Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Giáo dục công dân 9 (Kết nối tri thức) — Đề bài, đáp án và giải thích chi tiết

Lớp 9 là năm học cuối cấp, và môn Giáo dục công dân cũng đặt ra những câu hỏi "người lớn" nhất trong bốn năm THCS: con người sống cần có lí tưởng không, lí tưởng của thanh niên Việt Nam hiện nay là gì; khoan dung khác với dung túng, bao che ở chỗ nào; và học sinh cuối cấp có thể đóng góp gì thật sự cho cộng đồng nơi mình sống. Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Giáo dục công dân 9 dưới đây do ClassOn biên soạn theo sách Kết nối tri thức với cuộc sống, gồm 20 câu, làm bài trong 60 phút: Phần I có 16 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn (4,0 điểm) và Phần II có 4 câu tự luận dạng bài tập tình huống (6,0 điểm), bao quát đúng ba bài đầu của chương trình.

Bài viết này in trọn bộ cho em: ma trận đề, toàn bộ đề bài, bảng đáp án nhanh, giải thích chi tiết từng câu trắc nghiệm, gợi ý chấm từng câu tự luận theo từng bước điểm và thang điểm đầy đủ để em tự đối chiếu sau khi làm. Điểm khó nhất của đề nằm ở các cặp ranh giới rất mỏng: khoan dung với dung túng lỗi lầm, mơ ước với lí tưởng, tham gia cộng đồng thật với tham gia hình thức để chụp ảnh — phân biệt được các ranh giới này là em đã đi được phần lớn quãng đường của đề.

Nhưng khoan mở phần đáp án vội. Hãy tự làm đề một lượt như thi thật — bấm giờ 60 phút, không mở sách — rồi mới quay lại soi hai lỗi kinh điển: nhầm khoan dung với việc bao che cho bạn gian lận, và viện cớ "việc của người lớn" để đứng ngoài mọi hoạt động cộng đồng. Em có thể làm đề trực tuyến trên ClassOn để có đồng hồ bấm giờ như phòng thi và được chấm tự động phần trắc nghiệm; xem đề không cần đăng nhập và hoàn toàn miễn phí.

Thông tin chung về đề thi

• Môn: Giáo dục công dân — Lớp: 9 — Kỳ thi: Giữa kỳ 1, năm học 2026–2027
• Bộ sách: Kết nối tri thức với cuộc sống (KNTT)
• Thời gian làm bài: 60 phút — Thang điểm: 10,0 điểm
• Cấu trúc: 20 câu. Phần I — Trắc nghiệm nhiều lựa chọn gồm 16 câu (mỗi câu 0,25 điểm, tổng 4,0 điểm). Phần II — Tự luận gồm 4 câu dạng bài tập tình huống và liên hệ bản thân (mỗi câu 1,5 điểm, tổng 6,0 điểm)
• Tỉ lệ trắc nghiệm / tự luận: 40% / 60% — đúng chuẩn đề kiểm tra định kỳ môn xã hội cấp THCS: phần tự luận nặng điểm để rèn kĩ năng nhận xét hành vi, xử lí tình huống và xác định mục tiêu phấn đấu
• Phân bổ mức độ: Nhận biết 3,0 điểm (30%) — Thông hiểu 3,0 điểm (30%) — Vận dụng 3,0 điểm (30%) — Vận dụng cao 1,0 điểm (10%)
• Hình thức: Làm online trên ClassOn có bấm giờ và chấm tự động phần trắc nghiệm; phần tự luận em đối chiếu bài làm của mình với gợi ý chấm và thang điểm từng bước trong bài này để tự chấm và rút kinh nghiệm

Phạm vi kiến thức của đề

Đề bám tiến độ nửa đầu học kỳ 1 Giáo dục công dân 9 KNTT, phủ ba bài đầu tiên của chương trình:

• Bài 1 — Sống có lí tưởng: khái niệm lí tưởng sống là mục đích cao đẹp mà con người mong muốn đạt tới và phấn đấu thực hiện; lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay gắn với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; biểu hiện của người sống có lí tưởng là có mục tiêu rõ ràng, nỗ lực rèn luyện và sẵn sàng cống hiến.
• Bài 2 — Khoan dung: khái niệm khoan dung là rộng lòng tha thứ cho lỗi lầm của người khác khi họ biết ăn năn, sửa chữa; phân biệt khoan dung với dung túng, bao che việc sai trái và với nhu nhược, cam chịu; ý nghĩa của khoan dung là giúp quan hệ tốt đẹp, cuộc sống thanh thản, được mọi người yêu quý, tôn trọng.
• Bài 3 — Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng: khái niệm hoạt động cộng đồng là hoạt động vì lợi ích chung do nhiều người cùng tham gia; các hoạt động phù hợp với học sinh như vệ sinh môi trường, quyên góp ủng hộ, tuyên truyền; ý nghĩa hai chiều — đóng góp cho xã hội và rèn luyện bản thân.

Đề chưa đưa vào các bài tiếp theo của học kỳ 1 như khách quan và công bằng, bảo vệ hoà bình, cũng như các chủ đề của học kỳ 2 — đó là phạm vi của các đề cuối kỳ và giữa kỳ 2.

Một lưu ý hữu ích: ba chủ đề mở đầu này cũng là những bài mở đầu của Giáo dục công dân 9 ở cả ba bộ sách (Kết nối tri thức, Chân trời sáng tạo, Cánh diều), với cùng hệ thống khái niệm cốt lõi. Dù lớp em học bộ sách nào, em vẫn dùng đề này để luyện đúng phần kiến thức trọng tâm nhất của giữa kỳ 1 — và quan trọng hơn, ba chủ đề này chính là nền tảng cho phần liên hệ bản thân trong mọi đề GDCD lớp 9 từ nay đến cuối cấp.

Ma trận đề

Nhìn vào ma trận, có hai điểm đáng chú ý. Thứ nhất, chủ đề Khoan dung nặng điểm nhất (3,0 điểm) và là chủ đề duy nhất mà cả hai ý của câu tự luận đều ở mức thông hiểu — em phải nhận xét được thái độ trách móc của cả một tập thể và đề xuất được lời nói, việc làm cụ thể để hoá giải, chứ không dừng ở định nghĩa "khoan dung là tha thứ". Thứ hai, toàn bộ mức vận dụng cao dồn vào Câu 20, câu kể việc làm của bản thân và xác định mục tiêu, lí tưởng phấn đấu kèm kế hoạch thực hiện: với học sinh lớp 9 đang đứng trước kỳ thi chuyển cấp, đây vừa là câu phân loại của đề, vừa là dịp để em viết ra một kế hoạch thật cho năm học quan trọng nhất của mình.

Đề bài đầy đủ

Phần I — Trắc nghiệm nhiều lựa chọn (4,0 điểm)

Mỗi câu chỉ có một đáp án đúng. Mỗi câu đúng được 0,25 điểm.

Chủ đề 1: Sống có lí tưởng

Câu 1. Lí tưởng sống là
A. mong muốn có thật nhiều tiền bạc và địa vị trong xã hội
B. ước mơ viển vông mà con người không cần phấn đấu thực hiện
C. mục đích cao đẹp mà con người mong muốn đạt tới và phấn đấu thực hiện trong cuộc sống
D. mục tiêu do người khác đặt ra và áp đặt cho mình

Câu 2. Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay là
A. phấn đấu để bản thân giàu có bằng mọi cách
B. phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
C. chỉ lo cho việc học tập của bản thân, không cần quan tâm đến xã hội
D. sống không cần mục tiêu, mọi việc đến đâu hay đến đó

Câu 3. Biểu hiện của người sống có lí tưởng là
A. đặt mục tiêu rất cao nhưng không bao giờ bắt tay hành động
B. liên tục thay đổi mục tiêu theo ý kiến của người khác
C. chỉ nghĩ đến lợi ích của bản thân mình
D. có mục tiêu rõ ràng, nỗ lực học tập, rèn luyện và sẵn sàng cống hiến cho cộng đồng, xã hội

Câu 4. Bạn Long cho rằng: "Sống chỉ cần lo cho bản thân được sung sướng, cần gì lí tưởng xa xôi". Nhận xét nào sau đây là đúng?
A. Quan niệm đó chưa đúng; sống không có lí tưởng dễ trở nên ích kỉ, thiếu phương hướng và động lực phấn đấu, khó trưởng thành và cống hiến
B. Long nói đúng vì lí tưởng chỉ là chuyện của người lớn
C. Long nói đúng vì mỗi người chỉ nên lo cho bản thân mình
D. Long nên giữ quan điểm đó và khuyên các bạn khác làm theo

Câu 5. Em mơ ước trở thành bác sĩ nhưng hiện nay kết quả học tập các môn khoa học tự nhiên của em chưa tốt. Việc làm nào sau đây thể hiện em đang sống có lí tưởng?
A. Bỏ ngay ước mơ vì cho rằng mình không đủ khả năng
B. Xây dựng kế hoạch học tập cụ thể, kiên trì thực hiện từng bước để tiến gần tới mục tiêu
C. Chỉ giữ ước mơ trong suy nghĩ và chờ đợi may mắn đến
D. Chờ cha mẹ sắp xếp, lo liệu mọi việc cho mình

Chủ đề 2: Khoan dung

Câu 6. Khoan dung là
A. bỏ qua mọi lỗi lầm kể cả khi người mắc lỗi không nhận lỗi và vẫn tiếp tục làm sai
B. che giấu, bao che cho việc làm sai trái của người thân, bạn bè
C. nhường nhịn vì sợ hãi, không dám bảo vệ lẽ phải
D. rộng lòng tha thứ cho lỗi lầm của người khác khi họ biết ăn năn, sửa chữa

Câu 7. Việc làm nào sau đây thể hiện đức tính khoan dung?
A. Tha thứ cho bạn đã vô ý làm hỏng đồ dùng của mình khi bạn thành thật xin lỗi
B. Giúp bạn giấu thầy cô việc bạn gian lận trong giờ kiểm tra
C. Không tha thứ cho bất cứ lỗi lầm nào của người khác
D. Im lặng chịu đựng khi bị bắt nạt vì sợ làm mất lòng người khác

Câu 8. Bạn cùng lớp vô tình làm rách quyển sách em rất yêu quý. Bạn đã thành thật xin lỗi và đề nghị đền cho em một quyển khác. Cách xử lí nào sau đây thể hiện sự khoan dung?
A. Giận dữ, đòi bạn phải đền gấp đôi giá trị quyển sách
B. Không nói gì nhưng từ đó không bao giờ chơi với bạn nữa
C. Chấp nhận lời xin lỗi của bạn, nhắc bạn lần sau cẩn thận hơn và không để bụng chuyện cũ
D. Kể lại việc này với cả lớp để bạn phải xấu hổ

Câu 9. Khoan dung mang lại ý nghĩa nào sau đây?
A. Khiến người khác lợi dụng lòng tốt của mình
B. Làm cho bản thân trở nên yếu đuối, dễ bị bắt nạt
C. Chỉ mang lại lợi ích cho người được tha thứ
D. Giúp các mối quan hệ trở nên tốt đẹp, cuộc sống thanh thản và được mọi người yêu quý, tôn trọng

Câu 10. Hai bạn trong lớp xảy ra mâu thuẫn. Một bạn trước đây từng nói xấu em, nay chủ động xin lỗi và muốn làm hoà với em. Việc làm nào sau đây thể hiện sự khoan dung?
A. Sẵn sàng bỏ qua chuyện cũ, cùng bạn xây dựng lại mối quan hệ tốt đẹp
B. Đồng ý làm hoà nhưng nhắc lại chuyện cũ mỗi khi có dịp
C. Từ chối làm hoà vì cho rằng ai làm sai phải bị ghi nhớ suốt đời
D. Làm hoà trước mặt bạn nhưng sau lưng lại nói xấu bạn

Câu 11. Em bị một số bạn hiểu lầm là người làm mất đồ dùng của lớp và bị trách móc. Sau khi sự việc được làm sáng tỏ, các bạn đến xin lỗi em. Cách ứng xử nào sau đây thể hiện sự khoan dung?
A. Giận dỗi, không chấp nhận lời xin lỗi để các bạn phải ân hận thật lâu
B. Tha thứ cho các bạn và nhắc mọi người lần sau cần tìm hiểu kĩ sự việc trước khi kết luận
C. Đòi các bạn phải xin lỗi công khai trước toàn trường mới chịu tha thứ
D. Tha thứ ngoài mặt nhưng tìm cách trả đũa các bạn sau đó

Chủ đề 3: Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng

Câu 12. Hoạt động cộng đồng là
A. hoạt động vui chơi giải trí của một nhóm bạn thân
B. hoạt động kinh doanh nhằm thu lợi nhuận cho cá nhân
C. hoạt động vì lợi ích chung của cộng đồng, xã hội, do nhiều người cùng tham gia thực hiện
D. hoạt động chỉ dành cho người lớn và các tổ chức, đoàn thể

Câu 13. Việc làm nào sau đây thể hiện tích cực tham gia hoạt động cộng đồng?
A. Chỉ tham gia các hoạt động khi được trả công
B. Tham gia hoạt động chỉ để chụp ảnh đăng mạng xã hội rồi về sớm
C. Từ chối mọi hoạt động tập thể vì bận việc riêng
D. Tham gia dọn vệ sinh đường làng, ngõ xóm trong ngày chủ nhật xanh cùng mọi người

Câu 14. Tham gia các hoạt động cộng đồng mang lại ý nghĩa nào sau đây đối với học sinh?
A. Chỉ giúp học sinh được cộng điểm thi đua
B. Giúp học sinh rèn luyện kĩ năng, ý thức trách nhiệm, tình yêu thương và sự gắn kết với cộng đồng
C. Làm mất thời gian học tập mà không đem lại ích lợi gì
D. Chỉ có ý nghĩa đối với những học sinh có hoàn cảnh khó khăn

Câu 15. Bạn Vy cho rằng: "Tham gia hoạt động cộng đồng chỉ mất thời gian, học sinh chẳng được lợi ích gì". Nhận xét nào sau đây là đúng?
A. Vy nói đúng vì học sinh chỉ cần tập trung vào học tập
B. Vy nói đúng vì hoạt động cộng đồng là việc của người lớn
C. Quan niệm của Vy chưa đúng; hoạt động cộng đồng vừa mang lại lợi ích cho xã hội, vừa giúp học sinh rèn luyện và trưởng thành
D. Vy nên thuyết phục các bạn khác cũng không tham gia hoạt động cộng đồng

Câu 16. Khu phố em phát động dọn vệ sinh và phân loại rác vào sáng chủ nhật, trong khi tuần sau em có bài kiểm tra quan trọng. Việc làm nào sau đây là phù hợp nhất?
A. Sắp xếp thời gian hợp lí để vừa ôn tập tốt, vừa tham gia hoạt động cùng khu phố
B. Bỏ hẳn việc ôn tập để tham gia hoạt động cả ngày
C. Từ chối tham gia vì bất cứ lí do học tập nào cũng quan trọng hơn hoạt động cộng đồng
D. Chỉ tham gia nếu khu phố có phần thưởng cho người tham gia

Phần II — Tự luận (6,0 điểm)

Câu 17 (1,5 điểm — Sống có lí tưởng).
a) Lí tưởng sống là gì? Hãy nêu lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay.
b) Bạn em cho rằng: "Chỉ người lớn và những người nổi tiếng mới cần có lí tưởng; học sinh chỉ cần học giỏi là đủ". Em có đồng tình với ý kiến đó không? Vì sao?

Câu 18 (1,5 điểm — Khoan dung). Trong một trận bóng đá của lớp, bạn đội trưởng vô ý chuyền bóng hỏng khiến đội nhà thua trận. Nhiều bạn trong đội trách móc bạn rất gay gắt. Bạn đội trưởng buồn bã và đã xin lỗi cả đội.
a) Em có nhận xét gì về thái độ trách móc gay gắt của nhiều bạn trong đội?
b) Nếu em là một thành viên trong đội, em sẽ nói và làm gì để thể hiện sự khoan dung?

Câu 19 (1,5 điểm — Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng). Khu dân cư nơi em ở tổ chức đợt quyên góp ủng hộ đồng bào vùng lũ và ra quân dọn dẹp vệ sinh sau mưa bão. Bạn Hưng từ chối tham gia với lí do: "Đó là việc của người lớn, học sinh như mình chẳng làm được gì đâu".
a) Em có nhận xét gì về suy nghĩ của Hưng?
b) Em hãy đề xuất những việc làm cụ thể mà học sinh có thể thực hiện để tham gia có ích vào hoạt động cộng đồng này.

Câu 20 (1,5 điểm — Liên hệ bản thân).
a) Hãy kể một việc em đã làm thể hiện sự khoan dung với người khác hoặc tích cực tham gia một hoạt động cộng đồng. Việc làm đó mang lại kết quả và bài học gì cho em?
b) Em hãy xác định một mục tiêu, lí tưởng phấn đấu của bản thân trong năm học này và trình bày kế hoạch thực hiện mục tiêu đó.

— Hết đề —

Đáp án và giải thích chi tiết

Bảng đáp án nhanh Phần I (Câu 1–16)

Đáp án phân bố đều tuyệt đối: A, B, C, D mỗi phương án đúng đúng 4 câu (A: 4, 7, 10, 16; B: 2, 5, 11, 14; C: 1, 8, 12, 15; D: 3, 6, 9, 13). Hãy làm chắc từng câu theo phần giải thích dưới đây thay vì đoán theo quy luật — quy luật phân bố chỉ nên dùng để soát lại bài khi đã làm xong.

Giải thích từng câu Phần I

Câu 1 — Đáp án C. Lí tưởng sống là mục đích cao đẹp, là đích hướng tới có ý nghĩa định hướng cho suy nghĩ và hành động của con người trong suốt cuộc đời. Phương án A hạ lí tưởng xuống thành ham muốn vật chất tầm thường; phương án B biến lí tưởng thành mơ mộng không hành động; phương án D sai vì lí tưởng phải do bản thân tự xác định và theo đuổi, không phải do người khác áp đặt.

Câu 2 — Đáp án B. Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay gắn với lí tưởng chung của dân tộc: phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc. Phương án A ích kỉ và sai trái ở cụm "bằng mọi cách"; phương án C thu hẹp trách nhiệm của thanh niên; phương án D là sống không lí tưởng.

Câu 3 — Đáp án D. Người sống có lí tưởng phải có mục tiêu rõ ràng và quan trọng hơn là hành động nỗ lực, bền bỉ để thực hiện mục tiêu, đồng thời sẵn sàng cống hiến. Phương án A là "lí tưởng trên giấy"; phương án B là thiếu lập trường, không có mục tiêu của riêng mình; phương án C chỉ vì bản thân, không hướng tới cái cao đẹp, chung.

Câu 4 — Đáp án A. Sống chỉ lo cho bản thân sung sướng là lối sống ích kỉ, không có lí tưởng: con người dễ thiếu phương hướng, thiếu động lực phấn đấu, khó trưởng thành và khó được xã hội trân trọng. Phương án B và C cổ vũ quan niệm sai; phương án D còn lan truyền quan niệm sai cho người khác.

Câu 5 — Đáp án B. Ước mơ chỉ trở thành lí tưởng khi con người có kế hoạch và hành động kiên trì để thực hiện. Kết quả học tập chưa tốt là khó khăn bước đầu, cần được khắc phục bằng kế hoạch học tập cụ thể. Phương án A là bỏ cuộc; phương án C là mơ mộng suông; phương án D là ỷ lại, thiếu chủ động.

Câu 6 — Đáp án D. Khoan dung là rộng lòng tha thứ cho lỗi lầm của người khác khi họ đã biết ăn năn, hối hận và sửa chữa; đồng thời biết tôn trọng, nhường nhịn, cảm thông với người khác. Phương án A là dung túng cái sai; phương án B là bao che sai trái; phương án C là nhu nhược vì sợ hãi — cả ba đều không phải khoan dung đúng nghĩa.

Câu 7 — Đáp án A. Tha thứ cho lỗi vô ý của bạn khi bạn đã thành thật xin lỗi là biểu hiện điển hình của khoan dung. Phương án B là bao che cho hành vi gian lận — một việc làm sai trái; phương án C là hẹp hòi, cố chấp; phương án D là cam chịu bị bắt nạt, không phải khoan dung.

Câu 8 — Đáp án C. Chấp nhận lời xin lỗi, nhắc nhở nhẹ nhàng và không để bụng chuyện cũ là cách xử lí khoan dung, giữ được tình bạn. Phương án A là trả đũa, làm quá mức; phương án B là tha thứ hình thức bên ngoài nhưng thù dai trong lòng; phương án D là làm tổn thương danh dự của bạn.

Câu 9 — Đáp án D. Khoan dung giúp hoá giải mâu thuẫn, làm các mối quan hệ trở nên tốt đẹp, bản thân người khoan dung sống thanh thản, nhẹ nhàng và được mọi người yêu quý, tôn trọng. Phương án A và B là những ngộ nhận phổ biến về khoan dung; phương án C sai vì khoan dung mang lại lợi ích cho cả hai phía và cho tập thể.

Câu 10 — Đáp án A. Sẵn sàng bỏ qua lỗi lầm cũ khi bạn đã chủ động nhận lỗi, cùng nhau xây dựng lại quan hệ là biểu hiện đẹp của khoan dung. Phương án B là tha thứ nửa vời, còn thù dai; phương án C là cố chấp; phương án D là hai mặt, giả dối.

Câu 11 — Đáp án B. Khi sự thật đã sáng tỏ và các bạn đã xin lỗi, việc tha thứ và rút kinh nghiệm chung ("lần sau cần tìm hiểu kĩ trước khi kết luận") thể hiện khoan dung gắn với xây dựng tập thể. Phương án A và C đặt nặng việc "trả đũa tinh thần"; phương án D là giả dối, nuôi ý định trả thù.

Câu 12 — Đáp án C. Hoạt động cộng đồng là hoạt động vì lợi ích chung của cộng đồng, xã hội (vệ sinh môi trường, từ thiện, an toàn giao thông, phòng chống dịch bệnh...), do nhiều người cùng tham gia. Phương án A chỉ là vui chơi nhóm nhỏ; phương án B vì lợi nhuận cá nhân; phương án D sai vì học sinh hoàn toàn có thể và cần tham gia các hoạt động phù hợp.

Câu 13 — Đáp án D. Tham gia dọn vệ sinh nơi công cộng cùng mọi người là hoạt động cộng đồng thiết thực, đúng tinh thần tích cực. Phương án A vì vụ lợi; phương án B tham gia hình thức, vì hình ảnh cá nhân; phương án C là thờ ơ, thiếu trách nhiệm cộng đồng.

Câu 14 — Đáp án B. Với học sinh, hoạt động cộng đồng giúp rèn luyện kĩ năng sống, ý thức trách nhiệm, tình yêu thương, sự gắn kết và hiểu biết xã hội. Phương án A thu hẹp ý nghĩa vào thi đua; phương án C phủ nhận tác dụng giáo dục của hoạt động cộng đồng; phương án D hiểu sai đối tượng được hưởng lợi.

Câu 15 — Đáp án C. Quan niệm của Vy chưa đúng vì hoạt động cộng đồng có ý nghĩa hai chiều: đóng góp cho xã hội và là môi trường rèn luyện, trưởng thành của chính học sinh. Phương án A và B thu hẹp vai trò của học sinh; phương án D là lan truyền thái độ tiêu cực.

Câu 16 — Đáp án A. Sắp xếp thời gian hợp lí để cân bằng giữa nhiệm vụ học tập và trách nhiệm với cộng đồng là cách ứng xử đúng nhất. Phương án B cực đoan, ảnh hưởng nhiệm vụ chính của học sinh; phương án C viện cớ học tập để từ chối mọi hoạt động cũng sai; phương án D tham gia vì vụ lợi.

Đáp án và gợi ý chấm Phần II (tự luận)

Trong đề trực tuyến, 4 câu tự luận được đánh số Câu 17–20; dưới đây là gợi ý chấm theo từng bước điểm. Ba câu đầu là bài tập tình huống gắn với ba chủ đề của đề, câu cuối là liên hệ bản thân và xác định mục tiêu, lí tưởng phấn đấu.

Thang điểm chi tiết của đề

Để tự chấm bài sau khi làm, em đối chiếu theo thang điểm sau:

• Phần I: 16 câu × 0,25 điểm = 4,0 điểm (mỗi câu đúng 0,25 điểm, sai hoặc bỏ trống 0 điểm). Trong đó Chủ đề 1: Câu 1–5; Chủ đề 2: Câu 6–11; Chủ đề 3: Câu 12–16
• Phần II: 4 câu × 1,5 điểm = 6,0 điểm, chấm theo từng bước như gợi ý chấm ở trên. Mỗi câu đều có hai ý a và b, mỗi ý 0,75 điểm — bỏ sót một ý là mất ngay 0,75 điểm dù ý còn lại viết rất tốt, vì vậy hãy đọc kĩ đề và gạch đầu dòng từng ý trước khi viết

Tổng cộng 10,0 điểm. Trên hệ thống ClassOn, điểm được quy đổi sang thang 40. Gợi ý phân bổ 60 phút làm bài: Phần I khoảng 20 phút, mỗi câu tự luận khoảng 9 phút, chừa khoảng 4 phút cuối để soát lại ba việc hay sai nhất của đề: ranh giới khoan dung — bao che ở Câu 6 và Câu 7, thái độ "việc của người lớn" ở Câu 15, và việc các câu tự luận đã viết đủ cả hai ý a, b chưa.

Làm đề trực tuyến trên ClassOn

Đọc đề và đáp án trong bài viết giúp em hiểu cách giải, nhưng cảm giác thi thật chỉ có khi bấm giờ và tự làm trọn vẹn trong 60 phút. Em có thể làm đề kiểm tra giữa kỳ 1 Giáo dục công dân 9 trực tuyến ngay trên ClassOn:

• Đồng hồ đếm ngược 60 phút như phòng thi, giúp em tập phân bổ thời gian cho cả phần trắc nghiệm và tự luận.
• Phần trắc nghiệm (Phần I) được chấm tự động ngay khi nộp bài — em biết ngay mình mất điểm ở câu nào để đối chiếu với phần giải thích trong bài viết này.
• Xem đề thi công khai không cần đăng nhập; chỉ khi muốn nộp bài và lưu kết quả, em mới cần một tài khoản ClassOn miễn phí.
• Giáo viên cũng có thể tạo lớp miễn phí trên ClassOn và giao chính đề này cho học sinh làm, rồi dùng gợi ý chấm và thang điểm chi tiết trong bài viết này để chấm và nhận xét phần tự luận.

Cách ôn tập theo từng chủ đề của đề

Chủ đề 1 — Sống có lí tưởng. Nắm chắc khái niệm qua hai yếu tố bắt buộc: mục đích cao đẹp và phấn đấu thực hiện — thiếu một trong hai, đó chưa phải lí tưởng mà chỉ là ham muốn vật chất hoặc mơ mộng viển vông. Học thuộc câu trả lời chuẩn cho lí tưởng của thanh niên Việt Nam hiện nay (dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc) vì nó xuất hiện ở cả Câu 2 trắc nghiệm lẫn ý a của Câu 17. Với học sinh lớp 9, cách biến lí tưởng thành việc thật là gắn nó với mục tiêu chuyển cấp: chọn mục tiêu cụ thể, lập kế hoạch từng bước và kiên trì thực hiện như tình huống ở Câu 5.

Chủ đề 2 — Khoan dung. Đây là chủ đề nặng điểm nhất và có ranh giới khái niệm mỏng nhất của đề. Học khoan dung theo công thức ba phần: đối tượng là lỗi lầm của người khác; điều kiện là người mắc lỗi biết ăn năn, sửa chữa (thể hiện qua việc thành thật xin lỗi); thái độ là rộng lòng tha thứ và không để bụng. Sau đó học hai "kẻ giả danh" khoan dung: bao che, dung túng (bỏ qua cả khi người ta không nhận lỗi, hoặc giúp giấu việc sai trái như gian lận thi cử) và nhu nhược (im lặng chịu đựng khi bị bắt nạt). Phân biệt được ba khái niệm này là em qua được Câu 6, 7 và cả Câu 18.

Chủ đề 3 — Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng. Nắm khái niệm qua hai dấu hiệu: vì lợi ích chung và nhiều người cùng tham gia — vui chơi nhóm bạn hay kinh doanh kiếm lời đều không phải hoạt động cộng đồng. Chuẩn bị sẵn một "ngân hàng việc làm vừa sức" cho học sinh: quyên góp đồ còn tốt và tiền tiết kiệm, phân loại đóng gói đồ ủng hộ, dọn vệ sinh khu dân cư có người lớn hướng dẫn, viết thư động viên, tuyên truyền vận động người thân. Ngân hàng này dùng trực tiếp cho ý b của Câu 19 và là chất liệu cho Câu 20. Đồng thời nhớ ý nghĩa hai chiều của hoạt động cộng đồng để phản biện quan niệm "chỉ mất thời gian" ở Câu 15.

Chủ đề tổng hợp — Mục tiêu của bản thân trong năm lớp 9. Câu 20 ý b là nơi em trình bày mục tiêu và kế hoạch của chính mình, và giám khảo chấm theo ba thành phần: mục tiêu cụ thể, kế hoạch thực hiện theo thời gian, cách tự kiểm tra và điều chỉnh. Hãy viết bản kế hoạch này ngay trong tuần ôn tập đầu tiên — chọn mục tiêu đo được (điểm trung bình các môn, trường THPT hướng tới), chia việc theo tháng và theo tuần, và định sẵn một buổi tự đánh giá cuối mỗi tháng. Một kế hoạch có thật của em luôn thuyết phục hơn mọi bài văn mẫu.

Lộ trình ôn 3 buổi gợi ý:

• Buổi 1: Ôn Chủ đề 1 và Chủ đề 2; làm lại Phần I Câu 1–11 và hai câu tự luận Câu 17, 18; cuối buổi tự vẽ sơ đồ phân biệt khoan dung — bao che — nhu nhược kèm ví dụ cho từng khái niệm.
• Buổi 2: Ôn Chủ đề 3; làm lại Phần I Câu 12–16 và Câu 19; lập danh sách việc làm cộng đồng vừa sức của bản thân và viết hoàn chỉnh mục tiêu, kế hoạch năm lớp 9 cho Câu 20.
• Buổi 3: Làm trọn đề trong 60 phút trên ClassOn, tự chấm bằng thang điểm chi tiết, ghi lại các lỗi của mình vào sổ tay lỗi sai — ưu tiên lỗi nhầm khoan dung với bao che và lỗi viết kế hoạch thiếu cách tự kiểm tra.

Lỗi sai thường gặp — những cái bẫy mất điểm đáng tiếc nhất ở đề này

1. Nhầm khoan dung với bao che, dung túng (Câu 6, Câu 7). Giúp bạn giấu việc gian lận trong giờ kiểm tra không phải khoan dung mà là bao che việc sai trái; bỏ qua lỗi của người không chịu nhận lỗi là dung túng. Cách tránh: kiểm tra điều kiện của khoan dung — người mắc lỗi đã biết ăn năn, sửa chữa chưa, và việc mình làm có tiếp tay cho cái sai không.
2. Nhầm khoan dung với nhu nhược (Câu 6, Câu 7). Im lặng chịu đựng khi bị bắt nạt vì sợ mất lòng người khác là cam chịu, không phải khoan dung; khoan dung là tha thứ cho lỗi lầm đã qua của người biết sửa, chứ không phải từ bỏ quyền bảo vệ lẽ phải của chính mình. Cách tránh: nhớ rằng người khoan dung vẫn phê phán cái sai, chỉ là không nuôi thù hận với người đã nhận lỗi.
3. Tha thứ giả, tha thứ nửa vời (Câu 8, Câu 10, Câu 11). Nói tha thứ nhưng không chơi với bạn nữa, làm hoà rồi nhắc lại chuyện cũ, hoặc tha thứ ngoài mặt mà tìm cách trả đũa — tất cả đều chưa phải khoan dung thật. Cách tránh: khoan dung trọn vẹn gồm ba dấu hiệu — chấp nhận lời xin lỗi, không để bụng chuyện cũ, và xây dựng lại quan hệ tốt đẹp.
4. Hạ thấp lí tưởng thành ham muốn vật chất hoặc mơ mộng (Câu 1, Câu 5). "Thật nhiều tiền bạc và địa vị" là ham muốn cá nhân; ước mơ chỉ giữ trong suy nghĩ, chờ may mắn, là mơ mộng. Cách tránh: lí tưởng phải có đủ hai vế — cao đẹp và có hành động phấn đấu; thiếu vế nào, loại phương án đó.
5. Viện cớ "việc của người lớn" để đứng ngoài cộng đồng (Câu 15, Câu 19). Đây là quan niệm sai xuyên suốt chủ đề 3: học sinh có rất nhiều việc vừa sức để đóng góp, và chính các em cũng đang hưởng lợi từ cộng đồng. Cách tránh: thuộc sẵn danh sách việc làm vừa sức của học sinh để phản biện và để viết ý b Câu 19 thật cụ thể.
6. Cực đoan khi cân bằng học tập và hoạt động cộng đồng (Câu 16). Bỏ hẳn ôn tập để tham gia cả ngày cũng sai, mà lấy cớ học tập để từ chối mọi hoạt động cũng sai. Cách tránh: với các tình huống xung đột thời gian, đáp án đúng gần như luôn là sắp xếp hợp lí để hoàn thành cả hai — học tập là nhiệm vụ chính, cộng đồng là trách nhiệm không thể trốn tránh.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Đề kiểm tra giữa kỳ 1 Giáo dục công dân 9 trên ClassOn có miễn phí không?
Đáp: Có. ClassOn miễn phí 100% — xem đề, làm bài, xem đáp án và giải thích đều không thu phí, không có gói trả tiền ẩn.

Hỏi: Vì sao đề Giáo dục công dân lại có phần tự luận chiếm tới 60% điểm số?
Đáp: Vì đây là môn học về phẩm chất và cách ứng xử: bên cạnh việc nhớ khái niệm, em cần biết nhận xét một thái độ cụ thể, xử lí một tình huống đời thường và xác định mục tiêu phấn đấu của chính mình — những kĩ năng trắc nghiệm khách quan không kiểm tra hết được. Cấu trúc 40% trắc nghiệm — 60% tự luận là cấu trúc phổ biến của đề kiểm tra định kỳ môn này ở trường, và đề trên ClassOn bám đúng cấu trúc đó để em luyện đúng dạng bài sẽ gặp trong phòng thi.

Hỏi: Xem và làm đề có cần đăng nhập không?
Đáp: Xem đề thi công khai và đọc đáp án, gợi ý chấm trong bài viết này không cần đăng nhập. Nếu muốn nộp bài, xem điểm chấm tự động và lưu kết quả trên hệ thống, em cần một tài khoản ClassOn miễn phí.

Hỏi: Đề này có khớp với tiến độ giữa kỳ 1 ở trường em không?
Đáp: Đề biên soạn theo sách Kết nối tri thức với cuộc sống, phạm vi là ba bài đầu của chương trình: sống có lí tưởng; khoan dung; tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng — đúng tiến độ nửa đầu học kỳ 1 của đa số trường. Học sinh học Chân trời sáng tạo hoặc Cánh diều vẫn dùng đề này để ôn rất tốt, vì hệ thống khái niệm cốt lõi của ba chủ đề này gần như trùng nhau ở cả ba bộ sách.

Hỏi: Phân biệt nhanh khoan dung và bao che như thế nào để không nhầm trong phòng thi?
Đáp: Dùng hai câu hỏi kiểm tra: người mắc lỗi đã biết nhận lỗi và sửa chữa chưa — nếu chưa mà vẫn bỏ qua thì đó là dung túng; và việc bỏ qua của em có giúp che giấu một việc sai trái không — nếu có thì đó là bao che. Khoan dung chỉ dành cho lỗi lầm mà người mắc lỗi đã thành thật nhận ra và muốn sửa, điển hình là lỗi vô ý kèm lời xin lỗi chân thành như ở Câu 7 và Câu 8.

Hỏi: Giáo viên có thể dùng đề này cho lớp của mình không?
Đáp: Hoàn toàn được: tạo lớp miễn phí trên ClassOn, giao đề cho học sinh làm trực tuyến có bấm giờ và chấm tự động phần trắc nghiệm, và dùng gợi ý chấm cùng thang điểm chi tiết trong bài viết này để chấm, nhận xét phần tự luận của học sinh.

Tài liệu liên quan và đề thi tiếp theo

Đề Giáo dục công dân 9 này thuộc đợt đề kiểm tra giữa kỳ 1 các môn lớp 6–12 đang được ClassOn đăng tải dần lên kho đề thi công khai — vào Xem đề thi công khai để làm bài ngay, hoặc xem toàn bộ danh sách đề tại kho đề thi công khai của ClassOn để chọn thêm đề các môn, các lớp khác, trong đó có đề giữa kỳ 1 Giáo dục công dân 6, 7, 8 cùng đợt — nhìn lại chặng đường bốn năm, em sẽ thấy vòng tròn phẩm chất khép lại trọn vẹn: từ truyền thống gia đình, quê hương, dân tộc đến lí tưởng sống và trách nhiệm cộng đồng của năm cuối cấp.

Chúc em ôn tập hiệu quả: với Giáo dục công dân 9, điểm số quyết định ở việc giữ vững ranh giới giữa khoan dung và bao che, biến lí tưởng thành kế hoạch hành động cụ thể, và luôn tìm được phần việc vừa sức của mình trong mọi hoạt động cộng đồng. Học tốt nhé!