tưởng, quý mến
B. Bị người khác coi thường
C. Phải chịu nhiều thiệt thòi
D. Bị người khác lợi dụng
→ Đáp án: A.
Giải thích: Giữ chữ tín tạo dựng niềm tin nên người giữ chữ tín được mọi người tin tưởng, quý mến và các mối quan hệ trở nên tốt đẹp. Đáp án B sai vì coi thường là thái độ dành cho người thất hứa. Đáp án C, D sai vì chịu thiệt thòi hay bị lợi dụng không phải là kết quả của việc giữ chữ tín.
Câu 4. Câu ca dao "Nói lời phải giữ lấy lời, đừng như con bướm đậu rồi lại bay" khuyên con người nên rèn luyện đức tính nào?
A. Chăm chỉ
B. Giản dị
C. Giữ chữ tín
D. Dũng cảm
→ Đáp án: C.
Giải thích: Câu ca dao dùng hình ảnh con bướm đậu rồi lại bay để phê phán người nói mà không giữ lời, từ đó khuyên con người phải giữ chữ tín. Đáp án A sai vì chăm chỉ nói về sự siêng năng làm việc. Đáp án B sai vì giản dị nói về lối sống đơn giản, không cầu kì. Đáp án D sai vì dũng cảm nói về sự gan dạ trước khó khăn, nguy hiểm.
Câu 5. Câu tục ngữ nào dưới đây phản ánh về việc giữ chữ tín?
A. Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
B. Chữ tín quý hơn vàng mười
C. Lá lành đùm lá rách
D. Có công mài sắt, có ngày nên kim
→ Đáp án: B.
Giải thích: "Chữ tín quý hơn vàng mười" khẳng định giá trị to lớn của chữ tín, còn quý hơn cả vàng bạc. Đáp án A nói về lòng biết ơn. Đáp án C nói về tinh thần tương thân tương ái. Đáp án D nói về lòng kiên trì, nhẫn nại.
Câu 6. Minh hứa với cô giáo sẽ nộp bài đúng hạn. Hôm nộp bài, Minh bị ốm phải nghỉ học nhưng vẫn nhờ bạn mang bài đến nộp đúng giờ. Hành động của Minh cho thấy bạn là người như thế nào?
A. Giữ chữ tín
B. Thiếu trung thực
C. Làm việc vô ích
D. Không cần thiết phải làm vậy
→ Đáp án: A.
Giải thích: Dù ốm, Minh vẫn tìm cách thực hiện đúng lời hứa nộp bài đúng hạn, đó chính là biểu hiện của giữ chữ tín. Đáp án B sai vì nhờ bạn nộp bài hộ khi ốm là việc làm trung thực, không gian dối. Đáp án C, D sai vì giữ lời hứa không bao giờ là vô ích hay không cần thiết.
Câu 7. Ý kiến nào dưới đây KHÔNG đúng khi bàn về việc giữ chữ tín?
A. Giữ chữ tín giúp các mối quan hệ xã hội trở nên tốt đẹp
B. Người giữ chữ tín được mọi người tin cậy
C. Giữ chữ tín cần thống nhất giữa lời nói và việc làm
D. Chỉ người lớn mới cần giữ chữ tín, học sinh chưa cần phải giữ chữ tín
→ Đáp án: D.
Giải thích: Giữ chữ tín là phẩm chất cần thiết với mọi người, kể cả học sinh, trong học tập và sinh hoạt hằng ngày. Đáp án A, B, C đều là những ý đúng về ý nghĩa và biểu hiện của giữ chữ tín.
Câu 8. Vì sao mỗi người cần giữ chữ tín?
A. Để được thầy cô khen
B. Để không bị phạt
C. Vì giữ chữ tín tạo dựng niềm tin, giúp các mối quan hệ bền vững và công việc thuận lợi
D. Để trở nên nổi tiếng
→ Đáp án: C.
Giải thích: Đây là ý nghĩa sâu sắc và đầy đủ nhất của việc giữ chữ tín. Đáp án A, B chỉ là những lợi ích bề ngoài, ngắn hạn. Đáp án D sai vì nổi tiếng không phải là mục đích của việc giữ chữ tín.
Câu 9. Di sản văn hoá là gì?
A. Những sản phẩm vật chất và tinh thần có giá trị lịch sử, văn hoá, khoa học được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác
B. Những món đồ cổ có giá trị tiền bạc cao
C. Các lễ hội hiện đại mới được tổ chức gần đây
D. Những công trình mới xây dựng trong vài năm trở lại đây
→ Đáp án: A.
Giải thích: Đây là khái niệm đầy đủ trong sách giáo khoa, bao gồm cả giá trị vật chất và tinh thần, cả yếu tố lịch sử và sự lưu truyền qua các thế hệ. Đáp án B sai vì thu hẹp di sản thành đồ cổ đắt tiền. Đáp án C, D sai vì lễ hội hiện đại và công trình mới xây chưa đủ điều kiện về giá trị lịch sử và sự lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Câu 10. Di sản văn hoá thường được chia thành mấy loại?
A. 1 loại
B. 3 loại
C. 4 loại
D. 2 loại: vật thể và phi vật thể
→ Đáp án: D.
Giải thích: Di sản văn hoá gồm 2 loại: vật thể (nhìn thấy, chạm vào được) và phi vật thể (giá trị tinh thần). Đáp án A, B, C đều sai về số lượng loại hình.
Câu 11. Di sản nào dưới đây thuộc loại di sản văn hoá vật thể?
A. Dân ca Quan họ
B. Hoàng thành Thăng Long
C. Hát Xoan
D. Lễ hội Lồng Tồng
→ Đáp án: B.
Giải thích: Hoàng thành Thăng Long là công trình kiến trúc, di tích lịch sử hiện hữu nên thuộc di sản vật thể. Đáp án A, C, D đều là làn điệu, lễ hội, tức giá trị tinh thần nên thuộc di sản phi vật thể.
Câu 12. Di sản nào dưới đây thuộc loại di sản văn hoá phi vật thể?
A. Phố cổ Hội An
B. Di tích thành nhà Mạc
C. Dân ca Quan họ
D. Hoàng thành Thăng Long
→ Đáp án: C.
Giải thích: Dân ca Quan họ là làn điệu dân ca, giá trị tinh thần được lưu truyền qua lời ca tiếng hát nên thuộc di sản phi vật thể. Đáp án A, B, D đều là công trình, di tích hiện hữu nên thuộc di sản vật thể.
Câu 13. Luật nào của Việt Nam có những quy định cơ bản về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân đối với việc bảo vệ di sản văn hoá?
A. Luật Di sản văn hoá năm 2001
B. Luật Dân sự năm 2015
C. Luật Bảo vệ môi trường năm 2014
D. Luật An ninh quốc gia năm 2004
→ Đáp án: A.
Giải thích: Luật Di sản văn hoá năm 2001 là văn bản chuyên về bảo vệ và phát huy di sản văn hoá. Đáp án B điều chỉnh quan hệ dân sự nói chung. Đáp án C điều chỉnh vấn đề môi trường. Đáp án D điều chỉnh vấn đề an ninh quốc gia.
Câu 14. Việc làm nào dưới đây thể hiện ý thức bảo vệ di sản văn hoá?
A. Chăn thả gia súc trong khu di tích lịch sử
B. Khắc tên lên tượng đài tại khu di tích
C. Cất giấu cổ vật tìm được khi làm nhà
D. Tham gia câu lạc bộ hát Xoan của địa phương và vận động bạn bè cùng giữ gìn
→ Đáp án: D.
Giải thích: Tham gia câu lạc bộ hát Xoan là hành động trực tiếp gìn giữ và phát huy di sản phi vật thể. Đáp án A phá hoại cảnh quan di tích. Đáp án B làm tổn hại hiện vật. Đáp án C vi phạm quy định về bảo vệ cổ vật, vì cổ vật tìm được cần báo cho chính quyền.
Câu 15. Hành vi nào dưới đây phá hoại di sản văn hoá?
A. Tham quan di tích có hướng dẫn viên
B. Khắc tên, vẽ bậy lên tường di tích
C. Tìm hiểu lịch sử của di tích trước khi tham quan
D. Quyên góp tiền tu bổ di tích
→ Đáp án: B.
Giải thích: Khắc tên, vẽ bậy trực tiếp làm hư hại di tích, đó là hành vi phá hoại. Đáp án A, C, D đều là những việc làm tốt: tham quan có tổ chức, tìm hiểu kiến thức và đóng góp tu bổ.
Câu 16. Ý kiến nào dưới đây KHÔNG đúng khi bàn về việc bảo tồn di sản văn hoá?
A. Mọi tổ chức, cá nhân đều có trách nhiệm bảo vệ, gìn giữ di sản văn hoá
B. Bảo tồn di sản văn hoá góp phần xây dựng nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc
C. Chỉ cần bảo vệ những di tích được Nhà nước xếp hạng, còn lại không quan trọng
D. Cần bảo tồn cả di sản văn hoá vật thể và di sản văn hoá phi vật thể
→ Đáp án: C.
Giải thích: Mọi di sản, dù được xếp hạng hay chưa, đều có giá trị và cần được bảo vệ. Đáp án A, B, D đều là những ý đúng về trách nhiệm, ý nghĩa và phạm vi bảo tồn di sản.
Câu 17. Tình trạng mà con người cảm thấy phải chịu áp lực về tinh thần và thể chất được gọi là gì?
A. Căng thẳng tâm lí
B. Bệnh về tim mạch
C. Tính cách nhút nhát
D. Thói quen xấu
→ Đáp án: A.
Giải thích: Đây chính là khái niệm căng thẳng tâm lí trong sách giáo khoa. Đáp án B sai vì bệnh tim mạch là bệnh lí cơ thể, không phải trạng thái tâm lí. Đáp án C sai vì nhút nhát là nét tính cách. Đáp án D sai vì thói quen xấu là hành vi lặp lại, không phải trạng thái áp lực.
Câu 18. Biểu hiện nào dưới đây cho thấy một người đang bị căng thẳng tâm lí?
A. Tinh thần phấn chấn, tươi vui
B. Ăn ngon miệng, ngủ sâu giấc
C. Hay nói cười, hoạt bát
D. Mệt mỏi, chán ăn, khó ngủ, khó tập trung
→ Đáp án: D.
Giải thích: Mệt mỏi, chán ăn, khó ngủ và khó tập trung là những biểu hiện điển hình của căng thẳng tâm lí cả về thể chất và tinh thần. Đáp án A, B, C đều mô tả trạng thái khoẻ mạnh, thoải mái, trái ngược với căng thẳng.
Câu 19. Nguyên nhân khách quan nào dưới đây thường gây ra căng thẳng tâm lí cho học sinh?
A. Suy nghĩ tích cực, lạc quan
B. Áp lực học tập, thi cử
C. Sức khoẻ tốt, tinh thần thoải mái
D. Bạn bè hoà đồng, thân thiện
→ Đáp án: B.
Giải thích: Áp lực học tập, thi cử là nguyên nhân khách quan phổ biến nhất gây căng thẳng cho học sinh. Đáp án A, C, D đều là những yếu tố tích cực giúp giảm căng thẳng, không phải nguyên nhân gây ra nó.
Câu 20. Khi bị căng thẳng tâm lí, cách ứng phó nào dưới đây là tích cực?
A. Trốn học đi chơi game để quên nỗi buồn
B. Nhốt mình trong phòng, không tâm sự với ai
C. Vận động thể chất, chia sẻ với người tin cậy, sắp xếp thời gian hợp lí
D. Khóc và âm thầm chịu đựng một mình
→ Đáp án: C.
Giải thích: Vận động, chia sẻ và sắp xếp thời gian hợp lí là những cách ứng phó lành mạnh, giúp giải toả áp lực từ gốc. Đáp án A là trốn tránh, chỉ quên tạm thời mà còn gây thêm rắc rối. Đáp án B, D là chịu đựng một mình, khiến căng thẳng kéo dài và nặng hơn.
Câu 21. Cách ứng phó nào dưới đây KHÔNG phù hợp khi bị căng thẳng tâm lí?
A. Trốn học đi chơi game để quên nỗi buồn
B. Tâm sự với bố mẹ để được lắng nghe
C. Tập thể dục, đi bộ nhẹ nhàng
D. Tìm đến phòng tư vấn tâm lí học đường
→ Đáp án: A.
Giải thích: Trốn học chơi game là trốn tránh vấn đề, không giải quyết được nguyên nhân gây căng thẳng mà còn làm tình hình tệ hơn. Đáp án B, C, D đều là những cách ứng phó tích cực được sách giáo khoa khuyến khích.
Câu 22. Mấy tuần nay, M cảm thấy sợ hãi vì những tin nhắn đe doạ, nói xấu mình trên mạng xã hội. M đã tâm sự với chị gái và nhờ chị giúp đỡ. Dần dần, M đã ổn định tâm lí trở lại. Theo em, trong tình huống trên, bạn M đã làm gì?
A. Thể hiện mình là người yếu đuối
B. Tỏ ra mình là người hèn nhát
C. Làm cho tình hình thêm tồi tệ
D. Biết cách ứng phó tích cực với tâm lí căng thẳng
→ Đáp án: D.
Giải thích: Tìm đến người tin cậy để chia sẻ và nhờ giúp đỡ là cách ứng phó tích cực, đúng đắn khi bị căng thẳng. Đáp án A, B sai vì nhờ giúp đỡ không phải là yếu đuối hay hèn nhát mà là dũng cảm và khôn ngoan. Đáp án C sai vì thực tế tâm lí của M đã ổn định trở lại.
Câu 23. Căng thẳng tâm lí ở mức độ cao hoặc kéo dài có thể dẫn đến hậu quả gì?
A. Học tập ngày càng giỏi hơn
B. Các vấn đề về sức khoẻ tinh thần và thể chất, kết quả học tập giảm sút
C. Ngủ ngon và ăn ngon miệng hơn
D. Được bạn bè yêu quý hơn
→ Đáp án: B.
Giải thích: Căng thẳng kéo dài, mức độ cao sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khoẻ tinh thần và thể chất, đồng thời làm giảm khả năng tập trung nên kết quả học tập sa sút. Đáp án A, C, D đều mô tả những điều tích cực, trái ngược với hậu quả của căng thẳng kéo dài.
Câu 24. Khi thấy bạn thân bị căng thẳng tâm lí, em nên làm gì?
A. Mặc kệ bạn, coi như không biết
B. Trêu chọc bạn cho vui
C. Lắng nghe, động viên và khuyên bạn chia sẻ với người lớn hoặc thầy cô
D. Rủ bạn trốn học đi chơi
→ Đáp án: C.
Giải thích: Lắng nghe, động viên và khuyên bạn tìm sự giúp đỡ là cách quan tâm, chia sẻ đúng đắn, giúp bạn vượt qua căng thẳng. Đáp án A là thờ ơ, thiếu quan tâm. Đáp án B làm bạn tổn thương thêm. Đáp án D là rủ bạn trốn tránh, gây thêm rắc rối.
Bảng đáp án Phần I — Đề 1
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | B | D | A | C | B | A | D | C | A | D |
| Câu | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | B | C | A | D | B | C | A | D | B | C |
| Câu | 21 | 22 | 23 | 24 |
|---|---|---|---|---|
| Đáp án | A | D | B | C |
Phần II. Tự luận (4,0 điểm) — Đề 1
Câu 1 (2,0 điểm). Di sản văn hoá có ý nghĩa như thế nào đối với con người và xã hội? Kể 2 việc làm cụ thể mà em đã làm hoặc sẽ làm để bảo tồn di sản văn hoá ở địa phương.
→ Đáp án:
- Ý nghĩa của di sản văn hoá (1,0 điểm):
+ Di sản văn hoá là tài sản, niềm tự hào của dân tộc; thể hiện lịch sử, sự sáng tạo và bản sắc của dân tộc trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
+ Di sản văn hoá là cơ sở để thế hệ sau tiếp nối, phát huy và phát triển.
+ Bảo tồn di sản góp phần phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc và làm phong phú kho tàng di sản văn hoá nhân loại.
- Việc làm bảo tồn di sản ở địa phương (1,0 điểm, mỗi việc làm đúng được 0,5 điểm), ví dụ:
+ Tham gia câu lạc bộ hát dân ca, tìm hiểu lễ hội truyền thống của quê hương và quảng bá với bạn bè.
+ Không vẽ bậy, không xả rác tại di tích; nhắc nhở du khách cùng giữ gìn vệ sinh và cảnh quan di tích.
Giải thích: Câu hỏi gồm 2 yêu cầu nên cần trả lời đủ cả hai ý. Ý thứ nhất là kiến thức lí thuyết trong sách giáo khoa. Ý thứ hai cần nêu việc làm cụ thể, gắn với địa phương của em, tránh trả lời chung chung như "em sẽ bảo vệ di sản".
Câu 2 (2,0 điểm). Đọc tình huống và trả lời câu hỏi.
Tình huống: H là học sinh lớp 7. Sắp đến kì thi cuối kì 1, bố mẹ đặt kì vọng rất cao, ngày nào cũng nhắc H phải đạt điểm giỏi tất cả các môn. H cảm thấy áp lực nặng nề, tối nào cũng trằn trọc khó ngủ, ăn không ngon miệng, đến lớp không tập trung nghe giảng. H muốn tâm sự nhưng lại sợ bố mẹ thất vọng nên cứ giữ trong lòng.
Câu hỏi:
a) Hãy cho biết nguyên nhân và những biểu hiện căng thẳng tâm lí của bạn H. (1,0 điểm)
b) Theo em, H nên ứng phó với tình trạng căng thẳng của mình như thế nào? (1,0 điểm)
→ Đáp án:
a) Nguyên nhân và biểu hiện (1,0 điểm):
+ Nguyên nhân: áp lực học tập, thi cử và kì vọng quá cao từ bố mẹ. (0,5 điểm)
+ Biểu hiện: khó ngủ, chán ăn, khó tập trung nghe giảng. (0,5 điểm)
b) Cách ứng phó (1,0 điểm):
+ Chia sẻ thẳng thắn với bố mẹ về cảm xúc và khả năng của bản thân để bố mẹ hiểu và điều chỉnh kì vọng.
+ Lập kế hoạch ôn tập hợp lí, chia nhỏ nhiệm vụ từng ngày, kết hợp nghỉ ngơi và vận động nhẹ nhàng.
+ Nếu căng thẳng kéo dài, tìm đến thầy cô hoặc phòng tư vấn tâm lí học đường để được hỗ trợ.
Giải thích: Câu a yêu cầu chỉ rõ cả nguyên nhân và biểu hiện, thiếu một trong hai ý sẽ mất 0,5 điểm. Câu b cần nêu từ 2 cách ứng phó tích cực trở lên, trong đó việc chia sẻ với người tin cậy là quan trọng nhất vì H đang giữ mọi chuyện trong lòng. Tuyệt đối không nêu các cách trốn tránh như bỏ học, chơi game quên buồn.
5. Đề thi mẫu số 2
Thời gian làm bài: 45 phút (không kể thời gian phát đề).
Phần I. Trắc nghiệm khách quan (6,0 điểm)
Lựa chọn đáp án đúng cho các câu hỏi dưới đây! Mỗi câu đúng được 0,25 điểm.
Câu 1. Việc làm nào dưới đây là biểu hiện của giữ chữ tín trong học tập?
A. Chép bài của bạn để nộp đúng hạn
B. Hứa với thầy cô rồi quên không làm
C. Làm bài tập đầy đủ và nộp đúng hạn như đã hứa với thầy cô
D. Đổ lỗi cho bạn khi mình không hoàn thành nhiệm vụ
→ Đáp án: C.
Giải thích: Làm bài đầy đủ và nộp đúng hạn như đã hứa là thực hiện đúng lời hứa, tức giữ chữ tín. Đáp án A sai vì chép bài là thiếu trung thực. Đáp án B sai vì hứa rồi quên là thất hứa. Đáp án D sai vì đổ lỗi là thiếu trách nhiệm.
Câu 2. "Giữ chữ tín" được hiểu là gì?
A. Coi trọng lời hứa và thực hiện đúng điều mình đã hứa
B. Nói thật nhiều lời hay với mọi người
C. Tin tưởng tuyệt đối mọi điều người khác nói
D. Không bao giờ từ chối bất cứ yêu cầu nào của ai
→ Đáp án: A.
Giải thích: Đây là cách diễn đạt khác của khái niệm giữ chữ tín: coi trọng, giữ gìn niềm tin của mọi người đối với mình thông qua việc thực hiện lời hứa. Đáp án B sai vì nói lời hay mà không làm thì không phải giữ chữ tín. Đáp án C sai vì tin tuyệt đối là cả tin, không phải giữ chữ tín. Đáp án D sai vì không từ chối bao giờ là thiếu cân nhắc, dễ dẫn đến thất hứa.
Câu 3. Hằng mượn tiền của bạn để mua đồ dùng học tập và hứa cuối tuần sẽ trả. Đến hẹn, Hằng trả đủ số tiền và cảm ơn bạn. Hành động của Hằng cho thấy bạn là người như thế nào?
A. Keo kiệt, tính toán
B. Không cần phải trả vì là bạn thân
C. Làm màu để lấy lòng bạn
D. Giữ chữ tín
→ Đáp án: D.
Giải thích: Trả đúng hẹn như đã hứa là biểu hiện rõ ràng của giữ chữ tín, dù là bạn thân hay người quen. Đáp án A sai vì trả tiền đúng hẹn không phải keo kiệt. Đáp án B sai vì bạn thân càng cần giữ lời hứa. Đáp án C sai vì hành động của Hằng là chân thành, không phải làm màu.
Câu 4. Vì sao giữ chữ tín lại quan trọng đối với học sinh?
A. Vì giữ chữ tín sẽ được tự động điểm cao
B. Vì giữ chữ tín giúp bạn bè, thầy cô tin tưởng và tạo dựng uy tín cho bản thân
C. Vì giữ chữ tín thì không phải làm bài tập
D. Vì giữ chữ tín sẽ được miễn kiểm tra
→ Đáp án: B.
Giải thích: Uy tín và niềm tin là lợi ích thật sự, lâu dài của việc giữ chữ tín. Đáp án A, C, D đều sai vì giữ chữ tín không mang lại đặc quyền về điểm số hay miễn nhiệm vụ học tập.
Câu 5. Việc làm nào dưới đây thể hiện KHÔNG giữ chữ tín?
A. Đến lớp đúng giờ như đã hẹn với nhóm
B. Trả đồ mượn đúng hẹn cho bạn
C. Nhận làm trực nhật thay bạn rồi bỏ về không làm
D. Xin lỗi khi lỡ hẹn và chủ động hẹn lại
→ Đáp án: C.
Giải thích: Nhận lời rồi bỏ về không làm là thất hứa, làm mất niềm tin của bạn. Đáp án A, B là thực hiện đúng lời hứa. Đáp án D là cách xử lí đúng đắn khi lỡ hẹn: xin lỗi và hẹn lại.
Câu 6. Câu tục ngữ "Một lần bất tín, vạn lần bất tin" có ý nghĩa gì?
A. Nói dối một lần cũng không sao
B. Hứa thật nhiều thì sẽ được tin tưởng
C. Không nên hứa hẹn điều gì với ai
D. Một lần thất hứa sẽ làm mất niềm tin lâu dài, rất khó lấy lại
→ Đáp án: D.
Giải thích: Câu tục ngữ nhấn mạnh hậu quả nặng nề của việc thất hứa: chỉ một lần bất tín cũng đủ làm mất niềm tin trong thời gian dài. Đáp án A sai vì nói dối, thất hứa luôn có hại. Đáp án B sai vì hứa nhiều mà không làm thì càng mất niềm tin. Đáp án C sai vì câu tục ngữ không khuyên tránh hứa hẹn mà khuyên phải giữ lời hứa.
Câu 7. Để rèn luyện đức tính giữ chữ tín, học sinh nên làm gì?
A. Cân nhắc kĩ trước khi hứa và cố gắng thực hiện đúng lời hứa
B. Hứa thật nhiều cho vui, làm được đến đâu thì làm
C. Tránh hứa hẹn với mọi người để khỏi phải thực hiện
D. Hứa rồi tuỳ ý thực hiện hay không cũng được
→ Đáp án: A.
Giải thích: Cân nhắc trước khi hứa và thực hiện đúng lời hứa là cách rèn luyện giữ chữ tín hiệu quả nhất. Đáp án B sai vì hứa cho vui là hứa suông. Đáp án C sai vì tránh hứa hẹn là né tránh trách nhiệm, không phải giữ chữ tín. Đáp án D sai vì tuỳ ý thực hiện chính là thất hứa.
Câu 8. Ý kiến nào dưới đây đúng về giữ chữ tín?
A. Giữ chữ tín chỉ cần nói lời hay là đủ
B. Giữ chữ tín cần thể hiện cả trong lời nói và việc làm
C. Giữ chữ tín là việc của người lớn, học sinh chưa cần
D. Thất hứa một lần không ảnh hưởng gì đến niềm tin
→ Đáp án: B.
Giải thích: Giữ chữ tín đòi hỏi sự thống nhất giữa lời nói và việc làm: nói được thì làm được. Đáp án A sai vì nói hay mà không làm là hứa suông. Đáp án C sai vì học sinh cũng cần giữ chữ tín. Đáp án D sai vì thất hứa dù một lần cũng làm sứt mẻ niềm tin.
Câu 9. Di sản văn hoá vật thể là những di sản như thế nào?
A. Những làn điệu dân ca, lễ hội truyền thống
B. Những phong tục, tập quán tốt đẹp
C. Những nghề thủ công truyền thống
D. Những di sản hiện hữu, nhìn thấy và chạm vào được như di tích, cổ vật
→ Đáp án: D.
Giải thích: Vật thể nghĩa là tồn tại dưới dạng vật chất cụ thể: di tích, cổ vật, công trình kiến trúc. Đáp án A, B, C đều là giá trị tinh thần nên thuộc di sản phi vật thể.
Câu 10. Di sản văn hoá phi vật thể là những di sản như thế nào?
A. Những giá trị tinh thần như làn điệu dân ca, lễ hội, phong tục truyền thống
B. Những thành quách, đền đài
C. Những pho tượng, bia đá
D. Những khu phố cổ, làng cổ
→ Đáp án: A.
Giải thích: Phi vật thể là những giá trị tinh thần không cầm nắm được, được lưu truyền qua lời ca, điệu múa, lễ hội và phong tục. Đáp án B, C, D đều là công trình, hiện vật cụ thể nên thuộc di sản vật thể.
Câu 11. Di sản nào dưới đây gắn liền với vùng đất Kinh Bắc (Bắc Ninh, Bắc Giang) của Việt Nam?
A. Đờn ca tài tử
B. Hát Xoan
C. Dân ca Quan họ
D. Cồng chiêng Tây Nguyên
→ Đáp án: C.
Giải thích: Dân ca Quan họ là di sản tiêu biểu của vùng Kinh Bắc. Đáp án A là di sản của Nam Bộ. Đáp án B gắn với Phú Thọ. Đáp án D gắn với Tây Nguyên.
Câu 12. Lễ hội Lồng Tồng là di sản văn hoá của dân tộc nào?
A. Người Kinh
B. Người Tày
C. Người Thái
D. Người Mường
→ Đáp án: B.
Giải thích: Lễ hội Lồng Tồng (hội xuống đồng) là lễ hội truyền thống của người Tày, cầu mong mùa màng bội thu. Đáp án A, C, D là các dân tộc khác, không gắn với lễ hội này.
Câu 13. Hành vi nào dưới đây thể hiện ý thức bảo tồn di sản văn hoá?
A. Tự ý lấy cổ vật trong bảo tàng về nhà
B. Vẽ lên tường di tích để lưu niệm
C. Hái hoa, bẻ cành trong khu di tích
D. Nhắc nhở du khách không xả rác, không chạm vào hiện vật trong bảo tàng
→ Đáp án: D.
Giải thích: Nhắc nhở người khác giữ gìn vệ sinh và không chạm vào hiện vật là hành động bảo vệ di sản tích cực. Đáp án A vi phạm quy định về cổ vật. Đáp án B làm hư hại di tích. Đáp án C phá hoại cảnh quan di tích.
Câu 14. Vì sao chúng ta phải bảo tồn di sản văn hoá?
A. Vì di sản là tài sản, niềm tự hào của dân tộc và là căn cứ để thế hệ sau tiếp nối, phát huy
B. Vì di sản mang lại nhiều tiền bạc cho người sở hữu
C. Vì di sản dùng để khoe với bạn bè nước ngoài
D. Vì di sản đã hết giá trị nên cần cất giữ cho gọn
→ Đáp án: A.
Giải thích: Đây là ý nghĩa đầy đủ của việc bảo tồn di sản theo sách giáo khoa. Đáp án B sai vì tiền bạc không phải mục đích của bảo tồn. Đáp án C sai vì khoe khoang không phải ý nghĩa của di sản. Đáp án D sai vì di sản vẫn còn nguyên giá trị, không hề hết giá trị.
Câu 15. Khi phát hiện cổ vật trong lúc đào móng làm nhà, gia đình em nên làm gì?
A. Giấu đi để bán lấy tiền
B. Đập bỏ cho gọn đất xây nhà
C. Báo cho chính quyền địa phương để bảo vệ và nghiên cứu
D. Giữ lại làm đồ chơi cho trẻ em
→ Đáp án: C.
Giải thích: Cổ vật là di sản văn hoá thuộc sở hữu chung, cần báo cho chính quyền để bảo vệ, nghiên cứu và phát huy giá trị. Đáp án A vi phạm pháp luật về di sản. Đáp án B phá hoại di sản. Đáp án D làm hư hại và mất giá trị của cổ vật.
Câu 16. Ý kiến nào dưới đây KHÔNG đúng khi bàn về trách nhiệm bảo tồn di sản văn hoá?
A. Bảo tồn di sản là trách nhiệm chung của mọi tổ chức, cá nhân
B. Di sản văn hoá chỉ thuộc về Nhà nước, người dân không có trách nhiệm
C. Học sinh có thể bảo tồn di sản bằng những việc làm nhỏ hằng ngày
D. Quảng bá di sản đúng cách cũng là một hình thức bảo tồn
→ Đáp án: B.
Giải thích: Pháp luật quy định mọi tổ chức, cá nhân đều có trách nhiệm bảo vệ di sản, không riêng Nhà nước. Đáp án A, C, D đều là những ý đúng về trách nhiệm và hình thức bảo tồn di sản.
Câu 17. Nguyên nhân chủ quan nào dưới đây thường gây ra căng thẳng tâm lí cho học sinh?
A. Thời tiết xấu, mưa nhiều
B. Trường học ở xa nhà
C. Sách giáo khoa dày, nhiều bài
D. Suy nghĩ tiêu cực, tự ti, lo lắng thái quá
→ Đáp án: D.
Giải thích: Suy nghĩ tiêu cực, tự ti và lo lắng thái quá xuất phát từ chính bản thân nên là nguyên nhân chủ quan. Đáp án A, B, C đều là yếu tố bên ngoài, thuộc nguyên nhân khách quan.
Câu 18. Biểu hiện nào dưới đây về mặt cảm xúc cho thấy một người đang bị căng thẳng tâm lí?
A. Dễ cáu gắt, lo âu, buồn bã vô cớ
B. Vui vẻ, yêu đời
C. Bình tĩnh, tự tin
D. Hào hứng học tập, hoạt bát
→ Đáp án: A.
Giải thích: Dễ cáu gắt, lo âu và buồn bã vô cớ là những biểu hiện cảm xúc điển hình của căng thẳng. Đáp án B, C, D đều mô tả trạng thái tâm lí tích cực, khoẻ mạnh.
Câu 19. Để phòng tránh căng thẳng trước kì thi, học sinh nên làm gì?
A. Thức trắng đêm trước ngày thi để học
B. Học dồn tất cả kiến thức vào một ngày
C. Lập kế hoạch ôn tập hợp lí, nghỉ ngơi đầy đủ, vận động nhẹ nhàng
D. Bỏ hết các môn phụ để chỉ học môn chính
→ Đáp án: C.
Giải thích: Kế hoạch hợp lí, nghỉ ngơi đầy đủ và vận động nhẹ nhàng giúp cơ thể và tinh thần ở trạng thái tốt nhất trước kì thi. Đáp án A gây kiệt sức, giảm trí nhớ. Đáp án B gây quá tải, không hiệu quả. Đáp án D là học lệch, không đúng yêu cầu chương trình.
Câu 20. Ngoài việc học ở trường, K phải thường xuyên đi học ở trung tâm. Chỉ riêng việc di chuyển đã khiến K thấy mệt mỏi. Kì kiểm tra tới, lượng kiến thức cần ôn tập nhiều hơn khiến K càng căng thẳng, đau đầu, chán ăn, mất ngủ và kết quả học tập giảm sút. Theo em, nguyên nhân chính khiến K rơi vào trạng thái căng thẳng là gì?
A. K lười học, không chịu cố gắng
B. Áp lực học tập quá tải và thiếu nghỉ ngơi
C. K không thông minh bằng các bạn
D. Đề kiểm tra quá khó so với sức học của K
→ Đáp án: B.
Giải thích: Tình huống mô tả rõ lịch học dày đặc, di chuyển mệt mỏi và khối lượng ôn tập lớn, tức áp lực học tập quá tải kết hợp thiếu nghỉ ngơi. Đáp án A sai vì K học rất nhiều, không phải lười. Đáp án C sai vì căng thẳng không xuất phát từ trí thông minh. Đáp án D sai vì nguyên nhân chính là quá tải, không phải độ khó của đề.
Câu 21. Khi căng thẳng kéo dài mà không tự giải quyết được, học sinh nên tìm đến ai để được hỗ trợ?
A. Người lạ trên mạng xã hội
B. Không cần tìm ai, cứ chịu đựng rồi sẽ qua
C. Bạn xấu rủ đi chơi game
D. Thầy cô, bố mẹ, phòng tư vấn tâm lí học đường
→ Đáp án: D.
Giải thích: Thầy cô, bố mẹ và phòng tư vấn tâm lí học đường là những người tin cậy, có chuyên môn hỗ trợ học sinh vượt qua căng thẳng. Đáp án A nguy hiểm vì người lạ trên mạng có thể lợi dụng. Đáp án B là chịu đựng một mình, khiến căng thẳng nặng hơn. Đáp án C là trốn tránh, không giải quyết được vấn đề.
Câu 22. Cách ứng phó nào dưới đây giúp giải toả căng thẳng một cách lành mạnh?
A. Đập phá đồ đạc trong nhà
B. Uống thật nhiều nước ngọt và ăn vặt
C. Nghe nhạc nhẹ, đi bộ, trò chuyện với người thân
D. Cãi nhau với bạn bè để xả giận
→ Đáp án: C.
Giải thích: Nghe nhạc, đi bộ và trò chuyện với người thân là những cách thư giãn lành mạnh, được khuyến khích. Đáp án A gây thiệt hại tài sản và làm tổn thương người xung quanh. Đáp án B không giải quyết căng thẳng mà còn hại sức khoẻ. Đáp án D làm rạn nứt quan hệ bạn bè.
Câu 23. Nhận định nào dưới đây đúng về căng thẳng tâm lí?
A. Căng thẳng ở mức độ vừa phải, trong thời gian ngắn có thể là động lực, nhưng kéo dài và quá mức sẽ gây hại
B. Mọi căng thẳng đều có hại, dù ở mức độ nào
C. Học sinh không bao giờ bị căng thẳng tâm lí
D. Căng thẳng sẽ tự hết mà không cần làm gì
→ Đáp án: A.
Giải thích: Đây là nhận định đầy đủ và chính xác: căng thẳng vừa phải, ngắn hạn có thể thúc đẩy cố gắng, nhưng kéo dài, quá mức sẽ gây hại cho sức khoẻ và học tập. Đáp án B sai vì phủ nhận mặt tích cực của căng thẳng vừa phải. Đáp án C sai vì học sinh cũng thường xuyên gặp căng thẳng. Đáp án D sai vì căng thẳng kéo dài cần được ứng phó chủ động.
Câu 24. Khi bạn thân bị căng thẳng vì mâu thuẫn với bạn khác trong lớp, em nên làm gì?
A. Xúi bạn đánh nhau để giải quyết mâu thuẫn
B. Lắng nghe bạn, khuyên bạn bình tĩnh đối thoại và nhờ thầy cô hoà giải nếu cần
C. Kể chuyện của bạn cho cả lớp cùng biết
D. Tránh mặt bạn để khỏi bị liên luỵ
→ Đáp án: B.
Giải thích: Lắng nghe, khuyên bạn đối thoại bình tĩnh và nhờ thầy cô hoà giải là cách giúp bạn đúng đắn, vừa thể hiện quan tâm, chia sẻ vừa giải quyết mâu thuẫn hoà bình. Đáp án A kích động bạo lực. Đáp án C làm lộ chuyện riêng, khiến bạn tổn thương. Đáp án D là thờ ơ, thiếu quan tâm.
Bảng đáp án Phần I — Đề 2
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | C | A | D | B | C | D | A | B | D | A |
| Câu | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | C | B | D | A | C | B | D | A | C | B |
| Câu | 21 | 22 | 23 | 24 |
|---|---|---|---|---|
| Đáp án | D | C | A | B |
Phần II. Tự luận (4,0 điểm) — Đề 2
Câu 1 (2,0 điểm). Giữ chữ tín là gì? Nêu 3 biểu hiện của người biết giữ chữ tín và cho biết vì sao học sinh cần rèn luyện đức tính này. Liên hệ bản thân: em đã làm gì để rèn luyện giữ chữ tín?
→ Đáp án:
- Khái niệm (0,5 điểm): Giữ chữ tín là coi trọng, giữ gìn niềm tin của mọi người đối với mình.
- 3 biểu hiện (0,75 điểm, mỗi biểu hiện đúng được 0,25 điểm), ví dụ:
+ Thực hiện đúng lời hứa, đúng hẹn.
+ Thống nhất giữa lời nói và việc làm.
+ Làm tròn chức trách, nhiệm vụ được giao; khi lỡ hẹn thì xin lỗi và tìm cách khắc phục.
- Vì sao học sinh cần giữ chữ tín (0,25 điểm): vì giữ chữ tín giúp học sinh được bạn bè, thầy cô tin tưởng, tạo dựng uy tín và các mối quan hệ tốt đẹp, bền vững.
- Liên hệ bản thân (0,5 điểm): nêu việc làm cụ thể, ví dụ: cân nhắc kĩ trước khi hứa; ghi nhớ lời hứa vào sổ tay; trả sách đúng hẹn; nhận trực nhật thay bạn thì làm đầy đủ.
Giải thích: Câu hỏi có 4 yêu cầu nhỏ nên cần trả lời đủ cả 4 ý theo thang điểm. Phần liên hệ bản thân phải là việc làm cụ thể của chính em, không viết chung chung kiểu "em sẽ cố gắng giữ chữ tín".
Câu 2 (2,0 điểm). Đọc tình huống và trả lời câu hỏi.
Tình huống: Cuối tuần, lớp 7A tổ chức tham quan di tích lịch sử ở địa phương. Trong lúc tham quan, một nhóm bạn rủ nhau khắc tên lên bia đá để "lưu niệm". Thấy vậy, bạn An liền ngăn lại và giải thích rằng làm như vậy là phá hoại di sản. Nhóm bạn nghe xong đã dừng lại và cùng An nhặt rác quanh khu di tích.
Câu hỏi:
a) Em có nhận xét gì về hành vi của nhóm bạn và hành vi của bạn An? (1,0 điểm)
b) Nếu chứng kiến hành vi phá hoại di sản văn hoá, em sẽ làm gì? (1,0 điểm)
→ Đáp án:
a) Nhận xét (1,0 điểm):
+ Hành vi của nhóm bạn là sai, vì khắc tên lên bia đá làm hư hại di tích, thể hiện ý thức kém trong việc bảo tồn di sản văn hoá. (0,5 điểm)
+ Hành vi của An là đúng và đáng khen, vì An đã kịp thời ngăn cản hành vi phá hoại, tuyên truyền cho bạn hiểu và cùng nhau bảo vệ di tích. (0,5 điểm)
b) Việc em sẽ làm (1,0 điểm):
+ Nhẹ nhàng nhắc nhở, giải thích cho người vi phạm hiểu hành vi đó là phá hoại di sản.
+ Nếu người vi phạm không dừng lại, báo cho hướng dẫn viên, thầy cô hoặc ban quản lí di tích.
+ Cùng bạn bè giữ gìn vệ sinh, cảnh quan khu di tích.
Giải thích: Câu a cần nhận xét cả hai phía, không chỉ phê phán nhóm bạn mà còn khen hành vi của An. Câu b cần nêu hành động cụ thể theo mức độ: nhắc nhở trước, báo người có trách nhiệm nếu không hiệu quả. Tránh trả lời kiểu chung chung "em sẽ bảo vệ di sản" mà không nêu việc làm.
6. Phương pháp làm từng dạng bài
Dạng 1: Câu hỏi khái niệm
- Đọc kĩ từng từ trong khái niệm, đặc biệt là các từ khóa như "niềm tin", "lưu truyền", "áp lực".
- Loại trừ các đáp án thu hẹp hoặc mở rộng khái niệm, ví dụ đáp án chỉ nhắc đến một khía cạnh của khái niệm.
- Học thuộc lòng 6 khái niệm trọng tâm: truyền thống quê hương, quan tâm – cảm thông – chia sẻ, học tập tự giác tích cực, giữ chữ tín, di sản văn hoá, căng thẳng tâm lí.
Dạng 2: Câu hỏi "biểu hiện nào" và "không phải biểu hiện"
- Với câu hỏi "biểu hiện nào", chọn đáp án đúng với khái niệm đã học.
- Với câu hỏi "KHÔNG phải", đọc thật kĩ chữ "KHÔNG" và gạch chân nó ngay khi đọc đề, vì đây là dạng câu dễ mất điểm nhất do đọc vội.
- Với câu hỏi "KHÔNG đúng", đáp án đúng thường là ý kiến cực đoan như "chỉ người lớn mới cần", "chỉ cần bảo vệ di tích xếp hạng".
Dạng 3: Câu hỏi tình huống
- Bước 1: Xác định nhân vật đang làm gì và tình huống thuộc bài nào.
- Bước 2: Đối chiếu hành vi với khái niệm và biểu hiện trong sách giáo khoa.
- Bước 3: Chọn đáp án mô tả đúng bản chất hành vi, không chọn đáp án theo cảm tính.
- Mẹo: hành vi giúp đỡ, ngăn cản việc xấu, giữ lời hứa thường là đáp án đúng; hành vi trốn tránh, phá hoại, thất hứa thường là đáp án sai.
Dạng 4: Câu hỏi ca dao, tục ngữ
- Học thuộc các câu ca dao, tục ngữ gắn với từng bài: giữ chữ tín có "Chữ tín quý hơn vàng mười" và "Nói lời phải giữ lấy lời"; truyền thống quê hương có các câu về quê hương, nguồn cội.
- Đọc kĩ nội dung câu ca dao để xác định đức tính được nhắc đến, không đoán theo từ ngữ quen thuộc.
Dạng 5: Câu tự luận
- Đọc kĩ đề, gạch chân từng yêu cầu nhỏ và đếm xem đề hỏi mấy ý.
- Trả lời đủ ý theo thang điểm: câu 2,0 điểm thường có 2 ý lớn, mỗi ý 1,0 điểm.
- Phần liên hệ bản thân phải nêu việc làm cụ thể, gắn với thực tế của em.
- Dùng đúng thuật ngữ sách giáo khoa, viết câu đầy đủ, không viết tắt.
7. Năm lỗi mất điểm oan thường gặp
Lỗi 1: Đọc sót chữ "KHÔNG" trong câu hỏi. Nhiều bạn chọn ngay đáp án đúng với khái niệm mà quên rằng đề hỏi "KHÔNG phải biểu hiện" hoặc "KHÔNG đúng". Cách khắc phục: gạch chân chữ "KHÔNG" ngay khi đọc đề.
Lỗi 2: Nhầm di sản vật thể và phi vật thể. Nhiều bạn xếp Dân ca Quan họ, Hát Xoan vào vật thể vì nghĩ "có từ xa xưa". Cách khắc phục: nhớ mẹo "vật thể sờ được, phi vật thể chỉ nghe, xem, cảm nhận được".
Lỗi 3: Trả lời tự luận thiếu ý. Đề hỏi 2 ý nhưng chỉ trả lời 1 ý, hoặc phần liên hệ viết chung chung. Cách khắc phục: đếm yêu cầu trước khi viết và viết đủ ý theo thang điểm.
Lỗi 4: Nhầm nguyên nhân khách quan và chủ quan gây căng thẳng. Áp lực thi cử, mâu thuẫn với bạn bè là khách quan; suy nghĩ tiêu cực, tự ti, lo lắng thái quá là chủ quan. Cách khắc phục: nhớ "chủ quan từ trong mình, khách quan từ bên ngoài".
Lỗi 5: Làm trắc nghiệm quá vội, không đối chiếu lại bảng đáp án. Nhiều bạn khoanh đúng trong đề nhưng khi đối chiếu lại bảng đáp án tổng hợp thì lệch. Cách khắc phục: sau khi làm xong, dành 3 phút cuối giờ đối chiếu từng câu với đáp án đã chọn.
8. Lịch ôn tập 2 tuần trước kì thi
| Ngày | Nội dung ôn tập | Việc cần làm |
|---|---|---|
| Ngày 1–2 | Bài 1, Bài 2, Bài 3 | Đọc tóm tắt, học thuộc 3 khái niệm, làm 10 câu trắc nghiệm tự luyện |
| Ngày 3–4 | Bài 4: Giữ chữ tín | Học thuộc khái niệm, biểu hiện, ca dao tục ngữ; làm Đề 1 phần Bài 4 |
| Ngày 5–6 | Bài 5: Bảo tồn di sản văn hoá | Phân biệt vật thể – phi vật thể, học thuộc ví dụ từng loại; làm Đề 1 phần Bài 5 |
| Ngày 7–8 | Bài 6: Ứng phó với tâm lí căng thẳng | Học nguyên nhân, biểu hiện, cách ứng phó; làm Đề 1 phần Bài 6 |
| Ngày 9–10 | Làm trọn Đề 1 trong 45 phút | Bấm giờ đúng 45 phút, chấm điểm, ghi lại các câu sai vào sổ |
| Ngày 11–12 | Làm trọn Đề 2 trong 45 phút | Bấm giờ đúng 45 phút, chấm điểm, ôn lại các câu sai của cả 2 đề |
| Ngày 13 | Luyện tự luận | Viết lại 4 câu tự luận của 2 đề, nhờ bạn hoặc thầy cô góp ý |
| Ngày 14 | Tổng ôn nhẹ nhàng | Đọc lại tóm tắt 6 bài, xem lại sổ câu sai, ngủ sớm, chuẩn bị đồ dùng |
9. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Đề cuối kì 1 GDCD 7 có phần đúng – sai không?
→ Đáp án: Dạng đề cuối kì phổ biến nhất hiện nay là 24 câu trắc nghiệm nhiều phương án (6,0 điểm) + 2 câu tự luận (4,0 điểm), không có phần đúng – sai riêng. Phần đúng – sai thường xuất hiện ở đề giữa kì. Tuy nhiên, một số trường có thể ra biến thể nên các em vẫn nên hỏi thầy cô về cấu trúc đề của trường mình.
Hỏi: Có cần học thuộc cả Bài 1, Bài 2, Bài 3 không khi đề cuối kì tập trung Bài 4–6?
→ Đáp án: Có. Đề cương ôn tập cuối kì bao gồm cả 6 bài, và một số trường vẫn ra rải rác câu hỏi thuộc Bài 1–3. Hơn nữa, kiến thức Bài 1–3 giúp các em làm tốt phần tự luận và các câu hỏi liên hệ thực tế.
Hỏi: Làm sao phân biệt nhanh di sản vật thể và phi vật thể?
→ Đáp án: Nhớ mẹo "vật thể sờ được, phi vật thể cảm nhận được". Hoàng thành, phố cổ, tượng đài là vật thể. Dân ca, lễ hội, phong tục là phi vật thể.
Hỏi: Câu tự luận tình huống căng thẳng nên trả lời theo trình tự nào?
→ Đáp án: Trình tự chuẩn là: chỉ rõ nguyên nhân, nêu biểu hiện, rồi tư vấn cách ứng phó và nhận xét. Trả lời đủ 3 bước này sẽ ăn trọn điểm.
Hỏi: Trước ngày thi nên ôn gì?
→ Đáp án: Ngày cuối cùng chỉ nên đọc lại tóm tắt 6 bài và sổ câu sai, không học thêm kiến thức mới, không thức khuya. Ngủ đủ giấc giúp trí nhớ và sự tập trung tốt hơn bất cứ cách ôn dồn nào.
10. Kết luận
Đề thi cuối học kì 1 Giáo dục công dân 7 không khó nếu các em nắm chắc 6 khái niệm trọng tâm, phân biệt rõ vật thể – phi vật thể, khách quan – chủ quan và luyện đủ 2 đề mẫu trong bài này đúng thời gian 45 phút. Điểm số cao không đến từ học thuộc lòng máy móc mà đến từ việc hiểu bản chất kiến thức và biết vận dụng vào tình huống thực tế, đúng như tinh thần của môn học.
Chúc các em ôn tập hiệu quả và đạt kết quả thật tốt trong kì thi cuối học kì 1. Đừng quên xem thêm các đề thi và tài liệu ôn tập khác tại chuyên mục Tin tức của ClassOn để chuẩn bị đầy đủ cho mọi môn học.