Bạn hãy thử đẩy một chiếc tủ gỗ nặng trong phòng. Lúc đầu, bạn phải gồng hết sức mà chiếc tủ vẫn đứng im như dính chặt xuống sàn. Rồi đột nhiên, khi nó bắt đầu nhúc nhích, mọi chuyện lại dễ hơn hẳn — bạn chỉ cần đẩy nhẹ là tủ cứ thế trượt đi. Cái lực "níu chân" chiếc tủ ấy chính là lực ma sát, và bài này sẽ cho bạn công thức tính nó chỉ bằng một phép nhân duy nhất: hệ số ma sát nhân với áp lực lên mặt tiếp xúc.
Lực ma sát có mặt ở khắp nơi trong đời sống: nó giúp bạn đi bộ mà không bị trượt ngã, giúp xe phanh dừng lại được, nhưng cũng làm mòn lốp xe và tốn xăng. Hiểu đúng công thức F_ms bằng μ nhân N sẽ giúp bạn tính được xe cần bao xa mới dừng hẳn, cần lực kéo bao nhiêu mới đẩy nổi một chiếc hòm, và vì sao mặt đường ướt lại nguy hiểm hơn mặt đường khô. Bài này sẽ đi từ công thức gốc trong SGK Vật lí 10, phân biệt ma sát nghỉ với ma sát trượt, luyện qua bốn ví dụ tính từng bước, rồi thử thách bạn với năm bài tập có đáp án giải thích cặn kẽ.
1. Công thức tính lực ma sát trượt: F_ms bằng μ nhân N
Khi một vật trượt trên bề mặt của một vật khác, ở mặt tiếp xúc xuất hiện lực ma sát trượt. Lực này luôn ngược chiều với chiều chuyển động của vật, và độ lớn của nó được tính bằng công thức: F_ms bằng μ nhân N. Trong đó F_ms là độ lớn của lực ma sát trượt, đơn vị là niutơn (N); μ là hệ số ma sát trượt, một số không có đơn vị; N là độ lớn của áp lực mà vật ép lên mặt tiếp xúc, cũng tính bằng niutơn (N). Công thức này là nội dung chính của Bài 18 trong SGK Vật lí 10, bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống".
Hệ số ma sát trượt μ là tỉ số giữa độ lớn của lực ma sát trượt và áp lực: μ bằng F_ms chia N. Nó chỉ phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng của hai mặt tiếp xúc — mặt càng nhám thì μ càng lớn, mặt càng trơn thì μ càng nhỏ — và không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc cũng như vận tốc trượt của vật. SGK Vật lí 10 đưa ra một số giá trị tham khảo: gỗ trên gỗ khô μ bằng 0,20; thép trên thép khô μ bằng 0,57; thép trên thép có dầu bôi trơn μ bằng 0,07; cao su trên bê tông khô μ bằng 0,7; cao su trên bê tông ướt μ bằng 0,5; cao su trên băng μ bằng 0,10; nước trên nước đá μ bằng 0,03. Bạn hãy để ý: cao su trên bê tông khô có μ tới 0,7, nghĩa là lực ma sát có thể lớn tới 70 phần trăm trọng lượng của xe — đó là lý do lốp xe làm bằng cao su bám đường rất tốt.
Chữ N trong công thức là áp lực, tức là lực mà vật ép vuông góc lên mặt tiếp xúc. Trên mặt phẳng ngang, khi không có lực nào khác tác dụng theo phương thẳng đứng, áp lực đúng bằng trọng lượng của vật: N bằng P bằng m nhân g. Với m là khối lượng của vật tính bằng kilôgam (kg) và g là gia tốc trọng trường. Trong SGK, g có giá trị khoảng 9,8 m/s², nhưng trong các bài tập ở lớp 10, người ta thường làm tròn g bằng 10 m/s² cho dễ tính. Bạn hãy đọc kĩ đề bài: nếu đề nói "lấy g bằng 10 m/s²" thì dùng 10, nếu đề không nói gì thì dùng 9,8. Cả hai cách đều đúng, chỉ khác nhau ở độ chính xác của đáp số. Trong bài này, các ví dụ dùng g bằng 10 m/s² như thói quen làm bài tập phổ biến, và có ghi chú rõ mỗi khi cần.
Công thức F_ms bằng μ nhân N chỉ áp dụng cho lực ma sát trượt, tức là khi vật đang trượt trên mặt tiếp xúc. Khi vật chưa trượt mà chỉ có xu hướng trượt, lực ma sát nghỉ xuất hiện và công thức này không dùng được — bạn sẽ thấy rõ sự khác biệt ở mục tiếp theo. Ngoài ra, công thức cũng giả thiết hai mặt tiếp xúc không bị biến dạng đáng kể và hệ số μ không đổi trong suốt quá trình trượt. Khi tính toán, bạn hãy làm theo đúng ba bước: bước một, xác định áp lực N — trên mặt ngang thì N bằng m nhân g; bước hai, tra hoặc lấy hệ số μ theo đề bài; bước ba, nhân hai số lại là ra F_ms. Nếu muốn kiểm tra lại phép nhân, bạn có thể nhờ máy tính Casio online trên ClassOn hỗ trợ.
2. Ma sát nghỉ và ma sát trượt khác nhau thế nào?
Nhiều bạn học thuộc công thức F_ms bằng μ nhân N rồi áp dụng cho mọi tình huống có ma sát — đó là sai lầm phổ biến nhất của bài này. Bạn cần nhớ: lực ma sát có hai "anh em" rất khác nhau. Ma sát nghỉ xuất hiện khi vật có xu hướng chuyển động nhưng chưa chuyển động — ví dụ bạn đẩy tủ mà tủ chưa nhúc nhích. Khi đó, lực ma sát nghỉ có độ lớn đúng bằng lực tác dụng song song với mặt tiếp xúc, và nó tự điều chỉnh: bạn đẩy càng mạnh thì nó càng lớn, cho tới khi đạt giá trị cực đại thì vật bắt đầu trượt. Giá trị cực đại này xấp xỉ bằng μ_n nhân N, trong đó μ_n là hệ số ma sát nghỉ, thường lớn hơn hệ số ma sát trượt một chút.
Chính vì ma sát nghỉ cực đại lớn hơn ma sát trượt mà lúc đầu đẩy tủ rất nặng, nhưng khi tủ đã trượt thì lại nhẹ hơn. Bạn hãy hình dung: chiếc tủ 50 kg trên sàn gỗ có μ_n khoảng 0,25 và μ trượt khoảng 0,20. Để bắt đầu đẩy tủ, bạn cần lực lớn hơn 0,25 nhân 500 bằng 125 N. Nhưng khi tủ đã trượt, lực ma sát chỉ còn 0,20 nhân 500 bằng 100 N, nên bạn chỉ cần duy trì lực đẩy khoảng 100 N là tủ trượt đều. Sự chênh lệch 25 N này giải thích cảm giác "nặng lúc đầu, nhẹ lúc sau" mà ai cũng từng trải qua khi đẩy đồ nặng.
Ma sát nghỉ còn là "người hùng thầm lặng" giúp bạn đi bộ. Khi bạn bước đi, bàn chân có xu hướng trượt về phía sau, ma sát nghỉ xuất hiện hướng về phía trước và đẩy bạn tiến lên. Nếu không có ma sát nghỉ — ví dụ đi trên mặt băng trơn — chân bạn cứ trượt mà người không tiến được. Vì vậy, khi đề bài hỏi về một vật đang đứng yên trên mặt phẳng ngang chịu lực đẩy F, đáp án đúng cho lực ma sát là F chứ không phải μ nhân N — chừng nào vật còn chưa trượt thì ma sát nghỉ luôn bằng đúng lực đẩy. Bạn hãy ghi nhớ mẹo này: "Nghỉ thì bằng lực kéo, trượt thì bằng μ nhân N". Nếu muốn ôn lại cách tổng hợp các lực tác dụng lên vật, bạn hãy xem lại bài tổng hợp lực đồng quy.
3. Bốn ví dụ tính từng bước
Ví dụ 1 (tính lực ma sát trượt): Một vật có khối lượng 5 kg trượt trên mặt phẳng ngang, hệ số ma sát trượt giữa vật và mặt phẳng là 0,2. Tính lực ma sát trượt tác dụng lên vật. Lấy g bằng 10 m/s².
Bạn làm theo đúng ba bước. Bước một, tính áp lực: vật nằm trên mặt phẳng ngang nên N bằng P bằng m nhân g bằng 5 nhân 10 bằng 50 N. Bước hai, hệ số ma sát đã cho là μ bằng 0,2. Bước ba, áp dụng công thức: F_ms bằng μ nhân N bằng 0,2 nhân 50 bằng 10 N. Vậy lực ma sát trượt tác dụng lên vật là 10 N, hướng ngược chiều chuyển động của vật. Bạn hãy kiểm tra lại ý nghĩa: lực ma sát chỉ bằng một phần năm trọng lượng của vật, vì mặt tiếp xúc khá trơn với μ bằng 0,2.
Ví dụ 2 (xe tải phanh): Một xe tải có khối lượng 3 tấn đang chạy trên đường nằm ngang, hệ số ma sát giữa lốp xe và mặt đường là 0,1. Tính lực ma sát tác dụng lên xe khi phanh. Lấy g bằng 10 m/s².
Trước hết bạn đổi đơn vị: 3 tấn bằng 3.000 kg. Áp lực của xe lên mặt đường là N bằng m nhân g bằng 3.000 nhân 10 bằng 30.000 N. Lực ma sát trượt là F_ms bằng μ nhân N bằng 0,1 nhân 30.000 bằng 3.000 N. Khi phanh, bánh xe trượt trên mặt đường nên lực ma sát 3.000 N này hướng ngược chiều chuyển động và làm xe chậm dần. Bạn hãy để ý: lực ma sát 3.000 N so với trọng lượng 30.000 N của xe chỉ bằng một phần mười — vì mặt đường khá trơn với μ bằng 0,1, quãng đường phanh sẽ dài hơn nhiều so với mặt đường khô có μ bằng 0,7.
Ví dụ 3 (tìm hệ số ma sát): Một hòm hàng khối lượng 20 kg trượt đều trên sàn nhà nằm ngang dưới tác dụng của lực kéo 40 N theo phương ngang. Tính hệ số ma sát trượt giữa hòm và sàn. Lấy g bằng 10 m/s².
Đây là bài toán ngược: bạn biết lực ma sát, cần tìm μ. Vì hòm trượt đều, tức là chuyển động thẳng đều, nên hợp lực tác dụng lên hòm bằng không. Theo phương ngang, lực kéo cân bằng với lực ma sát trượt, suy ra F_ms bằng 40 N. Áp lực là N bằng m nhân g bằng 20 nhân 10 bằng 200 N. Từ công thức F_ms bằng μ nhân N, bạn suy ra μ bằng F_ms chia N bằng 40 chia 200 bằng 0,2. Vậy hệ số ma sát trượt giữa hòm và sàn là 0,2 — đúng bằng giá trị gỗ trên gỗ khô trong bảng của SGK. Bạn hãy kiểm tra lại: μ bằng 0,2 không có đơn vị, nhỏ hơn 1, hợp lí với một mặt sàn nhà bình thường.
Ví dụ 4 (tính gia tốc khi trượt): Một vật khối lượng 2 kg đặt trên mặt phẳng ngang, hệ số ma sát trượt là 0,2. Người ta kéo vật bằng một lực 12 N theo phương ngang. Tính gia tốc của vật. Lấy g bằng 10 m/s².
Bạn cần kết hợp công thức ma sát với định luật II Newton. Trước hết, tính lực ma sát: N bằng m nhân g bằng 2 nhân 10 bằng 20 N, F_ms bằng μ nhân N bằng 0,2 nhân 20 bằng 4 N. Theo phương ngang, hợp lực tác dụng lên vật là F bằng lực kéo trừ lực ma sát bằng 12 trừ 4 bằng 8 N. Theo định luật II Newton, gia tốc a bằng F chia m bằng 8 chia 2 bằng 4 m/s². Vậy vật chuyển động nhanh dần đều với gia tốc 4 m/s² theo chiều của lực kéo. Bạn hãy rút ra bài học: không phải toàn bộ lực kéo đều biến thành gia tốc — một phần lực kéo bị lực ma sát "ăn mất", và chỉ phần còn lại mới làm vật tăng tốc. Nếu muốn ôn lại cách tính khối lượng của vật từ thể tích, bạn hãy xem lại bài tính khối lượng riêng để biết vật nặng bao nhiêu trước khi tính áp lực của nó.
4. Năm lỗi sai thường gặp — và cách tránh
Lỗi 1: Dùng công thức μ nhân N để tính lực ma sát nghỉ.
Nhiều bạn thấy vật đứng yên trên sàn, đề cho μ bằng 0,3 và lực đẩy 15 N, liền tính F_ms bằng 0,3 nhân N. Sai hoàn toàn: khi vật chưa trượt, ma sát nghỉ có độ lớn bằng đúng lực đẩy, tức là 15 N, không liên quan gì tới μ. Công thức μ nhân N chỉ đúng khi vật đang trượt, hoặc khi tính giá trị cực đại của ma sát nghỉ. Cách tránh: bạn hãy đọc kĩ đề — vật "đang trượt" thì dùng μ nhân N, vật "đứng yên" hoặc "chưa chuyển động" thì ma sát nghỉ bằng lực tác dụng song song với mặt tiếp xúc.
Lỗi 2: Lấy N bằng m nhân g trong mọi trường hợp.
Nhiều bạn quen tay viết N bằng m nhân g ngay cả khi vật nằm trên mặt phẳng nghiêng hoặc khi có thêm lực ép thẳng đứng. Trên mặt phẳng nghiêng góc α, áp lực chỉ còn N bằng m nhân g nhân cos α — nhỏ hơn trọng lượng. Nếu có người ấn thêm xuống vật một lực thẳng đứng thì N bằng trọng lượng cộng thêm lực ấn đó. Cách tránh: bạn hãy vẽ hình, phân tích các lực theo phương vuông góc với mặt tiếp xúc rồi mới tính N — đừng học thuộc lòng N bằng m nhân g mà không xem hoàn cảnh.
Lỗi 3: Cho rằng hệ số ma sát phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc hoặc vận tốc.
Nhiều bạn nghĩ vật càng to, mặt tiếp xúc càng rộng thì ma sát càng lớn, hoặc vật trượt càng nhanh thì ma sát càng lớn. Cả hai đều sai: μ chỉ phụ thuộc vào vật liệu và tình trạng hai mặt tiếp xúc. Một viên gạch đặt nằm ngang hay dựng đứng đều chịu cùng một lực ma sát khi trượt, vì tuy diện tích tiếp xúc thay đổi nhưng áp lực trên mỗi đơn vị diện tích thay đổi ngược lại và hai tác dụng triệt tiêu nhau. Cách tránh: bạn hãy nhớ μ là tính chất của cặp bề mặt, không phải của hình dạng hay tốc độ của vật.
Lỗi 4: Quên đổi đơn vị trước khi tính.
Nhiều bạn để khối lượng 3 tấn trong công thức mà không đổi ra 3.000 kg, hoặc để μ bằng 20 phần trăm mà không đổi thành 0,2, rồi tính ra đáp số sai gấp mười, gấp trăm lần. Cách tránh: bạn hãy đổi tất cả về đơn vị chuẩn SI ngay từ đầu — khối lượng ra kilôgam, lực ra niutơn — rồi mới thay số vào công thức. Một mẹo nhỏ: sau khi tính xong, bạn hãy kiểm tra độ lớn đáp số — lực ma sát của một vật vài kilôgam không thể lên tới hàng nghìn niutơn được.
Lỗi 5: Nhầm chiều của lực ma sát.
Nhiều bạn mặc định lực ma sát luôn ngược chiều với lực kéo. Chưa đủ chính xác: lực ma sát trượt ngược chiều với chiều chuyển động của vật, còn lực ma sát nghỉ ngược chiều với xu hướng chuyển động. Khi bạn đi bộ, ma sát nghỉ tác dụng lên chân lại cùng chiều chuyển động — vì nó chống lại xu hướng trượt về phía sau của bàn chân. Cách tránh: bạn hãy hỏi "vật đang chuyển động theo hướng nào?" rồi vẽ lực ma sát ngược hướng đó; nếu vật đứng yên thì hỏi "vật có xu hướng trượt theo hướng nào?" rồi vẽ ma sát ngược lại.
5. Bài tập tự luyện
Hãy làm 5 bài tập sau đây rồi đối chiếu với bảng đáp án bên dưới. Nhớ xác định vật đang trượt hay đứng yên trước khi chọn công thức, và đổi đơn vị về chuẩn SI trước khi thay số.
Câu 1: Một vật khối lượng 10 kg trượt trên mặt phẳng ngang, hệ số ma sát trượt là 0,3. Lực ma sát trượt tác dụng lên vật bằng bao nhiêu? Lấy g bằng 10 m/s².
A. 3 N
B. 30 N
C. 300 N
D. 100 N
Câu 2: Một vật trượt trên mặt phẳng ngang chịu lực ma sát trượt 24 N, áp lực của vật lên mặt phẳng là 80 N. Hệ số ma sát trượt giữa vật và mặt phẳng bằng bao nhiêu?
A. 0,03
B. 0,3
C. 3
D. 0,8
Câu 3: Một chiếc tủ đứng yên trên sàn nhà nằm ngang. Bạn đẩy tủ theo phương ngang với lực 15 N nhưng tủ vẫn không chuyển động. Lực ma sát nghỉ tác dụng lên tủ lúc này bằng bao nhiêu?
A. 0 N
B. 15 N
C. μ nhân N
D. Không xác định được
Câu 4: Một khối gỗ khối lượng 2,5 kg trượt trên mặt bàn nằm ngang, hệ số ma sát trượt là 0,4. Lực ma sát trượt tác dụng lên khối gỗ bằng bao nhiêu? Lấy g bằng 10 m/s².
A. 1 N
B. 4 N
C. 10 N
D. 25 N
Câu 5: Khẳng định nào sau đây SAI về lực ma sát trượt?
A. Lực ma sát trượt được tính bằng công thức F_ms bằng μ nhân N
B. Hệ số ma sát trượt không có đơn vị
C. Lực ma sát trượt phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc giữa vật và mặt phẳng
D. Lực ma sát trượt ngược chiều với chiều chuyển động của vật
| Câu | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
|---|---|---|---|---|---|
| Đáp án | B | B | B | C | C |
Giải thích Câu 1 — Đáp án B (30 N) đúng: Vật nằm trên mặt phẳng ngang nên áp lực N bằng m nhân g bằng 10 nhân 10 bằng 100 N. Lực ma sát trượt bằng μ nhân N bằng 0,3 nhân 100 bằng 30 N. Đáp án A (3 N) sai vì bạn đã lấy 0,3 nhân 10 mà quên nhân khối lượng với g — 10 ở đây là khối lượng, không phải áp lực. Đáp án C (300 N) sai vì bạn đã nhân thêm một lần 10 nữa. Đáp án D (100 N) sai vì đó là áp lực N, chưa nhân với hệ số ma sát.
Giải thích Câu 2 — Đáp án B (0,3) đúng: Từ công thức F_ms bằng μ nhân N, bạn suy ra μ bằng F_ms chia N bằng 24 chia 80 bằng 0,3. Đáp án A (0,03) sai vì bạn đã chia nhầm 24 cho 800 thay vì 80. Đáp án C (3) sai vì bạn đã lấy 80 chia 24 ngược lại và làm tròn — hệ số ma sát của các vật liệu thông thường nhỏ hơn 1, đáp án 3 là phi lí. Đáp án D (0,8) sai vì 0,8 bằng 80 chia 100, không liên quan gì tới các số đã cho.
Giải thích Câu 3 — Đáp án B (15 N) đúng: Tủ đứng yên nên lực ma sát nghỉ tác dụng lên tủ có độ lớn bằng đúng lực đẩy song song với mặt sàn, tức là 15 N. Đáp án A (0 N) sai vì nếu ma sát bằng không thì tủ đã chuyển động dưới tác dụng của lực đẩy 15 N. Đáp án C (μ nhân N) sai vì công thức μ nhân N chỉ dùng cho ma sát trượt hoặc giá trị cực đại của ma sát nghỉ, không phải ma sát nghỉ trong trường hợp này. Đáp án D sai vì ta hoàn toàn xác định được: vật đứng yên thì hợp lực bằng không nên ma sát nghỉ bằng lực đẩy.
Giải thích Câu 4 — Đáp án C (10 N) đúng: Áp lực N bằng m nhân g bằng 2,5 nhân 10 bằng 25 N. Lực ma sát trượt bằng μ nhân N bằng 0,4 nhân 25 bằng 10 N. Đáp án A (1 N) sai vì 1 N bằng 0,4 nhân 2,5 — bạn đã quên nhân khối lượng với g. Đáp án B (4 N) sai vì 4 N bằng 0,4 nhân 10, tức là bạn đã lấy g thay cho khối lượng. Đáp án D (25 N) sai vì đó là áp lực N, chưa nhân với hệ số ma sát 0,4.
Giải thích Câu 5 — Đáp án C sai: Lực ma sát trượt không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc — đây là khẳng định sai, và đề hỏi khẳng định sai nên chọn C. Đáp án A đúng vì đó chính là công thức của lực ma sát trượt. Đáp án B đúng vì μ là tỉ số của hai lực nên không có đơn vị. Đáp án D đúng vì lực ma sát trượt luôn ngược chiều chuyển động của vật.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Hệ số ma sát có đơn vị không?
Đáp: Không. Hệ số ma sát μ bằng tỉ số giữa lực ma sát và áp lực, cả hai đều đo bằng niutơn nên đơn vị triệt tiêu nhau. Vì vậy μ chỉ là một con số, thường nằm trong khoảng từ 0 đến 1 đối với các vật liệu thông thường. Khi làm bài, bạn đừng ghi đơn vị cho μ — ghi "μ bằng 0,2" là đủ, không cần "0,2 N" hay "0,2 kg".
Hỏi: Vì sao đẩy vật lúc đầu nặng, khi vật đã trượt thì nhẹ hơn?
Đáp: Vì hệ số ma sát nghỉ cực đại lớn hơn hệ số ma sát trượt. Để vật bắt đầu chuyển động, bạn phải thắng lực ma sát nghỉ cực đại, xấp xỉ bằng μ_n nhân N. Khi vật đã trượt, lực ma sát giảm xuống còn μ nhân N với μ nhỏ hơn μ_n, nên bạn chỉ cần duy trì một lực nhỏ hơn là vật vẫn trượt đều. Đó cũng là lý do xe khởi hành từ chỗ đứng yên cần lực kéo lớn hơn lúc chạy đều.
Hỏi: Ma sát có lợi hay có hại?
Đáp: Cả hai. Ma sát có lợi khi nó giúp bạn đi bộ, giúp xe phanh dừng, giúp đinh bám vào tường, giúp dây buộc chặt. Ma sát có hại khi nó làm mòn máy móc, làm nóng ổ trục, làm tốn nhiên liệu vì động cơ phải thắng ma sát. Trong kĩ thuật, người ta vừa tận dụng ma sát có lợi (lốp xe có gai, má phanh) vừa tìm cách giảm ma sát có hại (dầu bôi trơn, ổ bi). Vì vậy đừng trả lời "ma sát luôn có hại" — đề thi rất hay gài câu này.
Hỏi: Lấy g bằng 9,8 hay 10 m/s² khi làm bài?
Đáp: Trong SGK Vật lí 10, g có giá trị khoảng 9,8 m/s². Nhưng trong hầu hết bài tập ở lớp 10, đề bài thường ghi rõ "lấy g bằng 10 m/s²" để số liệu tròn đẹp và dễ tính nhẩm. Bạn hãy làm đúng theo đề: đề nói lấy 10 thì dùng 10, đề không nói gì thì dùng 9,8. Đáp số hai cách chênh nhau khoảng 2 phần trăm — ví dụ lực ma sát 10 N với g bằng 10 sẽ thành 9,8 N với g bằng 9,8 — nên giám khảo thường chấp nhận cả hai nếu bạn ghi rõ mình dùng g nào.
Hỏi: Lực ma sát trượt có phụ thuộc vào vận tốc của vật không?
Đáp: Không, trong chương trình lớp 10. Hệ số ma sát trượt μ được coi là không đổi, không phụ thuộc vào vận tốc trượt của vật — vật trượt nhanh hay chậm thì lực ma sát vẫn bằng μ nhân N. Đây là một kết quả thực nghiệm đã được kiểm chứng trong khoảng vận tốc thông thường. Ở vận tốc rất lớn, μ có thể thay đổi đôi chút, nhưng bạn không cần quan tâm tới điều đó trong bài tập lớp 10.
7. Kết luận
Lực ma sát trượt chỉ gói gọn trong một công thức: F_ms bằng μ nhân N. Bạn nhớ ba điều: μ là tính chất của cặp bề mặt tiếp xúc, không có đơn vị và không phụ thuộc diện tích tiếp xúc; N là áp lực lên mặt tiếp xúc, trên mặt ngang thì bằng m nhân g; và công thức này chỉ dùng khi vật đang trượt — vật đứng yên thì ma sát nghỉ bằng đúng lực tác dụng. Làm xong 5 bài tập ở trên, bạn đã đủ tự tin để tính lực ma sát trong mọi bài toán lớp 10, từ đẩy tủ trong nhà tới phanh xe trên đường. Bạn hãy ghi nhớ cảm giác đẩy tủ lúc đầu nặng, lúc sau nhẹ — đó chính là sự khác nhau giữa ma sát nghỉ và ma sát trượt mà công thức này mô tả.