Em thường chọn đúng “so” trong câu ngắn nhưng lại phân vân khi có thêm một danh từ như “a story”, “students” hay “weather”? Chuyên đề này giúp học sinh lớp 9 luyện riêng hai cấu trúc chỉ mức độ dẫn đến kết quả: so…that và such…that. Mục tiêu không phải học thuộc một dòng công thức, mà là nhìn được thành phần đứng sau chỗ trống, giữ đúng nghĩa khi viết lại và giải thích được vì sao câu của mình hợp lý.
Các tình huống và bài tập dưới đây được biên soạn riêng cho ClassOn, không phải đề thi chính thức. Em có thể làm trong hai lượt: lượt đầu đọc ví dụ và giải tám câu nhận diện; lượt sau làm phần viết lại, sửa lỗi và đoạn văn. Hãy che đáp án khi luyện, đồng thời ghi lại cụm từ khiến mình chọn sai thay vì chỉ ghi một chữ cái.
1. Nhìn thành phần sau chỗ trống trước khi chọn
Trong cấu trúc đang học, so + tính từ hoặc trạng từ + that + mệnh đề kết quả; còn such + cụm danh từ + that + mệnh đề kết quả. Với danh từ đếm được số ít, thường cần “such a/an + tính từ + danh từ”. Với danh từ số nhiều hoặc không đếm được, không thêm a/an. Các cụm chỉ lượng “so many”, “so much”, “so few”, “so little” là nhóm cần nhận diện riêng. Đây là phần quy tắc có thể đối chiếu tại Cambridge: Such or so?.
Đừng kết luận rằng cứ nhìn thấy tính từ là chọn so. Trong “a useful map”, useful là tính từ nhưng cả nhóm vẫn là một cụm danh từ, có map làm trung tâm. Ngược lại, trong “The map was useful”, từ useful đứng sau was để miêu tả bản đồ, không có danh từ theo sau trong cụm đó. Chính sự khác biệt này quyết định cách đặt so hoặc such.
| Dạng cần luyện | Ví dụ tự biên soạn | Điều cần nhìn |
|---|---|---|
| So + tính từ | The puzzle was so difficult that we needed a hint. | Difficult miêu tả mức độ khó. |
| So + trạng từ | Mai explained it so clearly that everyone understood. | Clearly miêu tả cách giải thích. |
| Such + danh từ số ít | It was such a difficult puzzle that we needed a hint. | A difficult puzzle là cả cụm danh từ. |
| Such + danh từ số nhiều | They were such clear instructions that nobody asked for help. | Instructions số nhiều, không dùng a/an. |
| So + lượng | There were so many boxes that we needed another shelf. | Many chỉ số lượng boxes. |
2. Phân biệt kết quả với mục đích
Hai chuỗi “so…that” và “so that” trông gần giống nhưng không nên gộp thành một mẹo duy nhất. Trong “The room was so quiet that I could hear the clock”, mức độ yên tĩnh dẫn đến kết quả nghe được đồng hồ. Từ quiet nằm giữa so và that. Trong “I closed the window so that I could hear the speaker”, người nói đóng cửa để nghe rõ người thuyết trình; câu nói về mục đích của hành động.
Khi viết lại câu, em phải bảo toàn quan hệ này. Từ “very” trong câu gốc chưa tự nó tạo một kết quả. Nếu đề chỉ cho “The room was very quiet”, em không được tự thêm “everyone fell asleep” rồi xem là phép biến đổi tương đương. Chỉ nối kết quả khi đề cung cấp hoặc khi em đang viết một đoạn sáng tạo và được quyền bổ sung thông tin.
3. Hai ví dụ viết lại có phân tích
Ví dụ 1: Một sự vật, hai cách tổ chức câu
Đề bài: “The exercise was so short that Lan finished it in two minutes.” Viết lại bắt đầu bằng “It was such…”. Trước hết, xác định exercise là danh từ đếm được số ít, short là tính từ và finished là hành động trong kết quả. Ta chuyển “the exercise was so short” thành “it was such a short exercise”; phần sau that được giữ nguyên.
Đáp án: It was such a short exercise that Lan finished it in two minutes. Đại từ it trong vế sau vẫn chỉ bài tập. Không đổi thành “finished them” vì danh từ đã chọn vẫn số ít. Cũng không viết “such short exercise”: cụm danh từ đếm được số ít trong câu này cần a. Việc thay vị trí một nhóm từ không cho phép làm thay đổi số lượng sự vật hoặc thời gian hoàn thành.
Ví dụ 2: Không ép mọi câu sang cùng một khuôn
Đề bài: “The volunteers worked so carefully that they made no mistakes.” Câu này nhấn mạnh cách làm việc, với carefully là trạng từ. Nếu đổi máy móc thành “such a carefully work”, em vừa dùng sai loại từ vừa tạo cụm không tự nhiên. Trong bài viết lại có giới hạn từ, hãy giữ so carefully nếu không có chỉ dẫn khác. Một cách diễn đạt khác có thể là “The volunteers did such careful work that they made no mistakes”, nhưng careful và work lúc này đã được tổ chức lại thành cụm danh từ.
Sự thay đổi trên cho thấy viết lại không chỉ là thay so bằng such. Khi đề bắt đầu bằng “The volunteers did…”, ta có điều kiện dùng danh từ work. Khi đề giữ nguyên “worked…”, dạng trạng từ phù hợp hơn. Trước khi viết đáp án, hãy đọc cả phần mở đầu được cho sẵn, thay vì chỉ tìm từ khóa trong câu gốc.
4. Tám câu chọn so hoặc such
Điền so hoặc such vào mỗi chỗ trống. Các câu dưới đây dùng cấu trúc thông dụng đang học; hãy đọc hết cụm sau chỗ trống trước khi điền.
- The bag was ___ heavy that An asked his brother for help.
- It was ___ an exciting game that nobody left early.
- The children spoke ___ quietly that I could not hear them.
- We had ___ good weather that we spent the afternoon outside.
- There were ___ many visitors that the museum opened another entrance.
- They were ___ friendly neighbours that we felt welcome immediately.
- There was ___ little time left that we skipped the final discussion.
- The instructions were ___ confusing that our group read them twice.
Đáp án và cách kiểm tra từng câu
Câu 1: so. Heavy đứng sau was và miêu tả chiếc túi; không có danh từ ngay sau heavy trong cụm mức độ. Kết quả là An cần anh trai giúp. Nếu muốn dùng such, phải xây dựng lại thành “It was such a heavy bag…”, chứ không chỉ thay riêng từ điền.
Câu 2: such. Cụm “an exciting game” đã có mạo từ và danh từ game. Mạo từ an được chọn theo âm đầu của exciting. Đừng viết thêm a sau such, vì đề đã có an. Khi soát bài, em nên gạch chân cả cụm danh từ để thấy rõ cấu trúc.
Câu 3: so. Quietly là trạng từ bổ nghĩa cho spoke, nghĩa là nói nhỏ đến mức người kể không nghe được. Such không trực tiếp bổ nghĩa cho trạng từ trong cấu trúc này. Câu không nói trẻ em thiếu thân thiện; chỉ nói âm lượng của lời nói.
Câu 4: such. Good weather là cụm danh từ, trong đó weather không đếm được ở cách dùng này. Vì vậy không thêm a trước good. Nếu chuyển sang “The weather was…”, ta có thể viết “so good that…”. Hai cách khác nhau về tổ chức câu nhưng giữ cùng tình huống.
Câu 5: so. Đây là nhóm “so many + danh từ số nhiều”. Many nhấn mạnh số lượng khách, không phải tính chất tốt hoặc xấu của khách. Việc có visitors phía sau không khiến such trở thành đáp án: phải nhận diện many trước khi áp dụng mẹo cụm danh từ.
Câu 6: such. Friendly neighbours là cụm danh từ số nhiều. Không thêm a hoặc an. Friendly là tính từ dù có đuôi ly; em không nên đoán loại từ chỉ dựa vào hai chữ cuối. Câu miêu tả những người hàng xóm khiến gia đình cảm thấy được chào đón.
Câu 7: so. Little time nghĩa là ít thời gian; little đang chỉ lượng của danh từ không đếm được time. Cần phân biệt với little trong “a little house”, khi nó có thể miêu tả kích thước nhỏ. Ở đây thiếu thời gian là lý do phần thảo luận cuối bị bỏ qua.
Câu 8: so. Confusing miêu tả instructions sau were. Nếu viết lại bằng such, câu có thể bắt đầu “They were such confusing instructions…”. Không dùng “a confusing instructions” vì số nhiều không đi với mạo từ a. Hãy kiểm tra cả động từ were và danh từ instructions cùng biểu thị số nhiều.
5. Bốn bài viết lại câu, giữ nguyên thông tin
Bài 9. “The film was so funny that my sister laughed throughout it.” Bắt đầu bằng “It was such…”. Đáp án: “It was such a funny film that my sister laughed throughout it.” Funny film là cụm đếm được số ít nên cần a. Câu mới vẫn nói chị hoặc em gái của người kể cười suốt bộ phim; không đổi sister thành family, vì đó là thay đổi thông tin.
Bài 10. “They were such expensive tickets that we decided not to buy them.” Bắt đầu bằng “The tickets were so…”. Đáp án: “The tickets were so expensive that we decided not to buy them.” Đưa tickets lên làm chủ ngữ rồi đặt expensive sau were. Giữ them trong kết quả vì nó thay cho tickets. Không tự chuyển decided sang decide, vì đề đang kể một quyết định trong quá khứ.
Bài 11. “The water was so cold that we could not swim in it.” Bắt đầu bằng “It was such…”. Đáp án: “It was such cold water that we could not swim in it.” Water không đếm được nên không dùng “a cold water” trong tình huống đang nói về lượng nước này. Cụm in it cần được giữ để câu kết quả thể hiện đúng đối tượng không thể bơi trong đó.
Bài 12. “It was such a long queue that we waited for an hour.” Bắt đầu bằng “The queue was so…”. Đáp án: “The queue was so long that we waited for an hour.” Queue trở thành chủ ngữ xác định bằng the. Mốc một giờ vẫn nằm trong vế kết quả. Em không cần thêm very bên cạnh so, vì “so very long” có thể mang sắc thái khác và không cần thiết cho phép biến đổi cơ bản này.
6. Sửa lỗi có giới hạn, không đổi cả câu
Bài 13. Sửa “It was such useful book that I read it twice.” Chỉ cần thêm a: “It was such a useful book that I read it twice.” Useful bắt đầu bằng âm /j/, nên dùng a chứ không phải an. Chữ cái u không tự quyết định mạo từ; âm được phát ra mới là căn cứ.
Bài 14. Sửa “The guide spoke such clearly that we understood every step.” Thay such bằng so. Clearly miêu tả cách nói của hướng dẫn viên. Không cần đổi clearly thành clear, vì động từ spoke cần trạng từ ở đây. Phân tích loại từ trước sẽ giúp tránh sửa một lỗi rồi tạo thêm lỗi khác.
Bài 15. Sửa “There was such much noise that I could not concentrate.” Thay such bằng so để có so much noise. Noise trong câu này được xem như một lượng tiếng ồn. Không thay much bằng many, vì câu không nói đến nhiều âm thanh riêng biệt được đếm từng cái.
Bài 16. Sửa “They were such a helpful classmates that I thanked them after class.” Bỏ a. Classmates là số nhiều, phù hợp với they và them. Đây là lỗi về mạo từ, không phải lỗi ở helpful. Việc xác định đúng phạm vi cần sửa giúp em giữ nguyên những phần đã đúng.
7. Thực hành trong một đoạn văn ngắn
Hoàn thành đoạn sau với so hoặc such: “Our class held a book exchange last Friday. It was (17) ___ a popular event that students from other classes joined us. There were (18) ___ many books that we needed two extra tables. The volunteers worked (19) ___ efficiently that everyone found a place to display their books. We received (20) ___ positive feedback that we decided to organise another exchange.”
Đáp án lần lượt là 17 such; 18 so; 19 so; 20 such. Câu 17 có a popular event; câu 18 có many books; câu 19 có trạng từ efficiently; câu 20 có cụm danh từ không đếm được positive feedback. Đoạn văn minh họa bốn dấu hiệu khác nhau trong một tình huống thống nhất, vì vậy em không thể điền theo một mẫu lặp cố định.
Sau khi kiểm tra, hãy tự thay tình huống trao đổi sách bằng một buổi triển lãm tranh. Em có thể thay event bằng exhibition và books bằng paintings, nhưng phải kiểm tra lại mạo từ: “such a popular exhibition” vẫn dùng a vì từ đứng sau mạo từ là popular. Nếu bỏ popular thì thành “such an exhibition”. Đây là cách luyện chuyển ngữ cảnh mà không làm mất cấu trúc.
8. Tự kiểm tra trước khi nộp
Đọc câu từ trái sang phải và đánh dấu ba điểm: cụm được nhấn mạnh, từ nối that và kết quả. Kiểm tra cụm đầu là tính từ, trạng từ hay danh từ; nếu gặp many, much, few, little chỉ lượng thì xét nhóm riêng. Sau đó kiểm tra a/an, số ít hoặc số nhiều, đại từ và thì ở phần kết quả. Chỉ sửa những gì phép biến đổi yêu cầu.
Nếu còn thiếu từ để viết câu theo chủ đề trường học hoặc trải nghiệm, em có thể ôn từ vựng Tiếng Anh 9 theo chủ đề rồi chọn năm từ để đặt câu so…that hoặc such…that. Mục tiêu là viết đúng và có nghĩa, không phải nhét cả hai cấu trúc vào mọi câu. Một bài luyện tốt cần ít lỗi hơn sau mỗi lượt, chứ không nhất thiết dài hơn.