Lớp 8 là năm học mà những câu hỏi "sau này mình sẽ làm gì, mình là người thế nào" bắt đầu trở nên thật sự nghiêm túc. Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 vì thế đặt cạnh nhau bốn mảng rất thực tế: khám phá bản thân để định hướng tương lai, phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội, kĩ năng quản lí thời gian và tài chính cơ bản, cùng trách nhiệm với gia đình, nhà trường và cộng đồng. Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 dưới đây do ClassOn biên soạn dùng chung cho các bộ sách, gồm 20 câu, làm bài trong 60 phút: Phần I có 16 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn (4,0 điểm) và Phần II có 4 câu tự luận dạng bài tập tình huống, liên hệ bản thân (6,0 điểm), bao quát bốn chủ đề mở đầu năm học lớp 8.
Bài viết này in trọn bộ cho em: ma trận đề, toàn bộ đề bài, bảng đáp án nhanh, giải thích chi tiết từng câu trắc nghiệm, gợi ý chấm từng câu tự luận theo từng bước điểm và thang điểm đầy đủ để em tự đối chiếu sau khi làm. Điểm cần lưu ý nhất của đề này là các tình huống đều chạm đến những nguy cơ có thật ở lứa tuổi lớp 8: một bạn bị nhóm bạn chặn đường đòi tiền gần cổng trường, một người lạ trên mạng rủ "việc nhẹ lương cao" và đòi tiền đặt cọc, một khoản tiền mừng tuổi dễ bị tiêu hoang vào chiếc điện thoại chưa cần thiết — nên điểm số quyết định ở khả năng nhận diện rủi ro, tự bảo vệ an toàn và chi tiêu có kế hoạch, chứ không nằm ở học thuộc lòng.
Nhưng khoan mở phần đáp án vội. Hãy tự làm đề một lượt như thi thật — bấm giờ 60 phút, không mở sách — rồi mới quay lại soi hai lỗi kinh điển của môn này: xử lí tình huống nguy hiểm bằng cách đối đầu trực tiếp hoặc im lặng chịu đựng thay vì tìm người lớn giúp đỡ, và nhầm lẫn giữa "nhu cầu" với "mong muốn" khi chi tiêu. Em có thể làm đề trực tuyến trên ClassOn để có đồng hồ bấm giờ như phòng thi và được chấm tự động phần trắc nghiệm; xem đề không cần đăng nhập và hoàn toàn miễn phí.
Thông tin chung về đề thi
- Môn: Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp — Lớp: 8 — Kỳ thi: Giữa kỳ 1, năm học 2026–2027
- Bộ sách: Dùng chung các bộ sách (Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo, Cánh diều) — học sinh học bộ sách nào cũng dùng đề này để ôn tập được
- Thời gian làm bài: 60 phút — Thang điểm: 10,0 điểm
- Cấu trúc: 20 câu. Phần I — Trắc nghiệm nhiều lựa chọn gồm 16 câu (mỗi câu 0,25 điểm, tổng 4,0 điểm), trong đó 8 câu gắn tình huống thực tế. Phần II — Tự luận gồm 4 câu dạng bài tập tình huống và liên hệ bản thân (mỗi câu 1,5 điểm, tổng 6,0 điểm), đánh số Câu 17–20
- Tỉ lệ trắc nghiệm / tự luận: 40% / 60% — phần tự luận nặng điểm vì Hoạt động trải nghiệm đánh giá kĩ năng và thái độ qua việc xử lí tình huống và liên hệ bản thân, không chỉ kiểm tra ghi nhớ
- Phân bổ mức độ: Nhận biết 4,0 điểm (40%) — Thông hiểu 3,0 điểm (30%) — Vận dụng 2,0 điểm (20%) — Vận dụng cao 1,0 điểm (10%)
- Hình thức: Làm online trên ClassOn có bấm giờ và chấm tự động phần trắc nghiệm; phần tự luận em đối chiếu bài làm của mình với gợi ý chấm và thang điểm từng bước trong bài này để tự chấm và rút kinh nghiệm. Lưu ý: gợi ý chấm tự luận của môn này mang tính định hướng — bài làm hợp lí, thể hiện được kĩ năng và thái độ tích cực theo cách diễn đạt khác vẫn được chấp nhận
Phạm vi kiến thức của đề
Đề bám tiến độ nửa đầu học kỳ 1 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8, phủ bốn chủ đề mở đầu năm học — và vì môn này dùng chung các bộ sách nên bốn chủ đề dưới đây là phần giao nhau cốt lõi của cả ba bộ sách Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo và Cánh diều:
- Chủ đề 1 — Khám phá bản thân và định hướng tương lai: định hướng tương lai phải căn cứ đồng thời vào sở thích, năng lực của bản thân, điều kiện gia đình và nhu cầu của xã hội; cách khám phá là tham gia hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ và tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, sở thích — tuyệt đối không chọn hướng đi theo trào lưu, theo bạn bè hay theo lời đồn.
- Chủ đề 2 — Phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội: nhận diện các hình thức bạo lực học đường (đánh đập, đe dọa, cô lập, lấy đồ, lan truyền tin đồn, hình ảnh làm tổn thương bạn, chặn đường đòi tiền); nguyên tắc ứng phó là giữ an toàn cho bản thân, tránh đối đầu trực tiếp và báo ngay thầy cô, cha mẹ, bảo vệ nhà trường; nhận diện và tránh xa các cạm bẫy như lừa đảo "việc nhẹ lương cao" đòi tiền đặt cọc trên mạng.
- Chủ đề 3 — Kĩ năng quản lí thời gian và tài chính cơ bản: quản lí tài chính cá nhân là lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt rõ nhu cầu cần thiết với mong muốn, dành một phần để tiết kiệm; thói quen ghi chép các khoản chi, chia tiền theo mục đích (thiết yếu — dự phòng — tiết kiệm) và ưu tiên chi cho học tập, sức khỏe trước các mong muốn chưa cần thiết.
- Chủ đề 4 — Trách nhiệm với gia đình, nhà trường và cộng đồng: trách nhiệm bắt đầu từ những việc vừa sức — chia sẻ công việc nhà, quan tâm và lễ phép với người thân; giữ gìn vệ sinh, bảo vệ tài sản chung, tuân thủ nội quy nơi công cộng; chủ động đề xuất và tham gia giải quyết các vấn đề chung của khu phố, trường lớp thay vì thờ ơ hoặc chỉ phàn nàn.
Đề chưa đưa vào các chủ đề của nửa sau học kỳ 1 và học kỳ 2 như khám phá thế giới nghề nghiệp chuyên sâu, truyền thông và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội phức tạp hơn, lập dự án hoạt động vì cộng đồng — đó là phạm vi của các đề cuối kỳ và giữa kỳ 2.
Một lưu ý hữu ích: vì đề dùng chung các bộ sách, dù lớp em học Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo hay Cánh diều, bốn chủ đề trên đều là nội dung mở đầu năm học lớp 8 — chỉ thứ tự sắp xếp chủ đề giữa các sách có thể khác nhau đôi chút. Em cứ ôn theo đúng bốn chủ đề này là bao quát được phần trọng tâm nhất của giữa kỳ 1.
Ma trận đề
Nhìn vào ma trận, có hai điểm đáng chú ý. Thứ nhất, bốn chủ đề có trọng lượng bằng nhau tuyệt đối — mỗi chủ đề đúng 2,5 điểm — nên không có mảng nào được phép lơ là khi ôn tập. Thứ hai, toàn bộ mức vận dụng cao (1,0 điểm) dồn vào Câu 20, câu kể việc làm thể hiện trách nhiệm của bản thân và xác định hướng phát triển, định hướng tương lai bước đầu kèm những việc cần làm ngay trong năm học này: đây là câu phân loại học sinh khá giỏi và không thể học tủ — em phải chuẩn bị sẵn một việc làm thật và một hướng đi có căn cứ gắn với điểm mạnh, sở thích của chính mình.
Đề bài đầy đủ
Phần I — Trắc nghiệm nhiều lựa chọn (4,0 điểm)
Mỗi câu chỉ có một đáp án đúng. Mỗi câu đúng được 0,25 điểm.
Chủ đề 1: Khám phá bản thân và định hướng tương lai
Câu 1. Khi định hướng tương lai cho bản thân, học sinh cần căn cứ vào
A. sở thích, năng lực của bản thân, điều kiện gia đình và nhu cầu của xã hội
B. ngành nghề đang được nhiều người nổi tiếng theo đuổi
C. ý muốn nhất thời của bạn bè xung quanh
D. việc chọn ngẫu nhiên một nghề bất kì rồi tính sau
Câu 2. Việc làm nào sau đây giúp học sinh khám phá bản thân để định hướng tương lai?
A. Chỉ nghe theo sự sắp xếp của cha mẹ, không cần tìm hiểu bản thân
B. Bắt chước nguyên vẹn hướng đi của bạn thân
C. Tránh mọi hoạt động trải nghiệm vì cho rằng mất thời gian
D. Tham gia các hoạt động trải nghiệm, câu lạc bộ và tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, sở thích của mình
Câu 3. Bạn Phương học giỏi môn Sinh học, rất thích chăm sóc cây và động vật, nhưng lại định hướng theo ngành kinh tế chỉ vì nghe nói ngành đó "dễ xin việc". Nhận xét nào sau đây là phù hợp nhất?
A. Phương cứ chọn theo lời đồn là đúng nhất
B. Phương nên cân nhắc kết hợp năng lực, sở thích của bản thân với nhu cầu của xã hội trước khi quyết định hướng đi
C. Sở thích cá nhân không có vai trò gì trong việc chọn hướng đi
D. Phương nên từ bỏ hoàn toàn sở thích của mình
Câu 4. Em có năng khiếu và đam mê vẽ, đồng thời học tốt các môn tự nhiên. Hướng trải nghiệm nào sau đây phù hợp nhất để em khám phá sâu hơn về định hướng tương lai?
A. Không cần trải nghiệm thêm gì nữa
B. Chỉ tập trung học tập và từ bỏ hẳn việc vẽ
C. Tham gia câu lạc bộ mĩ thuật, thiết kế; tìm hiểu về các ngành như kiến trúc, thiết kế đồ họa và yêu cầu của các ngành đó
D. Chờ đến khi tốt nghiệp mới bắt đầu tìm hiểu
Chủ đề 2: Phòng tránh bạo lực học đường và các tệ nạn xã hội
Câu 5. Hành vi nào sau đây là biểu hiện của bạo lực học đường?
A. Tranh luận sôi nổi với bạn trong giờ thảo luận nhóm
B. Nhắc nhở bạn khi bạn làm sai quy định của lớp
C. Báo cho thầy cô khi thấy bạn bị bắt nạt
D. Đánh đập, đe dọa, cô lập bạn hoặc lan truyền tin đồn, hình ảnh làm tổn thương bạn
Câu 6. Khi bị bạn bè bắt nạt, việc làm nào sau đây là phù hợp nhất?
A. Đánh trả ngay lập tức để bạn không dám bắt nạt nữa
B. Giữ bình tĩnh, tránh đối đầu trực tiếp và báo cho thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy để được giúp đỡ
C. Giấu kín mọi chuyện, không nói với bất kì ai
D. Rủ thêm bạn bè của mình để trả đũa nhóm bạn kia
Câu 7. Em chứng kiến một bạn trong trường bị một nhóm bạn khác chặn đường đòi tiền ở gần cổng trường. Nhận xét nào sau đây là đúng?
A. Đó là chuyện riêng của các bạn ấy, không liên quan đến mình
B. Chỉ cần quay video đăng lên mạng xã hội là đã giúp được bạn
C. Đây là biểu hiện của bạo lực học đường; cần tránh can thiệp trực tiếp khi không an toàn và báo ngay cho thầy cô hoặc bảo vệ nhà trường
D. Nên đứng lại xem để biết kết quả ra sao
Câu 8. Một người lạ trên mạng xã hội rủ em tham gia "việc nhẹ lương cao" và yêu cầu nộp một khoản tiền đặt cọc trước. Cách xử lí nào sau đây là an toàn nhất?
A. Từ chối, không chuyển tiền, chặn liên lạc và báo cho cha mẹ, thầy cô biết
B. Nộp thử một ít tiền để xem có thật không
C. Rủ thêm bạn bè cùng tham gia cho đông vui
D. Giữ bí mật với cha mẹ để tự mình giải quyết
Chủ đề 3: Kĩ năng quản lí thời gian và tài chính cơ bản
Câu 9. Quản lí tài chính cá nhân cơ bản là
A. tiêu hết số tiền mình có rồi mới tính tiếp
B. vay tiền của bạn bè thường xuyên để mua sắm
C. biết lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt nhu cầu cần thiết với mong muốn và dành một phần để tiết kiệm
D. chỉ mua những món đồ đắt tiền, chạy theo trào lưu
Câu 10. Việc làm nào sau đây thể hiện chi tiêu hợp lí?
A. Ghi lại các khoản chi tiêu và ưu tiên mua những thứ cần thiết trước
B. Mua ngay món đồ mình thích dù phải vay tiền của bạn
C. Không bao giờ tiết kiệm vì số tiền mình có quá ít
D. Tiêu tiền theo cảm hứng và theo rủ rê của bạn bè
Câu 11. Bạn Hải nhận được một khoản tiền mừng tuổi khá lớn. Hải muốn mua ngay điện thoại mới dù chiếc điện thoại hiện tại vẫn dùng tốt, trong khi sách vở và đồ dùng học tập của Hải còn thiếu. Lời khuyên nào sau đây là phù hợp nhất?
A. Cứ mua điện thoại mới cho bằng bạn bằng bè
B. Tiêu hết khoản tiền mừng tuổi ngay trong tuần đầu tiên
C. Vay thêm tiền để mua chiếc điện thoại đắt hơn nữa
D. Ưu tiên chi cho nhu cầu học tập trước, phần còn lại nên tiết kiệm cho mục tiêu sau này thay vì mua thứ chưa thật sự cần thiết
Câu 12. Em được cha mẹ cho 200 000 đồng để chi tiêu trong một tháng. Kế hoạch nào sau đây là hợp lí nhất?
A. Tiêu thật thoải mái trong tuần đầu, cuối tháng tính sau
B. Chia khoản tiền theo mục đích: phần lớn cho nhu cầu thiết yếu như đồ dùng học tập, ăn sáng; một phần dự phòng và một phần tiết kiệm
C. Cho bạn vay toàn bộ, khi nào cần sẽ đòi lại
D. Dùng gần hết số tiền để mua quà tặng bạn nhằm lấy lòng bạn
Chủ đề 4: Trách nhiệm với gia đình, nhà trường và cộng đồng
Câu 13. Trách nhiệm của học sinh đối với gia đình được thể hiện qua việc
A. chỉ lo việc học của mình, mọi việc nhà đều là của cha mẹ
B. biết chia sẻ công việc nhà phù hợp với sức mình, quan tâm và lễ phép với người thân
C. đòi hỏi cha mẹ đáp ứng mọi nhu cầu của mình
D. tránh mặt cha mẹ mỗi khi bị nhắc nhở
Câu 14. Việc làm nào sau đây thể hiện trách nhiệm với nhà trường và cộng đồng?
A. Vứt rác bừa bãi trong sân trường và nơi công cộng
B. Phá hoại cây xanh và tài sản chung
C. Giữ gìn vệ sinh, bảo vệ tài sản chung và tuân thủ nội quy, quy định ở trường học, nơi công cộng
D. Chỉ quan tâm đến lớp của mình, mặc kệ các hoạt động chung của trường
Câu 15. Bạn Dũng cho rằng: "Việc nhà là của người lớn, việc trường là của thầy cô; học sinh chỉ cần học giỏi là đã đủ trách nhiệm rồi". Nhận xét nào sau đây là đúng?
A. Quan niệm của Dũng chưa đúng; trách nhiệm với gia đình, nhà trường và cộng đồng bắt đầu từ những việc vừa sức của mỗi học sinh
B. Dũng nói hoàn toàn đúng, không cần bàn cãi
C. Học sinh không có bất kì trách nhiệm nào cho đến khi trưởng thành
D. Chỉ những học sinh giỏi mới cần có trách nhiệm với mọi người
Câu 16. Khu đất trống ở khu phố em ở bị nhiều người đổ rác bừa bãi, gây mất vệ sinh và mùi hôi khó chịu. Việc làm nào sau đây là phù hợp nhất?
A. Cũng xả rác ra đó vì đằng nào khu đất cũng đã bẩn
B. Chỉ phàn nàn, than phiền trên mạng xã hội
C. Chờ người khác đến dọn dẹp, không liên quan đến mình
D. Đề xuất với tổ dân phố, cùng các bạn tham gia buổi dọn vệ sinh khu đất và tuyên truyền mọi người bỏ rác đúng nơi quy định
Phần II — Tự luận (6,0 điểm)
Câu 17 (1,5 điểm — Khám phá bản thân và định hướng tương lai).
a) Vì sao học sinh cần khám phá bản thân trước khi định hướng tương lai? Em hãy nêu những yếu tố cần căn cứ khi định hướng tương lai cho bản thân.
b) Giải thích vì sao không nên lựa chọn hướng đi cho tương lai chỉ theo trào lưu hoặc chỉ theo ý muốn của người khác.
Câu 18 (1,5 điểm — Phòng tránh bạo lực học đường). Bạn K. thường xuyên bị một nhóm bạn trong trường lấy đồ dùng học tập, trêu chọc ác ý và đe dọa không được nói với ai. Gần đây, K. ngày càng sợ đến trường và kết quả học tập giảm sút.
a) Em hãy chỉ ra các biểu hiện bạo lực học đường trong tình huống trên và tác hại của chúng đối với K.
b) Nếu em là bạn của K., em sẽ làm gì để giúp đỡ K. và góp phần ngăn chặn bạo lực học đường?
Câu 19 (1,5 điểm — Quản lí tài chính cơ bản). Bạn S. được mẹ cho tiền ăn sáng cả tuần nhưng thường xuyên nhịn ăn sáng để dành tiền mua thẻ trò chơi điện tử. Gần đây, S. hay mệt mỏi trong giờ học và kết quả học tập sa sút.
a) Em có nhận xét gì về cách chi tiêu của S. và hậu quả của cách chi tiêu đó?
b) Em hãy đề xuất cho S. một kế hoạch chi tiêu hợp lí với số tiền ăn sáng được cho hằng tuần.
Câu 20 (1,5 điểm — Liên hệ bản thân).
a) Hãy kể một việc em đã làm thể hiện trách nhiệm với gia đình, nhà trường hoặc cộng đồng. Việc làm đó mang lại kết quả và bài học gì cho em?
b) Em hãy xác định một hướng phát triển, định hướng tương lai bước đầu của bản thân và nêu những việc em cần làm trong năm học này để chuẩn bị cho hướng đi đó.
— Hết đề —
Đáp án và giải thích chi tiết
Bảng đáp án nhanh Phần I (Câu 1–16)
Đáp án phân bố đều tuyệt đối: A, B, C, D mỗi phương án đúng đúng 4 câu (A: 1, 8, 10, 15; B: 3, 6, 12, 13; C: 4, 7, 9, 14; D: 2, 5, 11, 16). Hãy làm chắc từng câu theo phần giải thích dưới đây thay vì đoán theo quy luật — quy luật phân bố chỉ nên dùng để soát lại bài khi đã làm xong.
Giải thích từng câu Phần I
Câu 1 — Đáp án A.
Định hướng tương lai đúng đắn phải dựa đồng thời trên bốn căn cứ: sở thích, năng lực của bản thân, điều kiện gia đình và nhu cầu của xã hội.
Phương án B chạy theo người nổi tiếng.
Phương án C chạy theo ý muốn nhất thời của bạn bè.
Phương án D chọn ngẫu nhiên — cả ba đều thiếu căn cứ, dễ dẫn đến lựa chọn sai lầm.
Câu 2 — Đáp án D.
Trải nghiệm thực tế trong các hoạt động, câu lạc bộ cùng với việc tự đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, sở thích là cách khám phá bản thân tin cậy nhất để định hướng.
Phương án A và B phó mặc hướng đi của mình cho cha mẹ sắp xếp hoặc bắt chước bạn thân.
Phương án C tự cắt mất cơ hội trải nghiệm để hiểu mình.
Câu 3 — Đáp án B.
Lời đồn về chuyện "dễ xin việc" không thể thay thế việc cân nhắc năng lực và sở thích của bản thân kết hợp với nhu cầu xã hội; Phương có thế mạnh và đam mê rõ ràng ở lĩnh vực sinh học, chăm sóc cây và động vật, nên cần được cân nhắc nghiêm túc trước khi quyết định.
Phương án A và D khuyên bỏ qua hoặc từ bỏ hẳn sở thích.
Phương án C phủ nhận vai trò của sở thích là không đúng.
Câu 4 — Đáp án C.
Tham gia câu lạc bộ mĩ thuật, thiết kế và tìm hiểu về các ngành như kiến trúc, thiết kế đồ họa cùng yêu cầu của các ngành đó giúp em vừa kiểm chứng đam mê bằng trải nghiệm thật, vừa định hướng cụ thể.
Phương án A và D trì hoãn việc tìm hiểu.
Phương án B cắt bỏ đam mê một cách đáng tiếc trong khi đam mê đó hoàn toàn có thể trở thành nghề nghiệp.
Câu 5 — Đáp án D.
Đánh đập, đe dọa, cô lập bạn hoặc lan truyền tin đồn, hình ảnh làm tổn thương bạn đều là các hình thức của bạo lực học đường — về thể chất, về tinh thần và trên không gian mạng.
Phương án A: hoạt động thảo luận học tập bình thường.
Phương án B: nhắc nhở đúng quy định.
Phương án C: việc làm đúng để ngăn chặn bạo lực.
Câu 6 — Đáp án B.
Khi bị bắt nạt, học sinh cần bảo vệ an toàn cho mình trước: giữ bình tĩnh, tránh đối đầu trực tiếp và báo cho thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy để được giúp đỡ.
Phương án A và D dùng bạo lực đáp lại bạo lực, dễ gây hậu quả nghiêm trọng.
Phương án C im lặng chịu đựng khiến việc bắt nạt kéo dài và nặng thêm.
Câu 7 — Đáp án C.
Chặn đường đòi tiền là hành vi bạo lực, xâm hại rõ ràng; người chứng kiến cần ưu tiên an toàn, không can thiệp trực tiếp khi có nguy cơ, và báo ngay cho thầy cô hoặc bảo vệ nhà trường.
Phương án A: thờ ơ.
Phương án B quay video đăng mạng không giúp được nạn nhân mà còn có thể làm bạn tổn thương thêm.
Phương án D: hiếu kì, vô cảm.
Câu 8 — Đáp án A.
Lời mời "việc nhẹ lương cao" kèm yêu cầu nộp tiền đặt cọc trước là dấu hiệu lừa đảo rất phổ biến hiện nay; từ chối, không chuyển tiền, chặn liên lạc và báo cho cha mẹ, thầy cô là cách xử lí an toàn nhất.
Phương án B và C tự đưa mình và bạn bè vào rủi ro mất tiền, gặp nguy hiểm.
Phương án D giấu người lớn khiến em mất đi sự hỗ trợ khi cần nhất.
Câu 9 — Đáp án C.
Quản lí tài chính cá nhân cơ bản là biết lập kế hoạch chi tiêu, phân biệt nhu cầu cần thiết với mong muốn và dành một phần để tiết kiệm.
Phương án A và B là chi tiêu thiếu kiểm soát, vay mượn bừa bãi.
Phương án D chạy theo trào lưu và đồ đắt tiền, vượt quá khả năng của bản thân.
Câu 10 — Đáp án A.
Ghi lại các khoản chi tiêu và ưu tiên mua những thứ cần thiết trước là biểu hiện rõ nhất của chi tiêu có kế hoạch.
Phương án B vay tiền bạn vì một món đồ thích nhất thời.
Phương án C coi nhẹ tiết kiệm chỉ vì số tiền ít — trong khi tiết kiệm là thói quen, không phụ thuộc số tiền lớn hay nhỏ.
Phương án D chi tiêu theo cảm hứng, dễ bị bạn bè rủ rê.
Câu 11 — Đáp án D.
Thứ tự ưu tiên đúng là nhu cầu học tập trước, mong muốn chưa cần thiết để sau: điện thoại hiện tại của Hải vẫn dùng tốt nên mua mới lúc này là chi tiêu chưa hợp lí, phần tiền còn lại nên tiết kiệm cho mục tiêu sau này.
Phương án A mua vì "bằng bạn bằng bè", phương án B tiêu hết ngay, phương án C vay thêm để mua đồ đắt hơn — đều là chi tiêu cảm tính, lãng phí hoặc vay mượn không cần thiết.
Câu 12 — Đáp án B.
Chia khoản tiền theo mục đích — phần lớn cho nhu cầu thiết yếu như đồ dùng học tập, ăn sáng; một phần dự phòng và một phần tiết kiệm — là nguyên tắc quản lí tài chính cơ bản, giúp em chủ động suốt cả tháng.
Phương án A tiêu trước tính sau.
Phương án C cho bạn vay toàn bộ làm mất khả năng chủ động của chính mình.
Phương án D dùng gần hết tiền để mua quà lấy lòng bạn là chi tiêu không hợp lí.
Câu 13 — Đáp án B.
Biết chia sẻ công việc nhà phù hợp với sức mình, quan tâm và lễ phép với người thân là biểu hiện cụ thể của trách nhiệm với gia đình ở lứa tuổi học sinh.
Phương án A đẩy hết việc nhà cho cha mẹ.
Phương án C chỉ biết đòi hỏi đáp ứng nhu cầu.
Phương án D tránh mặt cha mẹ khi bị nhắc nhở là thiếu lễ phép và trốn tránh.
Câu 14 — Đáp án C.
Giữ gìn vệ sinh, bảo vệ tài sản chung và tuân thủ nội quy, quy định ở trường học, nơi công cộng là trách nhiệm cơ bản của học sinh với nhà trường và cộng đồng.
Phương án A và B là hành vi phá hoại môi trường và tài sản chung.
Phương án D: thái độ ích kỉ, chỉ biết lớp mình, thiếu ý thức tập thể.
Câu 15 — Đáp án A.
Quan niệm của Dũng chưa đúng: trách nhiệm không chờ đến khi trưởng thành mới có; học sinh thể hiện trách nhiệm qua những việc vừa sức trong gia đình, lớp học và cộng đồng, bên cạnh nhiệm vụ học tập.
Phương án B và C cổ vũ chính quan niệm sai đó.
Phương án D phân biệt trách nhiệm theo học lực là vô lí — trách nhiệm thuộc về mọi học sinh.
Câu 16 — Đáp án D.
Đề xuất với tổ dân phố, cùng các bạn tham gia buổi dọn vệ sinh khu đất và tuyên truyền mọi người bỏ rác đúng nơi quy định là cách ứng xử có trách nhiệm, giải quyết vấn đề từ gốc.
Phương án A làm tình trạng tệ hơn.
Phương án B chỉ phàn nàn trên mạng mà không hành động.
Phương án C thờ ơ, đùn đẩy cho người khác.
Đáp án và gợi ý chấm Phần II (tự luận)
Trong đề trực tuyến, 4 câu tự luận được đánh số Câu 17–20; dưới đây là gợi ý chấm theo từng bước điểm. Lưu ý chung: gợi ý chấm của Hoạt động trải nghiệm chỉ mang tính định hướng — môn học này đánh giá kĩ năng và thái độ nên không có đáp án duy nhất; bài làm hợp lí, phù hợp tình huống và thể hiện thái độ tích cực theo cách diễn đạt khác vẫn được điểm tương đương.
Câu 17 (1,5 điểm — Khám phá bản thân và định hướng tương lai).
- Ý a (0,75 điểm — Nhận biết): Lí do cần khám phá bản thân (0,35 điểm): chỉ khi hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu, sở thích, năng lực của mình thì định hướng tương lai mới phù hợp, tránh chọn sai hướng gây lãng phí thời gian, công sức. Các yếu tố cần căn cứ (0,4 điểm): sở thích, đam mê; năng lực, kết quả học tập và rèn luyện; điều kiện, hoàn cảnh gia đình; nhu cầu lao động của xã hội. Nêu được ít nhất 3 yếu tố là đạt.
- Ý b (0,75 điểm — Thông hiểu): Giải thích được: chọn theo trào lưu khiến bản thân dễ rơi vào hướng đi không phù hợp với năng lực, sở thích, nhanh chán nản, bỏ dở; chọn hoàn toàn theo ý người khác làm mất tính chủ động, dễ hối tiếc và thiếu động lực phấn đấu. Ý kiến của người thân, thầy cô chỉ nên là nguồn tham khảo, quyết định cần dựa trên sự tìm hiểu của chính bản thân. Nêu được hậu quả của cả hai cách chọn sai là đạt điểm tối đa.
Câu 18 (1,5 điểm — Phòng tránh bạo lực học đường). Tình huống: K. thường xuyên bị một nhóm bạn trong trường lấy đồ dùng học tập, trêu chọc ác ý và đe dọa không được nói với ai; gần đây K. ngày càng sợ đến trường và kết quả học tập giảm sút.
- Ý a (0,75 điểm — Nhận biết): Ý tái hiện (0,4 điểm): chỉ ra các biểu hiện — lấy đồ dùng học tập của bạn (xâm hại tài sản), trêu chọc ác ý thường xuyên (bạo lực tinh thần), đe dọa không cho nói với ai (uy hiếp, cô lập nạn nhân). Ý tác hại (0,35 điểm): K. sợ hãi, lo lắng, sợ đến trường, học tập giảm sút, có thể bị tổn thương tâm lí lâu dài nếu không được can thiệp.
- Ý b (0,75 điểm — Thông hiểu): Nêu được các việc làm phù hợp: động viên, lắng nghe và ở bên K.; khuyên K. không im lặng chịu đựng và cùng K. báo cho thầy cô chủ nhiệm, cha mẹ; không hùa theo nhóm bạn bắt nạt và lên tiếng phản đối hành vi sai trái trong khả năng an toàn của mình; rủ K. tham gia hoạt động chung để bạn bớt cô lập; nếu chứng kiến bắt nạt thì báo ngay người lớn, không quay video đăng mạng. Nêu được ít nhất 3 việc làm cụ thể, an toàn là đạt điểm tối đa.
Câu 19 (1,5 điểm — Quản lí tài chính cơ bản). Tình huống: S. được mẹ cho tiền ăn sáng cả tuần nhưng thường xuyên nhịn ăn sáng để dành tiền mua thẻ trò chơi điện tử; gần đây S. hay mệt mỏi trong giờ học và kết quả học tập sa sút.
- Ý a (0,75 điểm): Ý tái hiện (0,5 điểm — Nhận biết): nhận xét cách chi tiêu của S. là không hợp lí — dùng tiền dành cho nhu cầu thiết yếu (ăn sáng) vào mong muốn giải trí (thẻ trò chơi), nhịn ăn để chơi game là đảo lộn thứ tự ưu tiên trong chi tiêu. Ý giải thích (0,25 điểm — Thông hiểu): hậu quả là cơ thể thiếu năng lượng, mệt mỏi, sức khỏe giảm sút và kết quả học tập sa sút; về lâu dài còn hình thành thói quen chi tiêu thiếu kiểm soát.
- Ý b (0,75 điểm): Ý cơ sở (0,25 điểm — Thông hiểu): kế hoạch phải bảo đảm ăn sáng đầy đủ là khoản chi ưu tiên số một, khoản dành cho giải trí chỉ lấy từ phần tiền còn dư và có giới hạn rõ ràng. Ý đề xuất (0,5 điểm — Vận dụng): đưa ra được kế hoạch cụ thể, ví dụ với tiền ăn sáng cả tuần: dành phần lớn (khoảng 4/5) cho ăn sáng đủ chất mỗi ngày; phần nhỏ còn lại (khoảng 1/5) bỏ ống tiết kiệm hoặc dành cho nhu cầu giải trí lành mạnh vào cuối tuần; có thể xin ý kiến mẹ để thống nhất cách quản lí. Tỉ lệ chia khác hợp lí vẫn được chấp nhận; kế hoạch vẫn để nhịn ăn sáng hoặc chi phần lớn cho trò chơi thì không đạt.
Câu 20 (1,5 điểm — Liên hệ bản thân).
- Ý a (0,75 điểm): Ý vận dụng (0,5 điểm — Vận dụng): kể được một việc làm cụ thể, có thật của bản thân thể hiện trách nhiệm — với gia đình (chia sẻ việc nhà, chăm sóc người thân...), với nhà trường (giữ gìn tài sản, tham gia hoạt động chung...) hoặc với cộng đồng (dọn vệ sinh, quyên góp, tuyên truyền...), nêu rõ việc làm và kết quả. Ý liên hệ (0,25 điểm — Vận dụng cao): rút ra được bài học hoặc ý nghĩa của việc làm đối với bản thân.
- Ý b (0,75 điểm — Vận dụng cao): Trình bày gồm: hướng phát triển, định hướng tương lai bước đầu cụ thể, có căn cứ (gắn với điểm mạnh, sở thích đã nhận biết); các việc cần làm trong năm học này để chuẩn bị (học tập các môn liên quan, tham gia câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm, rèn luyện kĩ năng, phẩm chất cần thiết); mốc thời gian hoặc cách tự kiểm tra tiến độ. Có ít nhất 2 việc làm cụ thể kèm thời gian là đạt; hướng đi nêu chung chung, không có việc làm chuẩn bị thì trừ điểm tương ứng.
Thang điểm chi tiết của đề
Để tự chấm bài sau khi làm, em đối chiếu theo thang điểm sau:
- Phần I: 16 câu × 0,25 điểm = 4,0 điểm (mỗi câu đúng 0,25 điểm, sai hoặc bỏ trống 0 điểm). Trong đó Chủ đề 1: Câu 1–4; Chủ đề 2: Câu 5–8; Chủ đề 3: Câu 9–12; Chủ đề 4: Câu 13–16
- Phần II: 4 câu × 1,5 điểm = 6,0 điểm, chấm theo từng bước như gợi ý chấm ở trên. Mỗi câu đều có hai ý a và b, mỗi ý 0,75 điểm — bỏ sót một ý là mất ngay 0,75 điểm dù ý còn lại viết rất tốt, vì vậy hãy đọc kĩ đề và gạch đầu dòng từng ý trước khi viết
Tổng cộng 10,0 điểm. Trên hệ thống ClassOn, điểm được quy đổi sang thang 40. Gợi ý phân bổ 60 phút làm bài: Phần I khoảng 20 phút, mỗi câu tự luận khoảng 9 phút, chừa khoảng 4 phút cuối để soát lại ba việc hay sai nhất của đề: các phương án xử lí bạo lực bằng đối đầu hoặc im lặng, việc phân biệt nhu cầu — mong muốn ở các câu tài chính, và việc các câu tự luận đã viết đủ cả hai ý a, b chưa.
Làm đề trực tuyến trên ClassOn
Đọc đề và đáp án trong bài viết giúp em hiểu cách giải, nhưng cảm giác thi thật chỉ có khi bấm giờ và tự làm trọn vẹn trong 60 phút. Em có thể làm đề kiểm tra giữa kỳ 1 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 trực tuyến ngay trên ClassOn:
- Đồng hồ đếm ngược 60 phút như phòng thi, giúp em tập phân bổ thời gian cho cả phần trắc nghiệm và tự luận.
- Phần trắc nghiệm (Phần I) được chấm tự động ngay khi nộp bài — em biết ngay mình mất điểm ở câu nào để đối chiếu với phần giải thích trong bài viết này.
- Xem đề thi công khai không cần đăng nhập; chỉ khi muốn nộp bài và lưu kết quả, em mới cần một tài khoản ClassOn miễn phí.
- Giáo viên cũng có thể tạo lớp miễn phí trên ClassOn và giao chính đề này cho học sinh làm, rồi dùng gợi ý chấm và thang điểm chi tiết trong bài viết này để chấm và nhận xét phần tự luận.
Cách ôn tập theo từng chủ đề của đề
Chủ đề 1 — Khám phá bản thân và định hướng tương lai. Thuộc kĩ bốn căn cứ định hướng: sở thích — năng lực của bản thân — điều kiện gia đình — nhu cầu xã hội; thiếu một căn cứ là lựa chọn dễ lệch. Hai bẫy cần luyện riêng: chọn theo trào lưu, lời đồn ("ngành đó dễ xin việc") và chọn theo người khác (cha mẹ sắp xếp hết, bắt chước bạn thân). Nguyên tắc vàng: ý kiến người thân là để tham khảo, quyết định phải dựa trên hiểu biết về chính mình.
Chủ đề 2 — Phòng tránh bạo lực học đường và tệ nạn xã hội. Học theo hai lớp: lớp nhận diện (đánh đập, đe dọa, cô lập, lấy đồ, tung tin đồn, hình ảnh gây tổn thương, chặn đường đòi tiền — đều là bạo lực) và lớp ứng phó (giữ an toàn cho mình trước, tránh đối đầu trực tiếp, báo ngay thầy cô, cha mẹ, bảo vệ trường). Cộng thêm một kĩ năng sống còn của thời mạng xã hội: nhận diện lừa đảo — hễ thấy "việc nhẹ lương cao" kèm yêu cầu nộp tiền đặt cọc là từ chối, chặn liên lạc và báo người lớn ngay.
Chủ đề 3 — Quản lí thời gian và tài chính cơ bản. Nắm công thức chia tiền theo mục đích: thiết yếu trước, dự phòng và tiết kiệm sau, giải trí chỉ từ phần còn dư. Công cụ hỗ trợ là ghi chép các khoản chi tiêu mỗi ngày. Khi gặp tình huống chi tiêu, hãy tự hỏi hai câu: "đây là nhu cầu hay mong muốn?" và "thứ đang dùng hiện tại còn dùng tốt không?" — Câu 11 và Câu 19 của đề đều được giải quyết bằng đúng hai câu hỏi đó.
Chủ đề 4 — Trách nhiệm với gia đình, nhà trường và cộng đồng. Học theo tinh thần "trách nhiệm bắt đầu từ việc vừa sức": việc nhà phù hợp lứa tuổi, giữ gìn tài sản và vệ sinh chung, tuân thủ nội quy nơi công cộng, và cao hơn nữa là chủ động đề xuất giải pháp cho vấn đề chung (như khu đất bị đổ rác ở Câu 16) thay vì chỉ phàn nàn. Đây là chủ đề ôm trọn Câu 20, câu vận dụng cao của đề.
Chủ đề tổng hợp — Liên hệ bản thân và định hướng bước đầu. Câu 20 không kiểm tra sách vở mà kiểm tra chính em. Hãy chuẩn bị từ khi ôn tập: một câu chuyện thật về việc làm thể hiện trách nhiệm (kèm kết quả và bài học) và một hướng phát triển bước đầu có căn cứ, kèm 2–3 việc làm cụ thể em sẽ làm ngay trong năm học lớp 8 này để chuẩn bị. Viết sẵn hai dàn ý này vào vở ôn tập, vào phòng thi em chỉ việc trình bày lại cho mạch lạc.
Lộ trình ôn 3 buổi gợi ý:
- Buổi 1: Ôn Chủ đề 1 và Chủ đề 2; làm lại Phần I Câu 1–8 và hai câu tự luận Câu 17, 18; cuối buổi tự liệt kê điểm mạnh, sở thích của mình và một danh sách "việc cần làm khi thấy bạn bị bắt nạt".
- Buổi 2: Ôn Chủ đề 3 và Chủ đề 4; làm lại Phần I Câu 9–16 và Câu 19; tự lập một kế hoạch chi tiêu mẫu cho khoản tiền một tháng của chính em theo công thức thiết yếu — dự phòng — tiết kiệm.
- Buổi 3: Làm trọn đề trong 60 phút trên ClassOn, tự chấm bằng thang điểm chi tiết, ghi lại các lỗi của mình vào sổ tay lỗi sai — ưu tiên các lỗi xử lí tình huống thiếu an toàn và lỗi viết tự luận thiếu ý.
Lỗi sai thường gặp — những cái bẫy mất điểm đáng tiếc nhất ở đề này
- Chọn hướng đi theo trào lưu và lời đồn (Câu 1, Câu 3). "Ngành đó dễ xin việc", "nghề đó đang hot trên mạng" — đề cài bẫy này ngay ở những câu đầu vì đây là sai lầm phổ biến nhất khi học sinh lớp 8 bắt đầu nghĩ về tương lai. Cách tránh: đối chiếu mọi lựa chọn với đủ bốn căn cứ — sở thích, năng lực, điều kiện gia đình, nhu cầu xã hội; phương án thiếu căn cứ về bản thân là phương án sai.
- Đối đầu trực tiếp hoặc im lặng chịu đựng khi bị bắt nạt (Câu 6). Đánh trả ngay, rủ bạn trả đũa — nguy hiểm; giấu kín không nói với ai — khiến bắt nạt kéo dài. Cả hai cực đều sai. Cách tránh: nhớ nguyên tắc vàng của chủ đề này: an toàn của bản thân trước, tránh đối đầu, báo ngay người lớn đáng tin cậy.
- Quay video đăng mạng khi chứng kiến bạo lực (Câu 7, Câu 18). Nhiều bạn tưởng quay lại là "có bằng chứng giúp bạn", nhưng đăng lên mạng xã hội chỉ làm nạn nhân tổn thương thêm và không ngăn được sự việc đang diễn ra. Cách tránh: việc cần làm ngay là báo thầy cô, bảo vệ nhà trường — người có mặt và có trách nhiệm xử lí tại chỗ.
- Sa vào bẫy lừa đảo "việc nhẹ lương cao" (Câu 8). Hễ có yêu cầu nộp tiền đặt cọc trước khi "nhận việc", đó là lừa đảo — dù lời mời nghe hấp dẫn đến đâu, dù người rủ là "bạn quen trên mạng". Cách tránh: không chuyển tiền, chặn liên lạc, báo cha mẹ và thầy cô; tuyệt đối không rủ thêm bạn bè cùng tham gia và không giấu người lớn để tự giải quyết.
- Nhầm mong muốn thành nhu cầu khi chi tiêu (Câu 11, Câu 12, Câu 19). Điện thoại cũ vẫn dùng tốt mà vẫn muốn mua mới, nhịn ăn sáng để mua thẻ game, tiêu thoải mái tuần đầu rồi cuối tháng tính sau — tất cả đều là đặt mong muốn lên trên nhu cầu. Cách tránh: trước mỗi khoản chi, tự hỏi "không có nó, việc học và sức khỏe của mình có bị ảnh hưởng không" — nếu không, đó là mong muốn và phải xếp sau nhu cầu cùng khoản tiết kiệm.
- Cho rằng học sinh chưa có trách nhiệm gì (Câu 15). Quan niệm "việc nhà của người lớn, việc trường của thầy cô, học giỏi là đủ" nghe rất thuyết phục nhưng sai: trách nhiệm của học sinh thể hiện qua những việc vừa sức mỗi ngày. Cách tránh: gắn trách nhiệm với việc làm cụ thể — chia sẻ việc nhà, giữ tài sản chung, tuân thủ nội quy — thay vì nghĩ trách nhiệm là điều gì to tát của người lớn.
- Chỉ phàn nàn mà không hành động trước vấn đề chung (Câu 16). Than phiền trên mạng xã hội về khu đất bẩn nhưng không đề xuất, không tham gia dọn dẹp — là thái độ đứng ngoài cuộc. Cách tránh: với các câu hỏi về vấn đề cộng đồng, ưu tiên phương án có đủ hai yếu tố: đề xuất với người, tổ chức có trách nhiệm và bản thân trực tiếp tham gia làm.
- Viết tự luận chung chung, không gắn tình huống (Câu 18, Câu 19, Câu 20). Viết "chúng ta cần chống bạo lực học đường" mà không chỉ ra K. bị lấy đồ, bị đe dọa ra sao, không nêu việc làm giúp đỡ cụ thể nào, sẽ chỉ đạt điểm rất thấp. Cách tránh: áp dụng mẫu ba bước — nhận xét đúng tình huống của đề, chỉ ra hậu quả, liệt kê ít nhất ba việc làm cụ thể, an toàn và vừa sức học sinh.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 trên ClassOn có miễn phí không?
Đáp: Có. ClassOn miễn phí 100% — xem đề, làm bài, xem đáp án và gợi ý chấm đều không thu phí, không có gói trả tiền ẩn.
Hỏi: Đề này dùng được cho học sinh học bộ sách nào?
Đáp: Đề được biên soạn dùng chung cho cả ba bộ sách Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo và Cánh diều. Bốn chủ đề của đề — định hướng tương lai, phòng tránh bạo lực học đường và tệ nạn xã hội, quản lí thời gian và tài chính, trách nhiệm với gia đình, nhà trường, cộng đồng — là nội dung mở đầu năm học lớp 8 ở cả ba bộ sách, nên dù lớp em học sách nào, em vẫn ôn đúng trọng tâm giữa kỳ 1.
Hỏi: Vì sao đề Hoạt động trải nghiệm lại có phần tự luận chiếm tới 60% điểm số?
Đáp: Vì đây là hoạt động giáo dục về kĩ năng và thái độ: bên cạnh việc nhận biết khái niệm, em cần biết xử lí một tình huống cụ thể — nhất là các tình huống an toàn như bắt nạt, lừa đảo — và liên hệ với chính bản thân mình. Cấu trúc 40% trắc nghiệm — 60% tự luận giúp em luyện đúng dạng bài sẽ gặp trong phòng thi ở trường.
Hỏi: Xem và làm đề có cần đăng nhập không?
Đáp: Xem đề thi công khai và đọc đáp án, gợi ý chấm trong bài viết này không cần đăng nhập. Nếu muốn nộp bài, xem điểm chấm tự động và lưu kết quả trên hệ thống, em cần một tài khoản ClassOn miễn phí.
Hỏi: Câu tự luận liên hệ bản thân như Câu 20 thì ôn thế nào, có "đáp án mẫu" không?
Đáp: Câu này không có đáp án cố định vì mỗi học sinh một hoàn cảnh, gợi ý chấm cũng ghi rõ là chấp nhận nhiều cách trả lời hợp lí. Cách chuẩn bị tốt nhất là viết sẵn hai dàn ý trong vở ôn tập: một việc làm thật thể hiện trách nhiệm của em (kèm kết quả và bài học) và một hướng phát triển bước đầu có căn cứ, kèm các việc cần làm trong năm học này để chuẩn bị. Vào phòng thi, em trình bày lại hai dàn ý đó một cách chân thật, mạch lạc là đạt điểm cao.
Hỏi: Giáo viên có thể dùng đề này cho lớp của mình không?
Đáp: Hoàn toàn được: tạo lớp miễn phí trên ClassOn, giao đề cho học sinh làm trực tuyến có bấm giờ và chấm tự động phần trắc nghiệm, và dùng gợi ý chấm cùng thang điểm chi tiết trong bài viết này để chấm, nhận xét phần tự luận của học sinh.
Tài liệu liên quan và đề thi tiếp theo
Đề Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8 này thuộc đợt đề kiểm tra giữa kỳ 1 các môn lớp 6–12 đang được ClassOn đăng tải dần lên kho đề thi công khai — vào Xem đề thi công khai để làm bài ngay, hoặc xem toàn bộ danh sách đề tại kho đề thi công khai của ClassOn để chọn thêm đề các môn, các lớp khác, trong đó có đề giữa kỳ 1 Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 6, 7, 9 cùng đợt — hành trình đi từ thích ứng trường mới, phát triển bản thân đến chủ đề bản lề của lớp 9: khám phá thế giới nghề nghiệp và lựa chọn hướng đi sau trung học cơ sở.
Chúc em ôn tập hiệu quả: với Hoạt động trải nghiệm, hướng nghiệp 8, điểm số quyết định ở khả năng nhận diện rủi ro để tự bảo vệ mình, phân biệt rạch ròi nhu cầu với mong muốn, và bắt đầu nghĩ về tương lai bằng căn cứ thật thay vì trào lưu. Học tốt nhé!