Hướng dẫn giải đề · Toán · Lớp 6 · Tin giáo dục

Toán 6 Kết nối tri thức: Bài tập cuối chương IV

Ôn cuối chương IV Toán 6 Kết nối tri thức với tám câu tự đánh giá: nhận dạng, đếm và vẽ hình, chu vi, diện tích, lời giải và hướng sửa lỗi.

Ba nhóm tự kiểm tra hình học cuối chương IV Toán 6

Bài tập cuối chương IV Toán 6 Kết nối tri thức giúp em tự kiểm tra toàn bộ phần Một số hình phẳng trong thực tiễn: nhận dạng, mô tả, vẽ hình, đếm hình và vận dụng chu vi, diện tích. Bộ bài dưới đây được ClassOn biên soạn riêng theo phạm vi chương, không phải đề kiểm tra chính thức hoặc bản chép các bài đánh số trong sách giáo khoa.

Cách dùng bài ôn để biết mình đang yếu ở đâu

Chuẩn bị giấy, thước, ê ke và compa. Em có thể dành khoảng 35 phút làm bài rồi thêm 10 phút tự sửa; đây chỉ là gợi ý học tập, không phải thời gian kiểm tra do nhà trường quy định. Hãy che phần đáp án trong lượt làm đầu để kết quả phản ánh đúng những gì em tự nhớ và tự suy luận được.

Bộ bài có tám câu, mỗi câu hai ý. Với mỗi ý, tự đánh dấu “làm được” khi có kết quả đúng và giải thích phù hợp; đánh dấu “cần ôn” nếu đoán đúng nhưng chưa nêu được lí do. Với ý vẽ hình, kiểm tra bằng dụng cụ và các dữ kiện đã yêu cầu, không chấm dựa vào hình trông đẹp hay xấu.

Không cần quy đổi thành điểm thi. Mục tiêu là phát hiện nhóm kiến thức còn thiếu: nhận dạng ở Câu 1, đọc yếu tố hình ở Câu 2, đếm hình ở Câu 3, dựng hình ở Câu 4, chọn công thức ở Câu 5 và 6, giải tình huống ở Câu 7, kiểm tra lập luận ở Câu 8. Hãy ghi tên nhóm lỗi bên cạnh mỗi ý chưa làm được.

Những điều cần nhớ, không chỉ là công thức

Một hình có thể thuộc nhiều nhóm. Hình vuông có các tính chất của hình chữ nhật và hình thoi. Ngược lại, bốn cạnh bằng nhau chưa đủ để kết luận là hình vuông nếu chưa có thông tin về góc. Khi giải bài nhận dạng, hãy dựa vào tính chất đã cho thay vì hướng đặt hình trên trang giấy.

Đối với đường chéo, cần nhớ đúng quan hệ. Hai đường chéo hình chữ nhật bằng nhau; hai đường chéo hình thoi vuông góc; hai đường chéo hình bình hành chia đôi nhau. “Chia đôi nhau” nghĩa là mỗi đường bị giao điểm chia thành hai đoạn bằng nhau, không có nghĩa bốn đoạn đều bằng nhau.

Chu vi đo đường bao nên dùng đơn vị độ dài. Diện tích đo phần mặt phẳng nên dùng đơn vị vuông. Muốn tính diện tích hình bình hành, phải ghép đáy với chiều cao tương ứng; muốn dùng nửa tích hai đường chéo cho hình thoi, phải nhận đúng đường chéo, không lấy hai cạnh thay thế.

Khi đếm hình, phân loại theo kích thước hoặc vị trí để tránh bỏ sót hình lớn ghép từ nhiều hình nhỏ. Khi tính diện tích một mảnh đất ghép, chia thành các phần không chồng lên nhau hoặc lấy hình lớn trừ phần khuyết. Mỗi cách đều cần giải thích phần nào đang được tính.

Đề tự đánh giá cuối chương IV

Câu 1. Đúng hay sai? Giải thích

a) Một hình vuông khi xoay nghiêng trên mặt giấy sẽ không còn là hình chữ nhật.

b) Một hình lục giác có sáu cạnh bằng nhau thì chắc chắn là hình lục giác đều, dù chưa biết các góc.

Câu 2. Đọc yếu tố của hình

a) Cho lục giác đều ABCDEF với các đỉnh liên tiếp quanh đường bao. Viết sáu cạnh và ba đường chéo chính.

b) Cho hình bình hành MNPQ, hai đường chéo MP và NQ cắt nhau tại O. Biết OM = 7 cm và ON = 4 cm. Tìm OP, OQ và độ dài hai đường chéo.

Câu 3. Đếm hình vuông có hệ thống

Một hình chữ nhật được chia thành lưới gồm 3 cột và 2 hàng ô vuông bằng nhau như hình. Chỉ đếm những hình vuông có cạnh nằm trên các đường kẻ của lưới.

a) Có bao nhiêu hình vuông gồm một ô nhỏ?

b) Có bao nhiêu hình vuông tất cả? Hãy chỉ rõ những hình lớn hơn một ô.

Lưới ba cột hai hàng ô vuông với các ô được đánh số từ một đến sáu, dùng đếm hình vuông theo kích thước
Đếm riêng từng kích thước. Các chữ số chỉ giúp gọi tên ô, không phải số lượng hình vuông cần tìm.

Câu 4. Dựng hình bằng dụng cụ

a) Vẽ hình tam giác đều cạnh 6 cm. Ghi cách kiểm tra hình sau khi vẽ.

b) Vẽ hình bình hành ABCD có AB = 7 cm và BC = 4 cm. Có duy nhất một hình đáp ứng hai độ dài này không? Giải thích.

Câu 5. Chọn công thức đúng dữ kiện

a) Hình thoi có cạnh 10 cm và hai đường chéo dài 12 cm, 16 cm. Tính chu vi và diện tích.

b) Hình thang cân có hai đáy dài 12 cm, 28 cm, hai cạnh bên đều dài 17 cm và chiều cao 15 cm. Tính chu vi và diện tích.

Câu 6. Tìm số đo còn thiếu

a) Một hình chữ nhật có diện tích 168 cm², một cạnh dài 14 cm. Tính cạnh còn lại và chu vi.

b) Một hình bình hành có diện tích 150 cm² và đáy dài 15 cm. Tính chiều cao tương ứng. Có thể dùng các dữ kiện này để tính ngay chu vi không?

Câu 7. Mảnh đất có phần khuyết

Một mảnh đất được tạo từ hình chữ nhật dài 24 m, rộng 15 m bằng cách bỏ đi một ô chữ nhật dài 8 m, rộng 5 m ở góc. Hai cạnh 8 m và 5 m của ô bị bỏ nằm lần lượt trên hai cạnh ngoài của hình lớn. Mảnh đất còn lại có dạng chữ L.

a) Tính diện tích mảnh đất còn lại.

b) Tính chu vi mảnh đất còn lại. So sánh với chu vi hình chữ nhật ban đầu và giải thích.

Câu 8. Kiểm tra hai lời giải

a) Mai nói: “Bảng hình chữ nhật 100 cm × 60 cm có diện tích 6 000 cm² nên bằng 60 m²”. Hãy sửa lỗi đổi đơn vị.

b) Nam muốn ghép hai tấm vuông cạnh 5 cm sát nhau theo trọn một cạnh. Nam nói hình mới có diện tích 50 cm² và chu vi 40 cm. Hai kết quả này đúng hay sai?

Đáp án kèm phép kiểm tra

Câu 1

a) Sai. Xoay nguyên hình không thay đổi độ dài cạnh hoặc góc. Hình vuông vẫn có bốn góc vuông nên vẫn là một hình chữ nhật, đồng thời vẫn là hình vuông.

b) Sai. Sáu cạnh bằng nhau chưa đủ bảo đảm sáu góc bằng nhau. Hình lục giác đều phải có cả sáu cạnh bằng nhau và sáu góc bằng nhau; mỗi góc của nó bằng 120°.

Câu 2

a) Sáu cạnh là AB, BC, CD, DE, EF, FA. Ba đường chéo chính là AD, BE, CF, nối các cặp đỉnh đối diện. Những đoạn như AC cũng là đường chéo nhưng không phải đường chéo chính.

b) OP = OM = 7 cm và OQ = ON = 4 cm vì hai đường chéo của hình bình hành chia đôi nhau. MP = 7 + 7 = 14 cm; NQ = 4 + 4 = 8 cm. Không kết luận hai đường chéo bằng nhau.

Câu 3

a) Có 3 × 2 = 6 hình vuông một ô, tương ứng sáu ô được đánh số.

b) Có thêm hai hình vuông cạnh bằng hai ô: một hình gồm các ô 1, 2, 4, 5; hình còn lại gồm các ô 2, 3, 5, 6. Tổng cộng 6 + 2 = 8 hình vuông. Không có hình cạnh ba ô vì lưới chỉ có hai hàng.

Câu 4

a) Vẽ một đoạn dài 6 cm, dùng compa giữ độ mở 6 cm vẽ hai cung từ hai đầu đoạn. Nối một giao điểm của hai cung với hai đầu đoạn. Đo lại ba cạnh đều dài 6 cm; có thể kiểm tra thêm ba góc đều bằng 60°.

b) Vẽ AB = 7 cm, chọn C ngoài đường thẳng AB với BC = 4 cm. Qua A vẽ đường song song BC, qua C vẽ đường song song AB; giao điểm là D. Không có duy nhất một hình vì có thể thay đổi hướng của BC trong khi giữ độ dài 4 cm. Các hình hợp lệ đều có hai cặp cạnh đối song song.

Câu 5

a) Chu vi bằng 4 × 10 = 40 cm. Diện tích bằng 12 × 16 : 2 = 96 cm². Hai số 12 và 16 là độ dài đường chéo; số 10 là độ dài cạnh, nên chúng được dùng ở hai công thức khác nhau.

b) Chu vi bằng 12 + 28 + 17 + 17 = 74 cm. Diện tích bằng (12 + 28) × 15 : 2 = 300 cm². Trong phép tính diện tích phải dùng chiều cao 15 cm, không thay bằng cạnh bên 17 cm.

Câu 6

a) Cạnh còn lại bằng 168 : 14 = 12 cm. Chu vi bằng 2 × (14 + 12) = 52 cm. Thử lại: 14 × 12 = 168 cm², đúng diện tích đề cho.

b) Chiều cao bằng 150 : 15 = 10 cm. Chưa thể tính ngay chu vi vì thiếu độ dài cạnh bên; chiều cao 10 cm không mặc nhiên là cạnh bên. Phép kiểm tra diện tích là 15 × 10 = 150 cm².

Câu 7

a) Hình chữ nhật ban đầu có diện tích 24 × 15 = 360 m². Ô bị bỏ có diện tích 8 × 5 = 40 m². Diện tích còn lại là 360 − 40 = 320 m².

b) Hai đoạn đường bao dài 8 m và 5 m ở góc bị bỏ được thay bằng hai đoạn mới dài đúng 8 m và 5 m. Vì thế chu vi không đổi, vẫn bằng 2 × (24 + 15) = 78 m. Cũng có thể cộng sáu cạnh: 24 + 10 + 8 + 5 + 16 + 15 = 78 m, chọn ô khuyết ở góc trên bên phải.

Câu 8

a) Vì 1 m² = 10 000 cm² nên 6 000 cm² = 0,6 m², không phải 60 m². Có thể kiểm tra bằng cách đổi hai cạnh: 100 cm = 1 m và 60 cm = 0,6 m; tích bằng 0,6 m².

b) Diện tích 50 cm² là đúng vì 2 × (5 × 5) = 50. Chu vi 40 cm là sai: hình mới dài 10 cm, rộng 5 cm nên chu vi bằng 2 × (10 + 5) = 30 cm. Tổng 40 cm là tổng chu vi hai tấm rời, đã tính cả hai cạnh trở thành đường ghép bên trong.

Lập kế hoạch ôn sau khi tự chấm

Nếu sai Câu 1 hoặc Câu 2, chưa nên làm thêm nhiều bài tính diện tích. Hãy vẽ lại từng hình và ghi rõ tính chất cạnh, góc, đường chéo. Dùng hai màu để phân biệt hai đường chéo hình bình hành, rồi đánh dấu hai nửa bằng nhau trên từng đường.

Nếu sai Câu 3, đếm lại theo kích thước: hình một ô trước, hình bốn ô sau. Dùng một cách gọi tên cố định như vị trí góc trên bên trái để tránh đếm cùng một hình hai lần. Kĩ năng này có ích khi hình lớn hơn và việc nhìn lướt không còn đáng tin.

Nếu sai Câu 4, luyện thao tác dụng cụ. Giữ độ mở compa ổn định, chọn điểm không thẳng hàng và kiểm tra hai cặp đường song song. Độ dài hai cạnh kề không đủ quyết định độ nghiêng của hình bình hành, nên hình khác mẫu chưa chắc sai.

Nếu sai Câu 5 hoặc Câu 6, viết tên đại lượng ngay cạnh mỗi số trước khi thay công thức. Nếu sai Câu 7 hoặc Câu 8, tô đường bao và phần diện tích bằng hai màu khác nhau. Một biến đổi có thể làm diện tích thay đổi nhưng chu vi giữ nguyên, hoặc ngược lại; không dự đoán cả hai đại lượng từ một cảm giác chung.

Thứ tự và phạm vi ôn tập được đối chiếu với Toán 6 tập một, Kết nối tri thức với cuộc sống của NXB Giáo dục Việt Nam. Khi đã sửa được từng lỗi và tự giải thích lại không nhìn đáp án, em có thể chuyển sang bài mở đầu Chương V.

Bài trước và bài tiếp theo: Toán 6 Kết nối tri thức

Bài trước: Luyện tập chung (sau Bài 20).

Bài tiếp theo: Bài 21. Hình có trục đối xứng.

Luyện đề trên ClassOn

Xem đề thi công khai, ngân hàng câu hỏi và công thức — miễn phí.

Bài liên quan

Trợ giúp tại màn hình

Hướng dẫn màn hình

Chọn một chức năng hoặc xem hướng dẫn từng ô nhập và nút bấm trên màn hình này.

Chỉ dẫn chỉ giải thích thao tác; không tự bấm nút, lưu hay gửi dữ liệu.

Đọc hướng dẫn đầy đủ ↗